M.Ö. 1. binyılda Anadolu ve Mezopotamya'da hayat ağacı
The tree of life in Anatolia and Mesopotamia in the 1st millenium B.C.
- Tez No: 1006505
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKAN KONYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Anadolu, Kült, Mezopotamya, Tarih, Anatolia, Cult, Mesopotamia, History
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, günümüzde birçok kültür ve dini inanış içerisinde yer bulan hayat ağacı kültü; kronolojik olarak M.Ö. 1. binyıl, coğrafi olarak ise Mezopotamya ve Anadolu bölgeleri ile sınırlandırılarak Assur, Urartu ve Frig toplumları özelinde incelenmiştir. Mezopotamya'da hayat ağacı kültüne dair ilk somut delillerin görüldüğü Sümer kültüründeki konumundan başlanarak, kültün Yeni Assur Krallığı Dönemi'ne kadar geçirdiği değişim arkeolojik buluntular ışığında değerlendirilmiştir. M.Ö. 1. binyıl kapsamında, Mezopotamya kökenli hayat ağacı kültüne ilişkin uygulama ve anlatılar Assur Krallığı özelinde ele alınmış; ardından Assur Krallığı ile yoğun etkileşim içerisinde bulunan Urartu Krallığı'na kültün aktarımı ve bu süreçte geçirdiği değişimler arkeolojik veriler ve önceki çalışmalar doğrultusunda incelenmiştir. Bunun ardından hayat ağacı kültünün Urartu ve Yeni Assur Krallıkları'nın çağdaşı olan Frig Krallığı'nın kültür yapısındaki yeri değerlendirilmiş; Frigler ile batı toplumları arasındaki etkileşimler sonucunda Yunan ve Roma dünyasına aktarımı tartışılmıştır. Bu süreçte hayat ağacı kültünün ve külte ilişkin uygulamaların geçirdiği değişimler arkeolojik buluntular ve bilimsel çalışmalar ışığında yorumlanmıştır. Bunun yanı sıra hayat ağacıyla ilişkilendirilen bereket, ölümsüzlük ve kutsallık kavramlarının semavi dinler ile Anadolu Türk-İslam kültüründeki yansımaları da ele alınmıştır. Araştırma sonucunda hayat ağacı motifinin yalnızca dini bir sembol olmadığı; aynı zamanda siyasi meşruiyet, kozmik düzen ve kültürel kimlik anlayışını yansıtan ortak bir kültür unsuru olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the cult of the Tree of Life, which has found a place in numerous cultures and religious beliefs, within the chronological framework of the first millennium BCE and the geographical boundaries of Mesopotamia and Anatolia, with particular focus on the Assyrian, Urartian, and Phrygian societies. Beginning with its position within Sumerian culture, where the earliest concrete evidence of the Tree of Life cult in Mesopotamia appears, the transformation of the cult until the Neo-Assyrian Kingdom period has been evaluated in the light of archaeological findings. Within the scope of the first millennium BCE, the practices and narratives related to the Mesopotamian-origin Tree of Life cult were first examined in the context of the Assyrian Kingdom. Subsequently, the transmission of the cult to the Urartian Kingdom, which maintained close interaction with Assyria, and the transformations the cult underwent during this process were analyzed through archaeological data and previous scholarly studies. Thereafter, the place of the Tree of Life cult within the cultural structure of the Phrygian Kingdom, contemporary with the Urartian and Neo-Assyrian kingdoms, was evaluated, and its transmission to the Greek and Roman worlds through interactions between the Phrygians and western societies was discussed. The transformations experienced by the Tree of Life cult and its associated practices throughout this process were interpreted in light of archaeological evidence and academic studies. In addition, the reflections of the concepts of fertility, immortality, and sacredness associated with the Tree of Life within the monotheistic religions and Anatolian Turkish-Islamic culture were also examined. As a result of the research, it has been concluded that the Tree of Life motif was not merely a religious symbol, but also a common cultural element reflecting political legitimacy, cosmic order, and the understanding of cultural identity.
Benzer Tezler
- Arinna'dan Kybele'ye gelişen Tanrıça kültü
Goddess cult developed from Arinna to Cybele
MELİH RAMAZAN YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESMA REYHAN
- Anadolu'da başlangıcından M.Ö 1.binyıla kadar gamalı haç (Swastika) motifinin ortaya çıkışı ve gelişimi
The introduction and development of gammadion cross (Swastika) motif until the beginning of the first millenium BC in Anatolia
DERYA TAÇYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ArkeolojiBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİNEM TÜRKTEKİ
- Güneydoğu Anadolu'da MÖ 1. Bin Yılda Geç Hitit Kentleri
Late Hittite Cities in Southeast Anatolia in the 1st Millennium BC
PELİN KÖLE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiDokuz Eylül ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET UHRİ