Abdülcebbâr er-Rifâ'î'de felsefi ve dini düşüncenin yenilenmesi
Abdü'l-Jabbār al-Rifāʿī on the renewal of philosophical and religious thought
- Tez No: 993067
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH TOKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Felsefe, Religion, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Abdülcebbâr er-Rifâ'î, Dini Düşüncenin Yenilenmesi, Teolojik Miras, Kutsal, Eleştiri, Abd al-Jabbār al-Rifāʿī, Renewal of Religious Thought, Theological Heritage, the Sacred, Critique
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dini-felsefi düşüncenin yenilenmesi, Dr. Abdülcebbâr er-Rifâ'î'nin çalışmalarında ele aldığı temel meselelerden biridir. er-Rifâ'î, İslam'daki geleneksel dini kavramların, özellikle teolojik mirasa bağlı olanların, yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunur. Ona göre, dini düşünce zamanla kutsallık kazanmıştır. Bunun nedeni, Allah'a ait emirler ile insanlara ait düşüncelerin birbirine karıştırılmış olmasıdır. Aynı şekilde, kutsal olan ile kutsal hakkında üretilen insani yorumlar da iç içe geçmiştir. Sözü edilen karışıklık, dinin doğru şekilde anlaşılmasının yanı sıra yenilenmesinin de önün kesmiştir. er-Rifâ'î, kutsal kavramının sabit ve tek bir anlama indirgenemeyeceğini, aksine çoklu anlamlar taşıdığını ve bu anlamların açık biçimde sınırlandırılmasının oldukça zor olduğunu vurgular. Bu kavram, hayat, din ve onun sembolleriyle yakından ilişkilidir; kimi zaman geleneksel din anlayışının dışına çıkılarak kavramların yeniden tanımlanması ve yorumlanması mümkündür hatta kimi zaman bir gerekliliktir. er-Rifâ'î'ye göre dinin asıl amacı, insanın hayatına ve davranışlarına, varoluşsal bir anlam sağlamaktır. Ancak din, ideolojik amaçlar için kullanılabilir ve bu durumda da kendi amacından uzaklaşır. Bu yüzden dini düşünceyi yenilemek, sadece yeni fıkıh veya tefsir görüşleri sunmak demek değildir. Yenilenme, doğrudan dinin temel ilkelerine ve ana kavramlarına odaklanmalıdır. Ancak bu sayede birey, imanın özüyle ve temel anlamlarla yeniden bir bağ kurabilir. er-Rifâ'î, dini mirasın eleştirel bir gözle incelenmesinin önemini özellikle vurgulamıştır. Dini mirası, bir kutsalmış gibi dokunulmaz veya gözden geçirilemez kabul etmek, hem dini yanlış anlamak hem de onun yenilenmesini engellemek anlamına gelmektedir. Bu tutum, aynı zamanda bireyin modern dünya ile iletişim kuramamasına veya böyle bir iletişim sonucunda dini inancından kopmasına neden olabilir. Bu nedenle, tarihi ve kültürel mirasa eleştirel yaklaşmak; kavramlar görüşlerin çözümlenmesinin yapılması ve ardından günümüzün toplumsal yaşamına uygun biçimde dini inanca ilişkin kavram ve görüşlerin yeniden yorumlanması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
The renewal of religious–philosophical thought is one of the central issues addressed in the works of Dr. Abd al-Jabbār al-Rifāʿī. Al-Rifāʿī argues that traditional religious concepts in Islam, particularly those tied to the theological heritage, need to be re-examined. In his view, religious thought has gradually acquired a sacred status, largely because divine commands have been conflated with human interpretations, and what is sacred has been intertwined with humanly produced understandings of the sacred. This confusion has obstructed both a proper understanding of religion and the possibility of its renewal. Al-Rifāʿī emphasizes that the concept of the sacred cannot be reduced to a single fixed meaning; rather, it is inherently multivalent, and its boundaries are difficult to define with precision. The sacred is closely connected to life, religion, and their symbols, and in some cases it is both possible and even necessary to move beyond traditional religious frameworks in order to redefine and reinterpret these concepts. According to al-Rifāʿī, the primary purpose of religion is to provide existential meaning to human life and conduct. However, religion can be instrumentalized for ideological ends, in which case it becomes detached from its original purpose. For this reason, renewing religious thought does not merely mean offering new juridical or exegetical interpretations. Rather, renewal must focus directly on the foundational principles and core concepts of religion. Only in this way can the individual reestablish a connection with the essence of faith and its fundamental meanings. al-Rifāʿī places particular emphasis on the importance of examining the religious heritage through a critical lens. To treat the religious tradition as if it were itself sacred—immune from scrutiny or reassessment—amounts both to a misunderstanding of religion and to an obstruction of its renewal. Such an attitude may also prevent individuals from engaging with the modern world or, alternatively, lead them to become alienated from their religious faith as a result of that engagement. For this reason, the historical and cultural heritage must be approached critically; concepts and viewpoints should be carefully analyzed, and then reinterpreted in ways that are appropriate to contemporary social life and to religious belief.
Benzer Tezler
- Balçavoda sera koşullarında yetiştirilen karanfillerin (Astor) beslenme durumunun incelenmesi
Başlık çevirisi yok
EMAD JALAL ABDULJABBAR
- Son devir Mu'tezile kelamcısı Kadı Abdülcebbar'a göre Allah'ın sıfatları
Başlık çevirisi yok
M. FATİH ÖZEROL
