Contested boundaries of cultural heritage: A critical inquiry of the Turkish-Georgian borderscape
Kültürel mirasın tartışmalı sınırları: Türkiye-Gürcistan sınır peyzajının eleştirel bir incelemesi
- Tez No: 1005347
- Danışmanlar: PROF. DR. A. GÜLİZ BİLGİN ALTINÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kültürel miras, Cultural heritage
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel Mirası Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sınırlar, ulus-devletin topraklarını tanımlayan jeopolitik araçların ötesinde, aidiyeti, dışlanmayı ve yönetimi düzenleyen dinamik uygulama rejimleri olarak işlev görürler. Hem fiziksel hem de zihinsel kurgular olarak sınırlar, mirası sabit ve değişmez kabul eden yaklaşımları sorgular ve dönüştürür. Bu tez, mirası tekil ve farklı yorumlara açık bir nesne gibi değil, ilişkisel eklemlenmeler ile ontolojik olarak çoğul bir oluşum olarak ele almaktadır. Bu çerçevede, miras pratikleri ile sınır yapma süreçlerinin birbirini mekânsal, zamansal, politik ve sosyo-kültürel boyutlarda nasıl yeniden kurduğunu incelenmektedir. Çalışma, miras–sınır ilişkisini, hem mirasın hem de sınırların bilgisel ve ontolojik düzeyde sürekli yeniden şekillendiği bir onto-epistemolojik modülasyon alanı olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu yaklaşımı analitik olarak yapılandırmak amacıyla beş modal konfigürasyon geliştirilmiştir: sınırdaki miras, sınırın mirası, sınırlayan miras üretimi, miras olarak sınır ve sınıra itilerek marjinalleştirilen miras. Araştırmanın inceleme alanını Güneydoğu Karadeniz'de yer alan Türk–Gürcü sınır peyzajı oluşturmaktadır. İmparatorlukların devamında Soğuk Savaş gerilimleri, Sovyet sonrası dönüşüm ve güncel sınır-aşırı politik süreçler tarafından şekillenen bu alan; Tao-Klarjeti manastırları, Sarp/Sarpi yerleşimleri, Maçahel Vadisi ve Muratlı Köyü üzerinden, çoklu miras–sınır ontolojilerinin bir arada var olduğu ve çatıştığı temas alanlarını görünür kılmaktadır. Yapılan çalışma, sınır bölgelerinde mirasın yalnızca bölgesel olarak tanımlanmış ya da kendiliğinden birleştirici özelliğe sahip bir varlığa indirgenemeyeceğini göstermektedir. Aksine, miras ve sınırlar farklı olası gelecekleri bir araya getiren değişken yapılandırmalar aracılığıyla birbirini yeniden kurmaktadır. Bu durum, koruma yaklaşımlarında ontolojik çoğulluğun ve bağlantısallığın gözetilmesi gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Borders extend beyond geopolitical instruments defining the state territories, they act as dynamic regimes of practices that organize belonging, exclusion and governance. As both material infrastructures and imaginary constructs, borders challenge and reshape essentialist understandings of heritage. This thesis approaches heritage as ontologically multiple, enacted through relational assemblages rather than existing as a singular entity awaiting competing interpretations. It examines how heritage practices and border-making processes recast each other across spatial, temporal, political, and socio-cultural dimensions. The study conceptualizes heritage–border entanglements as a field of onto-epistemological modulation in which the knowledge and being of both heritage and borders are continuously reconfigured. To operationalize this framework, five modal configurations are developed: heritage at the border, heritage of the border, heritage-making as bordering, border as heritage, and heritage marginalized to the border. The Turkish–Georgian borderscape in the southeastern Black Sea region provides the empirical ground for this investigation. Shaped by imperial legacies, Cold War division, post-Soviet transformation, and contemporary transboundary governance, this borderscape reveals how monasteries of Tao-Klarjeti, the Sarp/Sarpi settlements, Machakheli Gorge, and Muratlı Village operate as heritage contact zones where multiple heritage-border ontologies coexist and collide. The findings show that heritage in borderlands cannot be reduced to territorially bounded or inherently unifying narratives. Instead, heritage and borders recast one another through shifting configurations that assemble divergent futures, calling for conservation approaches attentive to ontological plurality and connectivity.
Benzer Tezler
- Abdülcebbâr er-Rifâ'î'de felsefi ve dini düşüncenin yenilenmesi
Abdü'l-Jabbār al-Rifāʿī on the renewal of philosophical and religious thought
BİLAL ALİ BİLAL HAMEED
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TOKTAŞ
- Amasra kale kenti: Ceneviz ticaret yolundaki Karadeniz surlu yerleşimleri bağlamında değerlendirilmesi ve koruma önerileri
Amasra fortress: Evaluation in the context of Black Sea settlements on the Ceneviz trade road and protection recommendations
NURHİLAL BURAK
Doktora
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM TANYELİ
- 1920-1960 arası dönemde planlanan çok katmanlı Batı Anadolu yerleşimlerinin modern mimarlık mirası değerlerinin korunması
Conservation of modern architectural heritage values of multi-layered Western Anatolian settlements planned between 1920-1960
ZEREN ÖNSEL ATALA
Doktora
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAKİNE YILDIZ SALMAN
- Üsküdar'ın vakıf eser kültür mirası ve korunması için öneriler
Uskudar?s waqf cultural heritage and proposals for it?s conservation
BETÜL GELENGÜL EKİMCİ
Doktora
Türkçe
2011
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ZEYNEP AHUNBAY
- Ayvalık Küçükköy kırsal yerleşmesi geleneksel mimari dokusunun koruma bağlamında incelenmesi
Investigation of traditional architectural fabric in Kucukkoy rural area within the context of conservation
ŞURA ERTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZELİHA HALE TOKAY