Temerrüt, varlık likiditesi ve yükümlülük likiditesi risklerinin entegre edildiği deterministik ve stokastik modeller ile optimal varlık-yükümlülük yönetimi stratejileri
Optimal asset-liability management strategies using deterministic and stochastic models integrating default, asset liquidity, and liability liquidity risks
- Tez No: 1005433
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UĞUR KARABEY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Aktüerya Bilimleri, Actuarial Sciences
- Anahtar Kelimeler: Aktüerya, Actuary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aktüerya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sigorta şirketlerinin finansal gücünü koruması, uzun vadeli ve ne zaman ödeneceği belirsiz olan borçlarını (teknik karşılıklar) yönetme yeteneğine bağlıdır. Bu durum, sigortacılık sektörünü sürekli olarak iki büyük riskle karşı karşıya bırakır: likidite riski (varlıkların hızla paraya çevrilememesi) ve temerrüt riski (yatırım yapılan borç senedinin ödenememesi). Geleneksel finansal analizler genellikle bu riskleri ayrı ayrı ele alır. Ancak bu çalışma, sigorta sektörünün özel yapısını dikkate alarak, bir şirketin varlıklarını ve borçlarını aynı anda yönettiği Varlık-Yükümlülük Yönetimi çerçevesinde, bu iki riskin yatırım kararlarını nasıl etkilediğini bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Bu çalışma, risk faktörlerinin varlık-yükümlülük yönetimine etkisini incelemek amacıyla iki senaryo üzerine kurulmuştur. İlk senaryoda temerrüt riski taşıyan varlıklar deterministik bir likidite yapısı altında analiz edilmiştir. İkinci senaryoda ise likiditenin stokastik bir süreç olarak modellenmesiyle, varlıkların piyasa likiditesine duyarlılığının portföy kararlarını nasıl etkilediği incelenmiştir. Böylece temerrüt ve likidite risklerinin yatırım stratejilerine etkisi farklı model yapıları altında karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Çalışmada portföy yapısı senaryoya göre değişmektedir. Deterministik model, portföyünde risksiz varlık, temerrütsüz sıfır kuponlu tahvil ve temerrüt riski taşıyan bono bulunmaktadır. Bu senaryoda, hem varlık likiditesi hem de yükümlülük likiditesi deterministik yapıda kabul edilmektedir. Stokastik model ise likiditeye duyarlı riskli varlıklar ve risksiz varlıklar içermektedir. Bu dinamik senaryoda, varlık likiditesi arz talep fonksiyonları üzerinden elde edilen piyasa likiditesini yansıtırken, yükümlüğün likidite iskonto faktörü ise Ornstein-Uhlenbeck olan bir stokastik süreç olarak modellenmektedir. Her iki modelde de optimal yatırım stratejileri, Güç ve Üstel fayda fonksiyonları altında Hamilton–Jacobi–Bellman denklemi çözülerek analitik yolla elde edilmektedir. Deterministik model, portföy kararlarında temerrüt riskinin baskın olduğunu ve risk artışının yatırımcıları güvenli varlıklara yönelttiğini göstermektedir. Yükümlülüğün likidite iskonto parametresindeki artış, kurumsal finansal sağlamlığı (solvency) iyileştirse de, aynı zamanda yüksek likidite gereksinimini pekiştirmektedir. Yatırımcı, sağlanan solvency desteğine rağmen, temerrüt riskinin baskısıyla riskli varlıklara uzun pozisyon almaktan kaçınmaktadır. Bu nedenle, yükselen likidite gereksinimi ve temerrüt riskinin ortak etkisiyle optimal portföy, nakit/risksiz varlığa doğru kaymaktadır. Stokastik analizler, likidite riskinin karmaşık ve yapısal bir kısıt olduğunu kanıtlamıştır. Piyasa likiditesi yüksek olsa bile, bir varlığın likidite şoklarına karşı olan aşırı duyarlılığı, yüksek getiri beklentisini bile bastıran kalıcı bir sürtünme maliyeti oluşturmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, temerrüt ve likidite risklerinin Varlık-Yükümlülük Yönetimi stratejilerinde, yatırımcı davranışını hem kısıtlayan hem de tetikleyen temel mekanizmalar olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The financial strength of insurance companies depends on their ability to manage long-term liabilities whose timing of payment is uncertain (technical provisions). This exposes the insurance sector to two persistent and significant risks: liquidity risk (the inability to liquidate assets quickly) and default risk (the possibility that the debt instrument invested in may not be repaid). Traditional financial analyzes typically treat these risks separately. However, this study adopts an integrated Asset–Liability Management perspective that reflects the unique structure of the insurance sector and examines how these two risk components shape investment decisions in a holistic framework. This study is based on two scenarios in order to examine the effects of risk factors on asset–liability management. In the first scenario, assets exposed to default risk are analyzed under a deterministic liquidity structure. In the second scenario, by modeling liquidity as a stochastic process, it is examined how the sensitivity of assets to market liquidity affects portfolio decisions. Thus, the effects of default and liquidity risks on investment strategies are comparatively presented under different model structures. The portfolio structure changes according to the scenario. The deterministic model includes a risk-free asset, a default-free zero-coupon bond, and a defaultable bond in its portfolio. In this scenario, both asset liquidity and liability liquidity are assumed to be deterministic. The stochastic model, on the other hand, includes liquidity-sensitive risky assets and risk-free assets. In this dynamic scenario, asset liquidity reflects the market liquidity obtained through supply and demand functions, while the liability liquidity discount factor is modeled as an Ornstein-Uhlenbeck stochastic process. In both models, optimal investment strategies are obtained analytically by solving the Hamilton Jacobi Bellman equation under Power and Exponential utility functions. In the deterministic model findings indicate that default risk is the dominant factor in portfolio decisions, with increasing risk driving investors toward safer assets. While an increase in the liability liquidity discount parameter improves corporate financial strength (solvency), it simultaneously reinforces the high liquidity requirement. Despite the solvency support provided, the investor refrains from taking long positions in risky assets due to the constraints imposed by default risk. Consequently, the combined effect of the heightened liquidity requirement and default risk causes the optimal portfolio to shift toward cash/risk-free assets. The stochastic analysis proved that liquidity risk acts as a complex and structural constraint. Even when market liquidity is high, an asset's excessive sensitivity to liquidity shocks creates a persistent friction cost that suppresses the potential for high expected returns. Consequently, the study demonstrates that default and liquidity risks are the fundamental mechanisms in Asset-Liability Management (ALM) strategies that both constrain and trigger investor behavior.
Benzer Tezler
- Liquidity in emerging country bond markets: A comparison of bid-ask spread proxies and determinants of bid-ask spread
Gelişmekte olan ülke tahvil piyasalarında likidite: Alış-satış yayılma aralığı göstergelerinin karşılaştırılması ve alış-satış yayılma aralığının belirleyicileri
EMRE SU
Doktora
İngilizce
2023
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAYA TOKMAKÇIOĞLU
- Dynamic interaction between liquidity and sovereign credit risk: Evidence from Turkey
Likidite ve ülke kredi riski arasındaki dinamik etkileşim: Türkiye örneği
MUSTAFA AHÇI
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
İşletmeİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAT AYDOĞAN
- Liquidity in the emerging market local currency bond market: Measurement,commonality, and supply of risk capital
Gelişmekte olan piyasaların yerel para cinsinden bono likiditeleri: Ölçüm, ortak özellikler ve risk sermayesi arzı
SAYAD BARONYAN
- Firmalarda nakit kâr payı dağıtım politikalarını etkileyen mikro ve makro faktörler: BİST imalat sanayi firmaları üzerine panel veri uygulaması
Micro and macro factors affecting cash dividend distribution policies in companies: Panel data application on BIST manufacturing industry companies
METİN SEYHAN
- A stress testıng framework for the Turkısh bankıng sector: an augmented approach
Türk bankacılık sektörü için bir stres testi çerçevesi: Bir genişletilmiş yaklaşım
BAHADIR ÇAKMAK
