DOĞUM SONRASI ANNELERİN EMZİRME ÖZ YETERLİLİĞİ İLE BEBEKLERİN İLK 6 AY SADECE ANNE SÜTÜ ALMA DURUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN POSTPARTUM MOTHERS' BREASTFEEDING SELF-EFFICACY AND INFANTS' EXCLUSIVE BREAST MILK INTAKE FOR THE FIRST 6 MONTHS
- Tez No: 1005875
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DENİZ GÜVEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Emzirme Özyeterliliği, Sadece Anne Sütü, Breastfeeding Self-Efficacy, Exclusive Breastfeeding
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ana-Çocuk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Emzirme özyeterliliği, emzirme davranışının en güçlü öngörücülerinden biridir: yüksek özyeterlilik, yalnız anne sütüyle besleme ve toplam emzirme süresini anlamlı biçimde artırır. Bu prospektif kohort çalışma, Etlik Şehir Hastanesi'nde doğum yapan 385 annenin emzirme özyeterliliği (EÖY) doğumdan sonraki 0., 3. ve 6. aylarda izleyerek düzey ve belirleyicilerini incelemiştir. Başlangıç değerlendirmesi doğumdan ≥24 saat ve ilk 7 gün içinde yüz yüze, 3. ve 6. aylar telefonla yapılmıştır (izlemdeki hasta sayıları: 371 ve 367). Dahil edilme ölçütleri ≥18 yaş, miadında sağlıklı doğum, emziriyor olmak ve Türkçe iletişimdir. Örneklem büyüklüğü 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmaları (TNSA)'ndaki %40 sadece anne sütüyle besleme (SAS) varsayımıyla %80 güç için ≥363 olarak hesaplanmıştır. Analizlerde uygun parametrik/parametrik olmayan testler, tekrarlı ölçümlerde Friedman–Dunn/BONF ve öngörücüler için (log-dönüşüm uygulanmış) adımsal çoklu doğrusal regresyon kullanılmıştır. Emzirme Özyeterlilik Ölçeği (EÖYÖ) puanları zamanla anlamlı biçimde yükselmiş, en yüksek değer 3. ayda saptanmıştır (0. ay 59,1±9,2; 3. ay 63,2±6,7; 6. ay 62,5±7,5; p<0,001). İlk ay EÖYÖ puanı yaş, doğum sayısı, yaşayan çocuk sayısı ve planlanan emzirme süresiyle pozitif ilişkilidir. İlk ayda öz-yeterliliği düşüren etmenler: doğum sonrası psikiyatrik sıkıntı (β≈−0,106), emzirirken yorgunluk ve meme sorunları; artıranlar: daha uzun tek seferde emzirme süresi, multiparite ve sadece anne sütüdür. Zamana bağlı değişimde en güçlü negatif belirleyiciler; 0→3 ay ve 0→6 ay için takipte emzirmeyi bırakma ve meme reddidir. Buna karşılık EÖYÖ puanı artışıyla, SAS ile beslenmenin sürmesi her iki dönemde de ilişkili bulunmuştur. Dikkat çekici biçimde,“ilk emzirmede problem yaşayan”annelerde sonradan belirgin toparlanma gözlenmiş; doğum sonrası ve takipte psikiyatrik belirti bildirenlerde de destekle artış saptanmıştır. Gündüz emzirme sıklığı 6 aya dek EÖY artışıyla pozitif ilişkilidir. Sosyodemografik değişkenler (eğitim, meslek, gelir, aile tipi) genel olarak EÖY değişimini etkilememiştir. İlk 6 ay SAS yapanlarla yapmayanların sosyodemografik ve doğum özellikleri büyük ölçüde benzerdir; ayrıştırıcı klinik fark, takipte meme reddinin SAS grubunda anlamlı ölçüde daha düşük olmasıdır (%9,1 vs %48,2). Bu bulgu, SAS'nin klasik demografik göstergelerden çok postpartum teknik/davranışsal süreçlere duyarlı olduğunu düşündürür. Sonuç: Emzirmeyi bırakma ve meme reddi EÖY artışını dolayısıyla SAS ile beslenmeyi baskılayan temel risklerdir; yeterli tek sefer emzirme süresi ve düzenli gündüz emzirmeleri özyeterliliği güçlendirir. Erken postpartum dönemde sorun odaklı, beceri temelli emzirme danışmanlığı ve psikososyal destek;“sütüm yetmiyor”algısı, biberon/emme karışıklığı ve reddi hedefleyerek hem EÖY hem SAS oranlarını artırabilir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Breastfeeding self-efficacy is one of the strongest predictors of breastfeeding behavior: high self-efficacy significantly increases exclusive breastfeeding and total breastfeeding duration. This prospective cohort study examined the levels and determinants of breastfeeding self-efficacy (BSE) in 385 mothers who delivered at Etlik City Hospital, followed at 0, 3, and 6 months postpartum. Baseline assessments were conducted in person ≥24 hours after birth and within the first 7 days, and by telephone at 3 and 6 months (number of patients at follow-up: 371 and 367). Inclusion criteria were ≥18 years of age, healthy birth at term, breastfeeding, and Turkish communication. The sample size was calculated as ≥363 for 80% power, assuming 40% exclusive breastfeeding (EBF) as in the 2018 Turkey Demographic and Health Surveys. Appropriate parametric/nonparametric tests, Friedman–Dunn/BONF for repeated measures, and log-transformed stepwise multiple linear regression for predictors were used in the analyses. Breastfeeding Self-Efficacy Scale (BSES) scores increased significantly over time, with the highest value being found at 3 months (0th month 59.1±9.2; 3rd month 63.2±6.7; 6th month 62.5±7.5; p<0.001). First-month BSES scores were positively correlated with age, parity, number of living children, and planned breastfeeding duration. Factors that decreased self-efficacy in the first month were postpartum psychiatric distress (β≈−0.106), fatigue and breast problems while breastfeeding; and factors that increased self-efficacy were longer duration of single breastfeeding, multiparity, and exclusive breastfeeding. The strongest negative predictors of time-dependent change were; Breastfeeding cessation and breast refusal at follow-up for 0–3 months and 0–6 months. Conversely, an increase in the BSES score and continued breastfeeding with were found to be associated in both periods. Notably, a significant recovery was observed in mothers who“had problems with initial breastfeeding,”and an increase was also observed with support in those reporting psychiatric symptoms postpartum and at follow-up. Daytime breastfeeding frequency was positively associated with increased EBF up to 6 months. Sociodemographic variables (education, occupation, income, family type) generally did not affect changes in EBF. The sociodemographic and birth characteristics of those who performed EBF and those who did not during the first 6 months were largely similar; the distinguishing clinical difference was that breast refusal at follow-up was significantly lower in the EBF group (9.1% vs. 48.2%). This finding suggests that the EBF is more sensitive to postpartum technical/behavioral processes than classical demographic indicators. Conclusion: Breastfeeding cessation and breast refusal are the primary risks that increase breastfeeding frequency and suppress breastfeeding with BSE; adequate single breastfeeding duration and regular daytime feedings strengthen self-efficacy. Problem-focused, skill-based breastfeeding counseling and psychosocial support in the early postpartum period can increase both BSE and EBF rates by targeting the perception of“not enough milk,”bottle/breastfeeding confusion, and refusal.
Benzer Tezler
- Bebeği indirekt hiperbilirubinemi tanısı almış annelerin emzirme öz-yeterliliği ve emzirme başarısının değerlendirilmesi
Assessment of breast self- efficacy and breastfeeding success of children with indirect hyperbilirubinemia
EDA YOL
- Aydın ili Efeler ilçesindeki iki yaş altı çocuğu olan annelerin emzirme öz-yeterliliği ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of breastfeeding self-efficacy and affectingfactors of mothers with children under two in Aydin provinceefeler district
GÜLŞEN GÜL SÜLÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
- Annelerin emzirme yeterliliklerini ve başarısını etkileyen faktörler
Factors of affecting mothers' breastfeeding self-efficacy andbreastfeeding success
KARDELEN AKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN TOLGA İNCE
- Ebeveynlere verilen emzirme eğitiminin emzirme öz-yeterlilik düzeyi sadece anne sütü ile beslenme süresi ve ebeveyn bebek bağlanmasına etkisi
Effect of breastfeeding training given to parents on the level of breastfeeding self-efficacy, exclusive breastfeeding duration and parent-baby bonding
GÜLSÜN AYRAN
Doktora
Türkçe
2018
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDA ÇELEBİOĞLU
- Emzirme eğitimi alan annelerin emzirme öz yeterlilik ve emzirme başarılarının sağlık inanç modeli temelinde değerlendirilmesi
Evaluation of breastfeeding self-efficacy and breastfeeding success of mothersreceiving breastfeeding training based on health belief model
GAMZE BAYRAK BAŞDAĞ
