Orta/ağır zihinsel yetersizliği olan ergenlerin mensturasyon sikluslarının ve zorluklarının değerlendirilmesi
Assessment of menstrual cycles and related challenges in adolescents with moderate to severe intellectual disabilities
- Tez No: 1005140
- Danışmanlar: DOÇ. DEMET TAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Zihinsel yetersizlik, ergen, mensturasyon, bakım veren, depresyon, Intellectual disability, adolescent, menstruation, caregiver, depression
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Zihinsel yetersizliği olan ergenlerde mensturasyon döneminin yönetimi hem birey hem de bakım veren açısından karmaşık bir süreçtir. Mensturasyonun fark edilmemesi, hijyen yönetiminde karşılaşılan zorluklar ve davranışsal değişiklikler bakım veren yükünü artırabilir. Bu çalışma, yıllık hasta kabul sayısı yüksek olan Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Nöroloji polikliniklerine başvuran orta ve ağır zihinsel yetersizliği olan ergenlerde mensturasyon özelliklerinin ve mensturasyon dönemlerinde kendilerinin ve bakım verenlerinin yaşadıkları zorlukları araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya, Haziran 2024-Haziran 2025 tarihleri arasında Çocuk Nöroloji polikliniklerine başvuran, orta-ağır düzeyde zihinsel yetersizlik tanısı alan, 10-19 yaş arası 116 kız ergen dahil edilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan veri toplama formu ile bakım verenlerden 1 yıl içerisinde , prospektif olarak toplanmıştır. Hastaların bedensel yetersizlik düzeyleri Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Ölçeği (GMFCS) ile, bakım verenlerin depresyon düzeyleri Hasta Sağlık Anketi (PHQ-9) ile belirlenmiştir. Hastaların yaş, vücut ağırlığı (VA), boy, vücut kitle indeksi (VKİ) gibi antropometrik verileri ve klinik bulguları, mensturasyon dönemi özellikleri , mensturasyon döneminde görülen davranış değişiklikleri, bakım verenlerin sosyodemografik verileri, mensturasyon dönemi ile ilgili düşünceleri ve yaşadıkları zorluklar kaydedilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre bakım veren annelerin depresyon düzeyleri karşılaştırılmıştır. Veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Toplam 116 hastanın, 74'ü (%63,7) menarş sonrası , 42'si (%36,3) menarş öncesi dönemdeydi. Mensturasyon sıklığına göre değerlendirildiğinde, menarş sonrası dönemdekilerin 47'si (%63,5) düzenli , 27'si (%36,5) düzensiz mensturasyon görmekteydi. Menarş sonrası dönemdekiler içerisinde bakım verenlerin 15'i (%20,3) mensturasyonun durdurulmasını istemekte, 59'u (%79,7) durdurulmasını istememekteydi. İsteyen 14 (%93,3) bakım veren, mensturasyonun hastasının konforunu olumsuz yönde etkilediğini belirtti. 1 (%6,7) bakım veren ise hastasının akran zorbalığına uğramasından çekindiğini söyledi. Durdurulmasını istemeyen 31 (%52,5) bakım veren bu durumun doğal bir süreç olduğunu belirtti. 20 (%33,9) bakım veren durdurulmasının hastasına zarar vereceği endişesi taşımaktaydı. Mensturasyon döneminde görülen davranışlar içerisinde, 22 (%29,7) katılımcının davranışlarında değişiklik yoktu, 21 (%28,4) katılımcı sadece daha sinirli oluyordu. Diğer 31 (%41,9) katılımcıda uyku bozuklukları, iştah bozuklukları, çevresindekilere şiddet uygulama, pedini/bezini çıkarmak isteme, nöbet sıklığında artış gibi davranış değişiklikleri görülmüştür. Menarş öncesi ve sonrası dönemdeki hastaların bakım verenlerinin PHQ-9 değerleri karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,643). Kendini sözel ifade edemeyen hastaların ebeveynlerinde ve gaita kaçıran hastaların ebeveynlerinde PHQ-9 depresyon puanları daha yüksekti (Sırasıyla; p=0.005, p=0,040). Sonuç: Mensturasyon yönetimi, orta ve ağır zihinsel yetersizliği olan ergenlerde bakımın önemli ancak yeterince değinilmeyen bir yönünü temsil etmektedir. Bu çalışmada, bakım verenlerin çoğu mensturasyonun durdurulmasını tercih etmemiş; sıklıkla menstruasyonu doğal bir fizyolojik süreç olarak belirtmiş ve durdurulmasının olası zararlarına ilişkin kaygılarını dile getirmiştir. Bununla birlikte, bakım verenlerin önemli bir bölümü mensturasyon sırasında irritabilite, uyku bozuklukları ve nöbet sıklığında artış gibi davranışsal değişiklikler bildirmiş olup, bu durum mensturasyonun bu hasta popülasyonunda klinik ve davranışsal problemleri alevlendirebileceğini düşündürmektedir. Mensturasyonun durdurulmasını talep eden bakım verenler ise öncelikli olarak mensturasyonun hastanın konforu üzerindeki olumsuz etkisini gerekçe göstermiştir. Bu bulgu, mensturasyona bağlı güçlüklerin bakım veren tercihlerini etkileyebileceğini göstermektedir. Her ne kadar bakım verenlerin depresyon puanları premenarş ve postmenarş grupları arasında farklılık göstermemiş olsa da, kendini ifade edemeyen hastaların ebeveynlerinde ve fekal inkontinansı olan hastaların ebeveynlerinde daha yüksek depresyon puanlarının saptanması; iletişim ve kontinans güçlüklerinin ek bakım yükü oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular, nörolojik yetersizlikleri olan ergenlerde mensturasyon yönetiminin bireyselleştirilmiş ve multidisipliner yaklaşımlarla ele alınmasının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction: Managing menstruation in adolescents with intellectual disabilities is a complex process for both the individual and the caregiver. Failure to recognize menstruation, difficulties in hygiene management, and behavioral changes can increase the caregiver's burden. This study aims to investigate menstrual characteristics and the difficulties experienced by adolescents with moderate to severe intellectual disabilities and their caregivers during menstruation among those who visit the pediatric neurology outpatient clinics at Ankara Bilkent City Hospital, which has a high annual patient intake. Material-Methods: This cross-sectional study included 116 female adolescents aged 10-19 years who were diagnosed with moderate to severe intellectual disability and who visited pediatric neurology outpatient clinics between June 2024 and June 2025. Data were collected prospectively over a 1-year period from caregivers using a data collection form prepared by the researchers. Patients' physical disability levels were determined using the Gross Motor Function Classification Scale (GMFCS), and caregivers' depression levels were determined using the Patient Health Questionnaire (PHQ-9). The patients' anthropometric data, such as age, body weight (BW), height, body mass index (BMI), and clinical findings, menstrual cycle characteristics, behavioral changes observed during the menstrual cycle, caregivers' sociodemographic data, thoughts about the menstrual cycle, and difficulties they experienced were recorded. Based on the results obtained, the depression levels of the caregiving mothers were compared. The data were analyzed using the SPSS program. Findings: This cross-sectional study included 116 patients with moderate-to-severe epilepsy who attended pediatric neurology outpatient clinics between June 2024 and June 2025. Of these, 74 (63.7%) were in the post-menarcheal period, while 42 (36.3%) were in the pre-menarcheal period. Among patients in the post-menarcheal period, 47 (63.5%) had regular menstruation and 27 (36.5%) had irregular menstruation. Within this group, 15 caregivers (20.3%) expressed a desire for menstruation to be suppressed, whereas 59 (79.7%) did not wish for suppression. Of the caregivers who requested menstrual suppression, 14 (93.3%) stated that menstruation negatively affected the patient's comfort, and 1 (6.7%) reported concern about potential peer bullying. Among caregivers who did not wish to suppress menstruation, 31 (52.5%) described menstruation as a natural process, while 20 (33.9%) expressed concern that suppression might be harmful to the patient. Regarding behavioral changes during menstruation in the post-menarcheal group, 22 patients (29.7%) exhibited no behavioral changes, and 21 (28.4%) became more irritable only. The remaining 31 patients (41.9%) demonstrated behavioral alterations, including sleep disturbances, appetite changes, aggression toward others, attempts to remove sanitary pads or diapers, and increased seizure frequency. When comparing PHQ-9 scores of caregivers of patients in the pre-menarcheal and post-menarcheal periods, no statistically significant difference was found (p=0.643). However, PHQ-9 depression scores were significantly higher among parents of patients who were unable to express their menstrual status verbally and among parents of patients with fecal incontinence (p=0.005 and p=0.040, respectively). Results: Menstrual management represents an important but often under recognized aspect of care in adolescents with moderate to severe intellectual disabilities. In the present study, most caregivers did not prefer menstrual supression, frequently perceiving menstruation as a natural physiological process and expressing concerns about potential harm from suppression. Nevertheless, a notable proportion of caregivers reported behavioral changes during menstruation, including irritability, sleep disturbances, and increased seazure frequency, suggesting that menstruation may exacerbate clinical and behavioral challenges in this population. Caregivers requesting menstrual supression primarily cited the negative impact of menstruation on patient comfort, indicating that menstrual-related difficulties may influence caregiver preferences. Although caregiver depressive symptoms did not differ between pre and post-menarcheal groups, higher depression scores among parents of patients unable to verbally communicate their menstrual status and those with fecal incontinence highlight the additional caregiving burden associated with communication and continence diffuculties. These findings emphasize the need for individualized, multidisciplinary approaches to menstrual management in adolescents with neurological disabilities.
Benzer Tezler
- Zihinsel yetersizliğe eşlik eden genetik sendromlarda menstruasyon sorunları ve menstruasyon ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of menstruation problems and menstruation-related quality of life in genetic syndromes accompanying intellectual disability
HANDE ÜÇLER ÇINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
GenetikHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNEM AKGÜL
- Farklı yetersizlik türlerinden etkilenen çocuk ve gençlerin duygu ve davranış bozukluklarının belirlenerek değerlendirilmesi
The evaluation of children and adolescents affected by different deficiency disorders by determining emotional and behavioral disorders
MAHİR UĞURLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ERATAY
- Ağır ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan çocukların Anne-Babalarının algıladıkları sosyal destek kaygı ve depresyon düzeylerinin incelenmesi
Investigation of level of perceived social support, depression and anxiety of parents of childern with moderate and severe mental retardation
ŞÜKRAN BİLGİN
- Zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip anne ve babaların çocuklarının iletişim becerilerine yönelik görüşlerinin incelenmesi
Investigation of the opinions of parents of children with intellectual disabilities on their children's communication skills
SEVDE ATAŞ CANSEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE ERDEM
- Özel eğitim öğretmenlerinin zihinsel yetersizliği olan öğrencilerine okuma-yazma öğretimlerindeki uygulamaları ve karşılaştıkları problemler
Practices and problems encountered by special education teachers when teaching reading and writing to students with intellectual disabilities
DAMLA CİLVELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ERDEN