Ebeveynlik stresi ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolü
The moderator role of mother's mentalization capacity on the link between parenting stress and children's problem behaviors
- Tez No: 1005579
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP KÜÇÜK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Işık Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tüm ebeveynlerde farklı düzeylerde var olan ebeveynlik stresinin çeşitli alanlarda olumsuz etkileri bulunmakla birlikte, çocuk üzerindeki en yaygın sonucu davranış problemleridir. Ebeveyne ait bazı özelliklerin, ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerinde düzenleyici bir rol oynadığı düşünülmektedir. Son dönemde bu özelliklerden biri olan zihinselleştirme kapasitesi, araştırmalarda artan bir ilgi odağı haline gelmiş ve özellikle ebeveyn-çocuk ilişkisindeki işlevi üzerine odaklanılmaya başlanmıştır. Önceki çalışmalar ışığında, bu çalışmanın temel amacı ebeveynlik stresi ve çocuk davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolünü belirlemektir. Buna ek olarak araştırma kapsamında, anne zihinselleştirme kapasitesinin değerlendirilmesinde kullanılan öz-bildirime ve performansa dayalı ölçüm araçları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini 26-46 yaş arası (Ort.= 36.32, SS=4.39) 1.5-6 yaş aralığında çocuğu bulunan 110 (110 kadın) katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılardan; ebeveynlik stresi düzeylerini belirlemek için Ebeveyn Stres Ölçeği (ESÖ), çocuklardaki davranış problemlerini değerlendirmek için Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) ve annenin zihinselleştirme kapasitesini belirlemek amacıyla Sosyal Biliş Film Testi (SBFT), Ebeveyn İçsel Düşünme İşlevselliği Ölçeği (EİDİÖ) ve Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği-Kısa Formunu (YİÖ) tamamlaması istenmiştir. İstatistiksel analiz sonuçları, ebeveynlik stresinin davranış problemleri üzerinde anlamlı ve pozitif yönde yordayıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Düzenleyici analizler sonucunda, anne zihinselleştirme iii kapasitesinin ve azalmış zihinselleştirmenin ebeveynlik stresi ile çocuk davranış problemleri arasındaki ilişkide düzenleyici bir rol oynamadığı belirlenmiştir. Buna karşın, farklı ölçüm yöntemleriyle değerlendirilen anne aşırı zihinselleştirme düzeyinin söz konusu ilişkide düzenleyici bir rol üstlendiğine ilişkin bulgular elde edilmiştir. Bu sonuçlar, anne aşırı zihinselleştirme düzeyinin düzenleyici etkisinin ölçüm aracına ve çocuklardaki davranış probleminin türüne göre farklılaştığını göstermektedir. Anne zihinselleştirme kapasitesinin değerlendirildiği performansa dayalı ölçüm aracı olan SBFT'nin ve öz-bildirim temelli değerlendirme yöntemlerinin (EİDİÖ ve YİÖ) alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çalışmanın bulguları, anne zihinselleştirme kapasitesinin geliştirilmesine yönelik müdahale programlarının ve önleyici çalışmalarının çocuk ruh sağlığı üzerinde koruyucu bir etkisinin olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Although parenting stress, which exists at varying levels among all parents, has negative effects across multiple domains, its most common consequence for children is the emergence of behavioral problems. Certain parental characteristics are thought to play a moderating role in the parent-child relationship. Among these characteristics, parental mentalization capacity has emerged as a growing focus of research, particularly concerning its role in the parent-child relationship. In light of previous studies, the main aim of the present study is to examine the moderating role of maternal mentalization capacity in the relationship between parenting stress and child behavioral problems. In addition, within the scope of the research, it is aimed to examine the relationship between self-report and performance-based measurement tools used in assessing maternal mentalization capacity. The sample consisted of 110 female participants aged between 26 and 46 years (M = 36.32, SD = 4.39), all of whom had children aged 1.5 to 6 years. Participants were asked to complete the Parental Stress Scale (PSS) to assess levels of parenting stress, the Child Behavior Checklist (CBCL) to evaluate child behavioral problems, and the Movie for the Assessment of Social Cognition (MASC), the Parental Reflective Functioning Questionnaire (PRFQ), and the Reflective Functioning Questionnaire–Short Form (RFQ) to measure maternal mentalization capacity. Statistical analyses revealed that parenting stress significantly and positively predicted child behavioral problems. Moderation analyses showed that maternal mentalization capacity and hypomentalizing did not play a moderating role in the relationship v between parenting stress and child behavioral problems. In contrast, findings suggested that maternal hypermentalizing, as assessed by different measurement tools, played a moderating role in this relationship. These results suggest that the moderating effect of hypermentalizing may vary depending on the type of measurement tool used and the type of behavioral problem in children. No significant relationships were found between the subdimensions of the performance-based assessment tool used to evaluate maternal mentalization capacity (MASC) and those of the self-report measures (PRFQ and RFQ). The findings of the study suggest that intervention programs and preventive efforts aimed at enhancing maternal mentalization capacity may have a protective effect on children's mental health.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların klinik özellikleri ile ebeveynin depresyon, anksiyete, stres düzeyi ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişki
The relationship between the clinical characteristics of children with autism spectrum disorder and parental levels of depression, anxiety, stress, and difficulties in emotion regulation
SEMİHA GÖKÇE ÖZBEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriÇukurova ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE METİN
- Ebeveyn ve birincil bakım verenleri tarafından travma yaşadığı belirtilen ve belirtilmeyen çocuklarda travma sonrası duygusal stres ile dikkat eksikliği, hiperaktivite, dürtüsellik, karşı gelme sorunları ve davranım sorunları arasındaki ilişki
The relation of post-trauma emotional stress with symptoms of attention deficit, impulsivity, hyperactivity, oppositional defiant and conduct problems in children who exposed or do not exposed to trauma according to their caregivers'statement
HİLAL DİLMENLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMEL SARI GÖKTEN
- Çocuklarda ekran kullanımının duygu düzenleme üzerindeki etkisinde sosyal becerilerin aracı rolü
The mediating role of social skills in the effect of screen use on emotion regulation in children
HİLMİ TEKİN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN KAYILI
- Annelerde akılcı olmayan inançlar, ebeveyn stresi, ebeveyn davranışları ve çocuktaki davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between non-rationalist beliefs in mothers, parental stress, parental behaviours and behaviour problems in children
RABİA SEÇİL CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA EŞKİSU
- Ekranın çocuk davranış problemlerine etkisinde ebeveyn medya aracılığı
Parental media mediation in the effect of the screen on child behavioral problems
DİDEM GENÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATIMA TUBA YAYLACI