Birinci basamakta gastrointestinal sistem hastalıklarında gıda okuryazarlığı,sosyoekonomik düzey, yaşam kalitesi ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişki
The relationship between food literacy, socioeconomic level, quality of life, and biochemical parameters in gastrointestinal diseases in primary care
- Tez No: 1005716
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FETHİ SADA ZEKEY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Gıda Okuryazarlığı, Gastrointestinal Sistem Hastalıkları, Sosyoekonomik Düzey, Yaşam Kalitesi, Biyokimyasal Parametreler, Food Literacy, Gastrointestinal System Diseases, Socioeconomic Level, Quality of Life, Biochemical Parameters. Keywords: Food Literacy, Gastrointestinal Diseases, Biochemical Parameters
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yozgat Bozok Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran bireylerde gastrointestinal sistem yakınmaları ile bu bireylerin gıda okuryazarlığı düzeyleri, sosyoekonomik durumları, yaşam kaliteleri ve hemogram ve biyokimyasal parametreleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Bu araştırma kesitsel tipte olup, Yozgat ilinde belirlenen aile sağlığı merkezlerine başvuran, 18-65 yaş arasında ve gastrointestinal sistem yakınması olan gönüllü 450 bireyle gerçekleştirilmiştir. Veriler; Gıda Okuryazarlığı Kısa Form Ölçeği, EUROHIS-QOL Yaşam Kalitesi Anketi, Kuppuswamy Skalası ve sosyodemografik bilgi formundan oluşan veri toplama araçlarıyla toplanmıştır. Katılımcıların biyokimyasal değerleri e-Nabız sistemi aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Kruskal-Wallis H testi, korelasyon analizi ve çoklu hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Gıda okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,000). Gıda okuryazarlığının AKŞ (p=0,002) ve HbA1c (p<0,000) ile negatif yönlü anlamlı ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Yaşam kalitesi de HbA1c (p=0,002) ile negatif yönlü anlamlı ilişki sergilemiştir. Sosyoekonomik düzey düştükçe RBC, HGB, MAG ve ferritin değerlerinin azaldığı; AKŞ ve HbA1c değerlerinin ise yükseldiği saptanmıştır. Eğitim düzeyi, gelir, yerleşim yeri, meslek, yaş, BKİ ve düzenli öğün tüketimi hem gıda okuryazarlığını hem de yaşam kalitesini anlamlı düzeyde yordayan değişkenler olarak belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmada, birinci basamakta takip edilen GİS hastalarında gıda okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasında güçlü bir ilişki saptanmıştır. Her iki değişkenin de metabolik biyokimyasal parametrelerle anlamlı biçimde ilişkili olduğu ortaya konmuştur. Sosyodemografik faktörlerin beslenme tercihlerinde ve yaşam kalitesinde belirleyici rol oynaması, birinci basamak sağlık hizmetlerinde hasta merkezli, sosyoekonomik eşitsizlikleri gözeten kişiselleştirilmiş yaklaşımların gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this research is to examine the relationship between gastrointestinal complaints and the individuals' food literacy levels, socioeconomic status, quality of life, and complete blood count and biochemical parameters in individuals seeking primary care. Method: This cross-sectional study was conducted with 450 volunteer individuals aged 18-65 years who applied to family health centers in Yozgat province and had gastrointestinal complaints. Data were collected using data collection tools consisting of the Food Literacy Short Form Scale, EUROHIS-QOL Quality of Life Questionnaire, Kuppuswamy Scale, and a sociodemographic information form. Biochemical values of the participants were obtained through the e-Nabız system. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Kruskal-Wallis H test, correlation analysis, and multiple hierarchical regression analysis were used in the analysis of the data. Findings: A moderately significant positive correlation was found between food literacy and quality of life (p<0.000). Food literacy was found to have a significant negative correlation with fasting blood glucose (p=0.002) and HbA1c (p<0.000). Quality of life also showed a significant negative correlation with HbA1c (p=0.002). As socioeconomic status decreased, RBC, HGB, MAG, and ferritin values decreased, while fasting blood glucose and HbA1c values increased. Education level, income, place of residence, occupation, age, BMI, and regular meal consumption were identified as variables that significantly predicted both food literacy and quality of life. Conclusion: This study found a strong relationship between food literacy and quality of life in gastrointestinal patients followed in primary care. Both variables were found to be significantly related to metabolic biochemical parameters. The fact that sociodemographic factors play a decisive role in nutritional preferences and quality of life emphasizes the need for patientcentered, personalized approaches in primary healthcare that take socioeconomic inequalities into account.
Benzer Tezler
- Aile sağlığı merkezinde izlenen 65 yaş üstü bireylerin uyku kalitesinin değerlendirilmesi ve eşlik eden sağlık sorunlarıyla ilişkisi
Evaluation of sleep quality of individuals over 65 years of age followed in a family health center and its relationship with accompanying health problems
FATOŞ EYLÜL SEÇKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
- 18-65 yaş arası bireylerde mikrobiyota bilgi düzeyi ve gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişki
Başlık çevirisi yok
SEDA KIZILIRMAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- HALPskorunun organik ve fonksiyonel dispepsi ayrımını öngörmedeki rolü
The role of HALP score in predicting the distinction of organic and functional dyspepsia
DİLRUBA NUR ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıHitit Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ESKİN
- Mathematical model-based clinical decision support system algorithm design study that can support the diagnosis of celiac disease
Çölyak hastalığının teşhisine destek verebilecek matematik model tabanlı kds algoritması tasarımı
ELİF KESKİN BİLGİÇ
Doktora
İngilizce
2024
Mühendislik Bilimleriİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaBiyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. İNCİ ZAİM GÖKBAY
DOÇ. DR. YUSUF KAYAR
- Over kanserinde kullanılmak üzere lhrh reseptör hedefli peg-plga-pga triblok sisplatin içeren polimerik misellerin hazırlanması ve oral yolla kullanım olanaklarının in vitro/ ex vivo / in vivo araştırmaları
Preparation of lhrh receptor targeted cisplatin containing peg-plga-pga triblock polymeric micelles for use in ovarian cancer and investigation the possibilities in oral administration with in vitro/ex vivo/in vivo studies
İRFAN AKARTAŞ
Doktora
Türkçe
2017
Eczacılık ve FarmakolojiEge ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE YEŞİM KARASULU