Müzik ve retorik: Dede Korkut'un hikâyelerinde müziğin ikna unsurları
Music and rhetoric: The persuasive elements of music in the narratives of Dede Korkut
- Tez No: 1005661
- Danışmanlar: PROF. DR. AYNUR KOÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Müzik, Türk Dili ve Edebiyatı, Philosophy, Music, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dede Korkut Hikâyeleri, her alanda farklı incelemelerle ele alınmaktadır. Çağımızın bilimsel faaliyetleri düşünüldüğünde, artık tek bir disiplin üzerinden incelemeler yapmak sıradanlaşmaktadır. Tezin konusunu da oluşturacak olan bu disiplinlerarasılık yaklaşımı, Dede Korkut metinlerinin incelemesinde ana eksende müzik, edebiyat ve felsefe alanlarını bir araya getirmektedir. Hikâye metinlerinde müzik; terimler, çalgı isimleri, müziksel uygulamaların görüldüğü mekânlar gibi ifadelerle ortaya çıkarılabilmektedir. Bu tezde müzik, ortaya çıkarılan ve kullanılış amacının sebebi tartışılan ana alan; edebiyat, metinsel açıdan inceleme imkânı sunan alan olarak; felsefe ise müziğin kullanılış amacını kavramak açısından üç disiplinin bütünleşmesini sağlamaktadır. Felsefe alanındaki retorik sanatının (ikna sanatı) teknik olarak kullanıldığı; ethos, pathos ve logos yaklaşımları üzerinden inceleme yapılmaktadır. Bu tezde Dede Korkut Hikâyeleri gibi özel bir metinde müziğin kullanılışı, sözlü kültür geleneğindeki uygulanış yöntemini ve yazınsal metindeki müziğin görünürlüğü temalarını anlaşılır kılmak asıl amaçtır. Araştırmanın evren ve örnekleminin özenli seçilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu sebeple evren; Türk dünyası destan, hikâye metinleri olarak belirlenmekte, örneklem ise; Dede Korkut Hikâyelerinin 12 metni olarak tercih edilmektedir. Sözlü kültür geleneğinde hikâye anlatıcıları müziği alt yapı olarak değil, sözlerin vurgulanmasına etki etmesi yönünden kullanmaktadır. Bu sebeple müziğin görünür kılındığı terimsel ifadelerin yanı sıra yazılı metin aktarıcısı da müziğin şiirli sözlerde verilmek istenen mesajı destekleyici unsur olarak göstermektedir. Retoriksel açıdan kurgu metinde müzik, kahramanlar üzerinde etkindir. Müziğin, manzum şiirli ifadelerde kullanılır olduğu düşüncesi günümüzdeki müziksel uygulamalardan da oluşmaktadır. Dede Korkut Hikâyelerindeki sıklıkla tekrarlanan epik klişeler, müziğin uygulanabilir olmasını sağlayan geleneksek bir göstergedir. Bu tarz çalışmalarla literatürde farklı bakış açıları da ortaya çıkacak ve değişik disiplinlerin değerlendirilmesiyle müziğin anlam boyutu daha anlaşılır olacaktır.
Özet (Çeviri)
The Dede Korkut Tales are examined through diverse analyses in various fields. Considering the scientific activities of our time, conducting studies through a single discipline has become commonplace. This interdisciplinary approach, which will also form the subject of this thesis, brings together the fields of music, literature, and philosophy as the main axis in the analysis of the Dede Korkut texts. Music in the story texts can be revealed through terms, instrument names, and locations where musical practices are observed. In this thesis, music is the main area revealed and its purpose discussed; literature is the area offering the possibility of textual analysis; and philosophy ensures the integration of the three disciplines in order to understand the purpose of music's use. The study utilizes the art of rhetoric (the art of persuasion) technically within the field of philosophy, and is conducted through the approaches of ethos, pathos, and logos. The main aim of this thesis is to make understandable the use of music in a special text like the Dede Korkut Tales, its application method in oral culture tradition, and the visibility of music in literary texts. This demonstrates the need for careful selection of the research universe and sample. Therefore, the universe is: Turkish world epics and narrative texts are identified as examples, with the 12 texts of the Dede Korkut Tales chosen as the model. In the oral culture tradition, storytellers use music not as a background element, but to influence the emphasis of the words. For this reason, in addition to the terminological expressions where music is made visible, the translator of the written text also presents music as a supporting element for the message intended to be conveyed in the poetic words. From a rhetorical perspective, music is effective on the heroes in the fictional text. The idea that music is used in poetic expressions is also formed from contemporary musical practices. The frequently repeated epic clichés in the Dede Korkut Tales are a traditional indicator that makes music applicable. Such studies will reveal different perspectives in the literature, and the meaning dimension of music will be more understandable through the evaluation of different disciplines.
Benzer Tezler
- 68 hareketi ve Türkiye'de müzikal değişim: 1961 - 1980 yılları arasında popüler müzik
The 68 movement and musical changes in Turkey: Popular music between the years 1961 - 1980
ZEYNEP IŞIL IŞIK DURSUN
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriHacettepe Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUAVİ AYDIN
- Siyasal iletişimde müzik kullanımı: Türkiye'de Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin seçim şarkılarının incelenmesi
Music usage in political communication: Review of the election songs of political parties that possess a group at the Parliament in Turkey
RUŞEN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İletişim BilimleriMardin Artuklu Üniversitesiİletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET IŞIK
DOÇ. DR. EMİNE ÇAKMAK KILIÇASLAN
- İslami marş ve ezgilerde araçsallaşma sorunu
The problem of the instrumentalization of the Islamic marches and melodies
SÜMEYYE AYDIN
Doktora
Türkçe
2019
SosyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN PERŞEMBE
- Flüt eğitiminde çağdaş etüd ve tekniklerin derlenmesi üzerine metodolojik bir sınıflandırma: Notasyon ve icra ilişkisi
A methodological classification on the compilation of contemporary etude and techniques in flute education: Notation and performance relationship
AYŞE TUĞÇE SÖZER
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2022
MüzikDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİLER TALU
- Semboller, alegoriler, Mozart ve son operası Sihirli Flüt
Symbols, allegories, Mozart and the final opera the Magic Flute
AYKAN AYDIN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2024
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM ÜNAL