Hukuki ve etik boyutuyla pandemiler
Pandemics from a legal and ethical perspective
- Tez No: 1006439
- Danışmanlar: PROF. DR. FULYA İLÇİN GÖNENÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, salgın hastalıkların insan hakları hukukunda yarattığı dönüşümü, özellikle COVID-19 pandemisi bağlamında, Türkiye uygulaması merkezinde ve karşılaştırmalı bir perspektifle incelemek amacıyla yapılmıştır. Pandemiler, yalnızca geçici birer halk sağlığı krizi olmayıp, devletlerin kamu gücünü kullanma biçimini, temel hak ve özgürlüklerin korunma rejimini ve hukuk devleti ilkelerinin sınırlarını yeniden tanımlayan olağanüstü süreçlerdir. Türkiye'de pandemi sürecinde alınan tedbirler, büyük ölçüde idari işlemler ve genelgeler aracılığıyla hayata geçirilmiş; sokağa çıkma kısıtlamaları, seyahat yasakları, karantina ve izolasyon uygulamaları vb. tedbirler temel hak ve özgürlüklerin kullanımını doğrudan etkilemiştir. Bu süreçte olağanüstü hâl ilan edilmemiş ve hak sınırlamaları Anayasa madde 13 çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada salgın yönetiminin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda güçlü bir etik boyut taşıdığı da örneklerle tartışılmıştır. Hukuki meşruiyet ile etik meşruiyetin örtüşmediği, kamu sağlığının korunması adına alınan hukuka uygun bazı tedbirlerin; insan onuru, adalet, eşitlik ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı gözlenmiştir. Salgın sürecinde etik problemlerin en çarpıcı yönü sağlık eşitsizlikleri olmuştur. Aşı, ilaç ve yoğun bakıma erişimde ülkeler arası ve ülke içi eşitsizlikler derinleşmiş; dezavantajlı gruplar orantısız biçimde kötü etkilenmiştir. Sağlık çalışanlarının mesleki riskle beraber artan iş yükü üzerine Türkiye'de uygulanan istifa yasağı, bu grupta huzursuzluk yaratmıştır. Salgınla mücadelede başarılı ve meşru bir yaklaşım, ancak insan haklarına saygılı, bilimsel verilere dayanan, şeffaf, katılımcı, insan onurunu korumaktan ödün vermeyen ve etik sorumluluk bilinciyle hareket eden yönetim anlayışıyla mümkündür.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to investigate the transformation caused by epidemics in human rights law, particularly in light of the COVID-19 outbreak, focusing on Turkish practice and from a comparative perspective. Pandemics are not merely temporary public health crises; they are extraordinary processes that redefine how states use public power, the regime for protecting fundamental rights and freedoms, and the limits of the rule of law. The measures taken in Turkey during the pandemic process were largely implemented thru administrative procedures and circulars; measures such as curfews, travel bans, quarantine and isolation practices directly affected the use of fundamental rights and liberties. A state of emergency was not declared during this process, and rights were restricted in accordance with Article 13 of the Constitution. The study also discusses with examples that epidemic management has not only legal but also a strong ethical dimension. It has been observed that legal legitimacy and ethical legitimacy do not overlap, and some legally compliant measures taken to protect public health are inconsistent with the principles of human dignity, justice, equality, and fairness. The most striking aspect of ethical problems during the pandemic has been health inequalities. Inequalities in access to vaccines, medicines, and intensive care have deepened both between and within countries, with disadvantaged groups disproportionately affected. The resignation ban implemented in Turkey, along with the increasing workload of healthcare workers due to occupational risks, has created unrest within this group. A successful and legitimate approach to combating the epidemic is only possible with a management understanding that is respectful of human rights, based on scientific data, transparent, participatory, uncompromising in protecting human dignity, and acting with a sense of ethical responsibility.
Benzer Tezler
- Türkiye'de yasal ve etik boyutuyla organ nakli hakkında anket araştırması ve sonuçları
A questionaire research about organ transplantation with the legal and ethical aspects in turkey and its results
EMİNE ELİF VATANOĞLU
Doktora
Türkçe
2007
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HANZADE DOĞAN
- Etik ve insani müdahale: Söylem, mitler ve gerçekler
Ethics and humanitarian intervention: Discourse, myths and facts
SEGAH TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
PROF. DR. ŞABAN ÇALIŞ
- Anonim şirket türü aile şirketlerinde kurumsallaşma ve sürdürülebilirlik: Aile anayasasının hukuki çerçevesi ve karşılaştırmalı analizi
Institutionalization and sustainability in family businesses as joint-stock companies: The legal framework of the family constitution and a comparative analysis
ZEYNEP ASLANCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BUĞRA ERDEM
- Hastane yönetimi ve hekim-hasta ilişkisinde özerklik sorunu
Hospital management and the problem of autonomy in the physician-patient relationship
NESRİN ÇOBANOĞLU
Doktora
Türkçe
2000
HastanelerAnkara ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YAMAN ÖRS