Sürdürülebilirlik, ekolojik iktisat ve postkeynesyen temelli bir ampirik analiz
Sustainability, ecological economics and a post-keynesian-based empirical analysis
- Tez No: 1006208
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMİHA AYTEMİZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilirlik doğal yaşamdan, insanların yaşamına, kurumsal yapıdan, firmalara ve ülke ekonomilerine kadar mal ve hizmet üretimi için gereken girdinin ve üretim sonucunda yaratılan çıktının devamlılığının sağlanması için disiplinler arası kullanım ağına sahiptir. 2. Dünya Savaşı sonrası artan üretim, tüketim ile bunun sonucunda ortaya çıkan çevresel etkilerden dolayı ülkelerin, özellikle gelişmiş ülkelerin, yüksek oranda ve hızlı iktisadi büyümeyi amaç edinmeleri günümüzde tartışılmalı bir duruma gelmiştir. İktisadi büyüme ile birlikte nüfus, sıcaklık, karbondioksit salımı, enerji ve su tüketimi gibi hem sosyoekonomik hem ekolojik göstergelerde ciddi artışlar olduğu görülmektedir. Büyüme temelinde gerçekleşen bu artışların yarattığı çevresel tahribatlar insan ve canlı yaşamını zorlaştırarak gelecekte daha büyük sorunlar yaratma endişesi taşımaktadır. Sürdürülebilirlik iktisadi, sosyal ve çevresel sınıflandırılarak kullanımının amacını daha açık ve kapsamlı bir şekilde tanımlanmasına olanak sağlamaktadır. Doğal kaynakların kullanımı ikame-tamamlayıcılık ilişkisi zayıf ve güçlü sürdürülebilirlik olarak ayrışmaktadır. Zayıf sürdürülebilirlik kaynaklar arasında ikame ilişkisini, güçlü sürdürülebilirlik tamamlayıcılık ilişkisini tanımlamaktadır. Klasik iktisadın ortaya çıktığı dönemden günümüze gelinen aşamaya kadar kaynak kullanımı ve doğa-çevre ilişkisi iktisat okulları tarafından farklı şekillerde ele alınırken, bu tezde iktisat okulları arasındaki sürdürülebilirliğe dair çıkarımlar teorik çerçevede incelenmektedir. Bu tez çalışması sürdürülebilirliğe heterodoks iktisat okullar arasında yer alan Post-Keynesyen iktisat (talep yanlı) ve ekolojik iktisat (arz-ekolojik kısıtı) tarafından incelenmektedir. Post-Keynesyen iktisat reel ve parasal açıdan, ekolojik iktisat ise kaynakların tükenebilirliği ve çevresel tahribatlar üzerinde ekonomilerinin sorunlarına çözüm önerilerinde bulunmaktadır. Parasal ve ekolojik unsurların bütüncül bir şekilde değerlendirilmesi, sorunları daha etkin bir şekilde çözüm amacı taşımaktadır. Bu çalışmada, ekolojik unsurları içeren Post-Keynesyen temelli bir analiz çerçevesinde, Türkiye ekonomisi 1988-2024 dönemi için analiz edilmektedir. Post-Keynesyen ekolojik iktisadi bir model olan dinamik ekosistem-finans-ekonomi metodolojisi doğrultusunda analizde zaman serisi ekonometrik yöntemi kullanılmaktadır. Analizde kapasite kullanım oranı, ücret, kamu harcamaları, karbon salımı, yurtiçi materyal tüketimi, faiz oranı ve yüzey sıcaklığı değişkenlerinden oluşturulan iki modelin uzun dönemde büyüme üzerindeki etkisi test edilmektedir. Analiz Model 1'de kapasite kullanım oranı ve ücretler büyümeyi artırmaktadır. Post-Keynesyen çerçevede Türkiye ekonomisinde iki değişkenin büyüme üzerinde talep-ücret yanlılığı etkisi bulunmaktadır. Kamu harcamalarındaki artış büyümede düşüşe neden olmaktadır. Ekosistem bloğu değişkenlerinden karbon salımı büyümede artışa yol açarken, yurtiçi materyal tüketimi istatistiki açıdan anlamlı değildir. Model 2'de büyüme üzerinde kapasite kullanım oranı artışa ve kamu harcamalarının azalışa neden olmaktadır. Faiz oranı eklenen modelde, faiz oranındaki artışlar büyümede düşüşe neden olmaktadır. Model 2'de yer alan karbon salımındaki artış büyümeyi artırırken, yüzey sıcaklığındaki artış büyümede düşüşe neden olmaktadır. Ekolojik değişkenler açısından özellikle iki modelde de yer alan, karbon salımındaki artışın büyümeyi artırması Türkiye ekonomisinin karbon salımı yoğun bir üretim yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Ekolojik açıdan olumsuz sonuçlar yaratan karbon salımı büyümeyi artırmaktadır. Yüzey sıcaklığındaki artış büyümedeki olumsuz etkisi, ekonomide iklim hasarlarının olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Sustainability encompasses an interdisciplinary network of practices aimed at ensuring the continuity of inputs required for the production of goods and services, as well as the outputs generated by production, spanning natural ecosystems, human life, institutional structures, companies, and national economies. Following World War II, increased production and consumption, along with the resulting environmental impacts, have led countries, particularly developed nations, to pursue high rates of rapid economic growth, a situation that is now subject to debate. Along with economic growth, there have been significant increases in socio-economic and ecological indicators such as population, temperature, carbon dioxide emissions, energy, and water consumption. The environmental damage caused by these growth-driven increases is making life difficult for humans and other living beings, raising concerns about even greater problems in the future. Sustainability, classified into economic, social, and environmental categories, allows for a clearer and more comprehensive definition of its purpose. The use of natural resources is divided into weak and strong sustainability based on the relationship between substitution and complementarity. Weak sustainability defines the relationship of substitution between resources, while strong sustainability defines the relationship of complementarity. From the emergence of classical economics to the present day, the use of resources and the relationship between nature and the environment have been addressed in different ways by economic schools. This thesis examines the conclusions regarding sustainability among economic schools within a theoretical framework. This thesis examines sustainability as addressed by Post-Keynesian economics (demand-side) and ecological economics (supply-ecological constraint), which are among the heterodox schools of economics. Post-Keynesian economics offers solutions to economic problems from a real and monetary perspective, while ecological economics focuses on the depletion of resources and environmental damage. The comprehensive assessment of monetary and ecological factors aims to solve problems more effectively. In this study, the Turkish economy is analyzed for the period 1988-2024 within the framework of a Post-Keynesian-based analysis that incorporates ecological factors. The analysis uses time series econometric methods in line with the dynamic ecosystem-finance economics methodology, a Post-Keynesian ecological economic model. The analysis tests the long-term impact on growth of two models created from the variables of capacity utilization rate, wages, public spending, carbon emissions, domestic material consumption, interest rate, and surface temperature. In Model 1, capacity utilization rate and wages increase growth. Within the Post-Keynesian framework, these two variables have a demand-side effect on growth in the Turkish economy. An increase in public spending causes a decline in growth. Among the ecosystem block variables, carbon emissions lead to an increase in growth, while domestic material consumption is not statistically significant. In Model 2, the capacity utilization rate causes an increase in growth, while public spending causes a decrease. In the model with the interest rate added, increases in the interest rate cause a decline in growth. In Model 2, the increase in carbon emissions increases growth, while the increase in surface temperature causes a decline in growth. In terms of ecological variables, the fact that the increase in carbon emissions increases growth in both models shows that the Turkish economy has a carbon emission-intensive production structure. Carbon emissions, which create negative ecological consequences, increase growth. The negative effect of the increase in surface temperature on growth indicates that there is climate damage in the economy.
Benzer Tezler
- Doğal kaynaklar ekonomisi ve sürdürülebilirlik bağlamında çevre ve ekolojik (Yeşil) ekonomi tarihi: 1960-1980
The history of environmental and ecological (Green) economics in the context of natural resources and sustainability: 1960-1980
AYŞE ÖZBEK
- Ekonomik büyüme modellerinde çevre: Ekolojik ayak izini esas alan bir uygulama
The environment in economic growth models: An application based on ecological footprint
RECEP ULUCAK
- İktisadi büyümenin ekolojik sınırları ve kalkınmanın sürdürülebilirliği
Ecological limits to economic growth and sustainability of development
FUNDA ASLAN
- Türkiye'de ekolojik iktisat üzerine bir araştırma
A research on ecological economics in Turkey
SELMA KOCAKUŞAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
EkonomiNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU BERKE