Eski Uygurlarda inanç ve düşünce dünyası bağlamında ad verme geleneği (Uygur sivil belgeleri temelinde)
Naming customs in the context of the world of belief and thought in The Old Uygurs (on the basis of Uygur civil documents)
- Tez No: 1006379
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE MELEK ÖZYETGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
En eski çağlardan itibaren ticari ürünlerle birlikte kültürel ürünlerin de taşındığı bir saha olan İpek Yolu coğrafyası milletlerin kültürel, edebî, dinî tarihinde önemli izler bırakmıştır. Tüccar kervanlarına katılan misyonerler vasıtasıyla Budizm, Hristiyanlık, Maniheizm gibi birçok din bu yol aracılığıyla yayılmış, bölge kültür faaliyetlerinin gelişip yayıldığı bir yer hâline gelmiştir. Tez çalışmasında İpek Yolu gibi dinlerin, dillerin, kültürlerin taşındığı ve kaynaştığı, özellikli bir coğrafyada yer alan Koço Uygurlarına ait sivil belgelerde yer alan kişi adları ve ad verme geleneği konusu incelenecektir. Uygurlara ait gündelik hayatlarının çeşitli süreçlerini tanıklayan 10-14. yüzyıllar arasına ait sivil belge külliyatı Eski Türklerin sosyal ve kültürel yaşamlarıyla ilgili bilgi edinebildiğimiz birincil kaynaklar durumundadır. Özel adlar ve kişi adları toplumların kültür tarihinin aydınlatılmasında başvurulan önemli kaynak malzemelerdendir. Tarihî kişi adları ise milletlerin kişilere ad vermede âdet ve inançlarını gösterdiği gibi alıntı adlar dolayısıyla geçtikleri yolları, ilişkide bulundukları toplulukları da gösterir ve tarihî adların tamamı millî bir isim hafızası oluşturur. Tarihî kişi adları üzerine yapılmış çalışmaların sayısı sınırlıdır. Mevcut çalışmalar da genelde isimlerin listelenmesinden ibaret olmuş, bu isimler bütünlüklü olarak ele alınmamıştır. Bu tez çalışmasında da Koço / İdikut / Turfan Uygurlarına ait sivil belge külliyatından derlenen 705 isimle oluşturulmuş 1620 kişi adı filolojik olarak incelenmesinin yanı sıra din ve inanç dünyası bağlamında ad verme geleneği bakımından da değerlendirilmiştir. Ad vermenin sosyal, kültürel, dinî, psikolojik arka planı da göz önünde bulundurulmuştur. Bu çalışmayla Türk ad bilimi çalışmalarına özellikli bir malzeme ile katkı sağlanırken Eski Türk kültüründe ad verme geleneği Uygurlar özelinde inanç dünyası, düşünce dünyası, sosyo-kültürel hayat, hayata bakış ve toplum yapısı ile ilişkilendirilerek ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
The Silk Road geography, which has been an area where cultural products have been transported along with commercial products since the earliest ages, has left important traces in the cultural, literary and religious history of nations. Many religions such as Buddhism, Christianity, Manichaeism were spread through this road by missionaries who joined the merchant caravans, and the region became a place where cultural activities developed and spread. In this thesis, the subject of personal names and naming traditions in the civil documents of the Kocho Uyghurs, who are located in a special geography such as the Silk Road, where religions, languages and cultures were carried and fused. The corpus of civil documents belonging to the Uighurs between the 10th and 14th centuries, which witness various processes of their daily life, are the primary sources from which we can obtain information about the social and cultural life of the Ancient Turks. Proper names and personal names are among the important source materials used to illuminate the cultural history of societies. Historical personal names, on the other hand, show the customs and beliefs of nations in naming people, as well as the routes they traveled and the communities they were in contact with, and all historical names form a national name memory. The number of studies on historical personal names is limited. Existing studies have generally consisted of listing names, and these names have not been handled in a holistic manner. In this dissertation, 1620 personal names formed with 705 names compiled from the civil document corpus of Koço / İdikut / Turfan Uyghurs are analyzed philologically as well as in terms of naming tradition in the context of religion and belief world. The social, cultural, religious and psychological background of naming was also taken into consideration. With this study, while contributing to the studies of Turkish nomology with a special material, the naming tradition in the Old Turkic culture has been discussed in relation to the world of belief, world of thought, social-cultural life, view of life and social structure in the Uighurs.
Benzer Tezler
- Traditional vernacular houses in Anatolia: The question of evaluative criteria
Anadolu geleneksel yöresel konut mimarlığında değerlendirme ölçütleri sorunu
OKAN ÜSTÜNKÖK
- Geleneksel Beypazarı konutlarında baş odanın günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak düzende donatılması
The Redecoration of the“Baş Oda”in Beypazarı traditional houses according to our today's needs
AYNUR ÖZMEN
