Yaşlılık deneyiminde gündüz bakım merkezlerinin rolü: Toplumsal bir değerlendirme Isparta örneği
A social evaluation of the role of day care centers in the aging experience: The case of Isparta
- Tez No: 1005109
- Danışmanlar: PROF. DR. ZAFER DURDU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Geriatri, Sosyal Hizmet, Sosyoloji, Geriatrics, Social Work, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Gündüz Bakım Merkezleri, Yaşlı Sağlığı, Yaşlı Refahı, Gerontoloji, Sosyal Hizmet, Yaşlı Destek Programı, Yaşlılar evi, Yaşlılık, Adult Day Care Centers, Older Adult Health, Aging Experience, Well-Being in Old Age, Gerontology, Social Services, Ministry of Family and Social Services initiated the Elderly Support Program, Aged home, Old age
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de hızla artan yaşlı nüfus, bakım hizmetlerinin çeşitlendirilmesi ve sosyal hizmet modellerinin güçlendirilmesini gerektirmektedir. Bu çalışma, gündüz bakım merkezlerinin yaşlı bireylerin yaşam kalitesi, psikososyal iyilik hâli ve toplumsal katılım süreçlerine yönelik etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında olgubilim deseniyle yapılandırılmıştır. Araştırma, Isparta il merkezinde bulunan ''Gül Kokulu Çınarlar Vefa Konağı'' ve ''Aktif Yaşam Merkezi'' adlı iki gündüz bakım merkezinden hizmet alan 112 yaşlı birey, merkezlerde görev yapan 23 personel ve 33 aile üyelerinden oluşan toplam 168 katılımcıyla yürütülmüştür. Veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve tematik yapılar oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen verilerde, gündüz bakım merkezlerinin yaşlı bireylerde yalnızlık, içe kapanma ve bağımlılık algısını azaltırken; sosyal etkileşim, öz-yeterlik ve psikolojik iyilik hâlini artırdığını göstermiştir. Ayrıca, fiziksel ve bilişsel aktivitelere düzenli katılımın fonksiyonel bağımsızlığı desteklediği, güvenli bir sosyal ortamda bulunmanın ise yaşlıların aidiyet hissini güçlendirdiği belirlenmiştir. Aile üyeleri, merkezin bakım yükünü hafifleten bir destek mekanizması sunduğunu vurgulamış; personel ise mesleki işleyişte bireyselleştirilmiş bakımın hizmet etkinliğini artırdığını ifade etmiştir. Sonuçlar, gündüz bakım merkezlerinin, yerel düzeyde yaşlı dostu sosyal politikalara yön veren, aile temelli bakımın sürdürülebilirliğini destekleyen ve yaşlı bireylerin çok boyutlu ihtiyaçlarına yanıt verebilen stratejik bir sosyal hizmet modeli olduğunu ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, hizmet kapasitesinin artırılması, personel niteliğinin güçlendirilmesi ve merkezlerin erişilebilirliğinin genişletilmesi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The rapidly increasing elderly population in Turkey necessitates the diversification of care services and the strengthening of social service models. This study was conducted to examine the effects of day care centers on the quality of life, psychosocial well-being, and social participation processes of elderly individuals. The research was structured using a phenomenological design within the framework of a qualitative research approach. The study was conducted with a total of 168 participants, consisting of 112 elderly individuals receiving services from two-day care centers in Isparta city center, namely ''Gül Kokulu Çınarlar Vefa Konağı'' and ''Aktif Yaşam Merkezi'', 23 staff members working at the centers, and 33 family members. The data were analyzed using content analysis and thematic structures were created. The data obtained within the scope of the research showed that day care centers reduce feelings of loneliness, withdrawal, and dependence in elderly individuals, while increasing social interaction, self-efficacy, and psychological well-being. Furthermore, it was determined that regular participation in physical and cognitive activities supports functional independence, and being in a safe social environment strengthens the sense of belonging of the elderly. Family members emphasized that the center provides a support mechanism that alleviates the burden of care, while staff stated that individualized care in professional operations increases the effectiveness of the service. The results revealed that day care centers represent a strategic social service model that guides age-friendly social policies at the local level, supports the sustainability of family-based care, and responds to the multifaceted needs of older individuals. Accordingly, it is recommended to increase service capacity, strengthen staff qualifications, and expand the accessibility of the centers.
Benzer Tezler
- Women's lived experiences of aging: Fragments of daily life from a seniors centre
Kadınların yaşlanma deneyimleri: Bir emekliler evi'nde gündelik yaşamdan kesitler
KEVSER PINAR ÜSTEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
AntropolojiSabancı ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜLYA ADAK
- Exploring intergenerational shared reading of picturebooks with a focus on older adults: Art, design implications and strategies for wellbeing
Resimli kitapların kuşaklararası ortak okuma deneyiminin yaş almış bireyler odağında incelenmesi: İyi oluş için sanat, tasarım çıkarımları ve stratejileri
SERPİL KARAOĞLU
Doktora
İngilizce
2025
Güzel SanatlarKoç ÜniversitesiTasarım, Teknoloji ve Toplum Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ILGIM VERYERİ ALACA
- Türkiye'ye Eski Sovyetler Birliği ülkelerinden göç etmiş ev hizmetlerinde çalışan yaşlı göçmen kadınlar
Older migrant women working in domestic services who migrated to Turkey from the Countries of the Former Soviet Union
AYŞENUR ŞENER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE CANATAN
- Pürüzsüz yaşlanma: Yaşlanma karşıtlığı, beden ve benlik deneyimleri üzerine fenomenolojik bir inceleme
Smooth aging: A phenomenological study on anti-aging, body and self experiences
RECEP BOZKURT
Doktora
Türkçe
2023
SosyolojiAfyon Kocatepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET AYHAN KOYUNCU
- Sosyal hizmet öğrencilerinin yaşlılara yönelik tutumları ile empati düzeylerinin belirlenmesi
Determination of social work students attitudes towards the elderly and their empathy levels
ESRA KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal HizmetSelçuk ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DOĞA BAŞER