Müge İplikçi'nin çocuk kitaplarında prososyal davranış biçimlerinin incelenmesi
An analysis of prosocial behavior patterns in Müge Iplikçi's children's books
- Tez No: 1006058
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜLİN ARSEVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocuk edebiyatı ürünleri; çocukların toplumsal yaşama uyum sağlamalarında önemli yeri olan empati, yardımlaşma, paylaşma, iş birliği gibi prososyal davranışların kazandırılmasında önemli bir işleve sahiptir. Bu bağlamda nitelikli çocuk edebiyatı yapıtlarında yer alan prososyal davranış biçimlerinin belirlenmesi ve bunların çocuk okurların gelişimi üzerindeki katkılarının incelenmesi hem edebiyat hem de eğitim bilimleri açısından önemli ve gereklidir. Bu araştırmanın amacı, Müge İplikçi'nin beş çocuk edebiyatı yapıtında yer alan prososyal davranış biçimlerinin ne ölçüde yer aldığını incelemektir. Araştırmaya konu olan yapıtlar, yazarın Uçan Salı, Acayip Bir Deniz Yolculuğu, Kömür Karası Çocuk, Dondurmam Tılsım ve Günaydın Bendi adlı çocuk kitaplarıdır. Bu doğrultuda çalışma, temel nitel araştırma yöntemiyle desenlenmiştir. Veriler nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Yapıtlarda yer alan“empati”,“sempati”,“iş birliği”,“iletişim”,“bakış açısı kazanma (perspektif alma)”,“yardım etme (yardımlaşma)”,“özgecilik (diğerkâmlık)”,“dayanışma”ve“paylaşma”prososyal davranışları betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırmaya temel oluşturması için alan yazını taraması yapılarak eğitim-öğretimle ilgili yapılan çalışmalarda öne çıkan prososyal davranışlar belirlenmiş ve seçilen prososyal davranışlar; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan“Eğilimler”,“Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri/Benlik Becerileri”,“Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri/Sosyal Yaşam Becerileri”,“Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi”nde öne çıkan prososyal davranışlarla ilişkilendirilmiştir. Seçilen beş yapıt, paragraf düzeyinde incelenmiş ve inceleme sonuçları grafikler aracılığıyla aktarılmıştır. Araştırma sonuçları; İplikçi'nin çocuk kitaplarının prososyal davranışları içerdiğini ve“dayanışma”,“yardım etme”,“özgecilik (diğerkâmlık)”davranışlarına yapıtlarında daha sık yer verdiğini göstermektedir. Bunu“empati”,“iş birliği”,“iletişim”ve“sempati”davranışlarının izlediği;“bakış açısı kazanma (perspektif alma)”ya ise yapıtlarında diğer davranışlara göre daha az yer verdiği görülmüştür. Araştırmanın bulguları doğrultusunda yazarların, çocuk edebiyatı yapıtlarında prososyal davranışlara daha fazla yer vermeleri önerilmektedir. Araştırmacılara yönelik olarak ise çocuk edebiyatı ve prososyal davranışlar alanında yapılacak yeni çalışmaların, yalnızca metin incelemeleriyle sınırlı kalmaması; deneysel ve karma desenli çalışmalarla desteklenmesi önerilir.
Özet (Çeviri)
Children's literature products play an important role in fostering prosocial behaviors such as empathy, cooperation, sharing and collaboration which are crucial for children's adaptation to social life. In this context, identifying prosocial behavior patterns in qualified children's literature works and examining their contributions to the development of child readers is both important and necessary for literature and educational sciences. The aim of this study is to investigate the extent to which prosocial behavior patterns are present in five children's literature works by Müge İplikçi. This study examines the author's children's books Uçan Salı, Acayip Bir Deniz Yolculuğu, Kömür Karası Çocuk, Dondurmam Tılsım, and Günaydın Bendi. Accordingly, the study was designed using a basic qualitative research method. Data were collected through document analysis, one of the qualitative research methods. The prosocial behaviors of“empathy,”“sympathy,”“cooperation,”“communication,”“perspective-taking,”“helping (mutual aid),”“altruism,”“solidarity,”and“sharing”found in the works were analyzed using descriptive analysis. To provide a foundation for the study, a literature review was conducted, and prosocial behaviors highlighted in educational studies were identified and these selected prosocial behaviors were then associated with the“Tendencies,”“Social-Emotional Learning Skills/Self Skills,”“Social-Emotional Learning Skills/Social Life Skills,”and“Virtue-Value-Action Framework”emphasized in the Türkiye Century Maarif Model curriculum. The five selected works were examined at the paragraph level, and the results were presented through graphs. The findings of study indicate that İplikçi's children's books include prosocial behaviors, with“solidarity,”“helping,”and“altruism”appearing most frequently. These are followed by“empathy,”“cooperation,”“communication,”and“sympathy,”while“perspective-taking”is represented relatively less. Based on the findings, it is recommended that authors include more prosocial behavior patterns in children's literature works. For researchers, it is suggested that future studies in the field of children's literature and prosocial behaviors should not be limited to text analysis alone, but should also be supported by experimental and mixed-method designs.
Benzer Tezler
- Müge İplikçi'nin öykücülüğü
Müge İplikçi's storytelling
ESRA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıBülent Ecevit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN ARICAN
- Müge İplikçi'nin romanları üzerine bir inceleme
An analysis on the novels of Müge İplikçi
FERDANE SIĞIRCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH SAKALLI
- Müge İplikçi'nin eserlerinde dil ve üslup
Language and style in Müge İplikci's work
DUYGU MELEKŞAH ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DilbilimKırıkkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZNUR ÖZDARICI
- Müge İplikçi'nin romanlarının feminist edebiyat eleştirisiyle incelenmesi
An analysis of Müge İplikçi's novels through feminist literary criticism
MERVE DENİZ KANDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiYeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERDA ATLI
- Die Zersetzung des Ichs. Darstellung der Alzheimer-Krankheit in Martin Suters Small World, Arno Geigers Der Alte König in Seinem Exil, Sevda Sarıkayas Anılar Silinirken und Müge İplikçis Kül ve Yel
Benlik olgusunun yitimi. Alzheimer hastalığı'nın Martin Suter'in Small World, Arno Geiger'in Der Alte König in Seinem Exil, Sevda Sarıkaya'nın Anılar Silinirken ve Müge İplikçi'nin Kül ve Yel romanlarında konu edilmesi
SERPİL TARHAN
Yüksek Lisans
Almanca
2019
Alman Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERSEL KAYAOĞLU