Enderunlu Ali Âlî'nin Hidâyetü'l-Velî fî Vâridât-ı Kuşadalı adlı eseri (Metin ve inceleme)
Enderunlu Ali Âlî's work named Hidâyetü'l-Velî fî Vâridât-ı Kuşadalı (Text and analysis)
- Tez No: 1006862
- Danışmanlar: PROF. DR. HİMMET KONUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarikat, Halvetiyye, Enderunlu Ali Âlî, Hidâyetü'l-Velî fî Vâridât-ı Kuşadalı, Kuşadalı İbrahim Efendi, Sufism, Sect, Khalwatiyya, Enderunlu Ali Ali, Hidâyetü'l-Velî fî Varidat-ı Kuşadali, Kusadali Ibrahim Efendi
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Yüksek LisansTezi Enderunlu Ali Âlî'nin Hidâyetü'l-Velî fî Vâridât-ı Kuşadalı Adlı Eseri (Metin ve İnceleme) Mahmut YAĞIZ Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Temel İslâm Bilimleri Programı Enderunlu Ali Âlî, 19. yüzyılda İstanbul'da yaşamış Osmanlı'nın ünlü şâir, edebiyatçı ve yazarlardandır. Aynı zamanda bir tasavvuf mensubu olan Âlî, dönemin Halvetiyye tarikatının önemli bir temsilcisi olan Kuşadalı İbrahim Efendi'den feyiz almıştır. Kırklı yaşlarda hayatını kaybeden Enderunlu, geride birçok eser bırakmış olsa da maalesef bize az bir kısmı ulaşmıştır. Enderunlu Ali Âlî'nin elimizde bulunan eserlerinden bir tanesi, Hidâyetü'l-Velî fî Vâridât-ı Kuşadalı adlı risalesidir. Enderunlu Ali Âlî eserinde, mensubu olduğu Kuşadalı İbrahim Efendi'nin biyografisini, silsilesini ve Halvetiyye-Kuşadaviyye kolunun bazı âdâb ve erkânını ele almıştır. Bu risalenin Kuşadalı İbrahim Efendi hakkında kaleme alınmış tek müstakil eser olması ve bu eser üzerine bugüne kadar herhangi bir akademik çalışmanın yapılmamış olması, onu daha da önemli kılmaktadır. Bu nedenle çalışmamızda, Enderunlu Ali Âlî'nin eserini, tezimizin konusu olarak ele almayı uygun gördük. Bu eserin metin ve incelemesini içeren çalışmamızın, tasavvuf alanına önemli katkı sağlayacağı kanaatindeyiz. Tezimiz; giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümünde, Enderunlu Ali Âlî'nin hayatı ve eserleri ele alınmış; ayrıca kendisine ait bir şiir ile dört gazel nakledilmiştir. Bunun yanı sıra, eserde adı geçen şahısların kısa biyografilerine yer verilmiş ve zikredilen yerler kısaca tanıtılmıştır. İkinci bölümde, eser içerik açısından incelenmiş; ele alınan konular başlıklar halinde tasnif edilerek açıklanmaya gayret edilmiştir. Enderunlu Ali Âlî eserinde, şeyhi İbrahim Efendi'den duyduğu bazı âyetlerin işârî mânâları; özellikle bir mürşid edinmenin gerekliliği, tarikatın birinci rüknü olarak kabul ettiği râbıta, ikinci rüknü olan azîmet konularındaki açıklamaları aktarmaktadır. Ayrıca Şeyh'in şer'î ilimlere verdiği önem, seyr u sülûk yolundaki sâliklere verdiği emirlerle yasaklar, günlük yapılması tavsiye edilen ritüeller hakkındaki tavsiyeleri eserde yer alan konulardan bazılarını teşkil etmektedir. Üçüncü bölümde ise tezimizin konusunu teşkil eden eserin, ulaşılan beş nüshası tanıtılmış; tahkik metodu ve eserin günümüz harflerine aktarılmış metnine yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Master's Thesis Enderunlu Ali Âlî's Work Named Hidâyetü'l-Velî fî Vâridât-ı Kuşadalı (Text and Analysis) Mahmut YAĞIZ Dokuz Eylül University Graduate School of Social Sciences Department of Basic Islamic Sciences Basic Islamic Sciences Program Enderunlu Ali Ali was one of the prominent poets, literary figures, and writers of the late Ottoman period in the 19th century. He was also a member of a Sufi order and received spiritual guidance from Kusadali Ibrahim Efendi, a significant representative of the Khalwatiyya order of that era. Enderunlu passed away in his forties, and although he left behind many works, unfortunately only a small portion of them has survived to thepresent day. One One of the extant works of Enderunlu Ali Ali is his treatise entitled Hidâyetü'l-Velî fî Varidat-ı Kusadali. In this work, Enderunlu discusses the biography and spiritual lineage (silsila) of Ibrahim Efendi, to whom he was affiliated, as well as certain principles and practices of the Khalwatiyya-Kusadawiyya branch. The fact that this treatise is the only independent work written about Kusadali Ibrahim Efendi and that no academic study has yet been conducted on it makes the work even more significant. For this reason, in the present study we deemed it appropriate to examine the work of Enderunlu Ali Ali as the subject of our thesis. We are of the opinion that our study, which includes the text and analysis of this work, will make a significant contribution to the field of Sufism. Our thesis consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. In the first chapter, the life and works of Enderunlu Ali are discussed; additionally, one of his poems and four ghazals are included. Moreover, brief biographies of the individuals mentioned in the work are provided, the referenced locations are briefly introduced, and their context within the text is explained. In the second chapter the work is examined in terms of its content; the topics discussed are classified under specific headings and explained accordingly. In his work, Enderunlu Ali Ali conveys the esoteric interpretations of certain Qur'anic verses that he heard from his shaykh, İbrahim Efendi-particularly the necessity of taking a spiritual guide (murshid), the practice of rābita, which he regards as the first pillar of the ṭarīqa, and ʿazīmet, considered the second pillar. The text also includes the Shaykh's emphasis on the importance of the Sharīʿa sciences, the commands and prohibitions he issued to disciples on the path of sayr wa sulūk, as well as his recommendations regarding daily devotional practices. In the third chapter, the five accessible manuscripts of the work, which constitutes the subject of this thesis, are introduced; furthermore, the critical editing method is explained, and the text of the work transcribed into the modern alphabet ispresented.
Benzer Tezler
- 19.yüzyıl divanlarında mutfak kültürü
The culinary culture of 19. centuries dîvans
ESRA KONUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıÇankırı Karatekin ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH SONA
- Klasik bir eğitim kurumu olarak Enderun Mektebi ve yenileşme bağlamında kapatılış süreci
Enderun School as a classical educational institution and its closing process in the context of innovation
MUHAMMED ENES SİMİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MEHMET AKİF FİDAN
- Enderûnlu Vâsıf Dîvânı'nda zaman
Time in the Dîvân of Enderûnlu Vâsıf
ALİ DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. BAYRAM ALİ KAYA
- Divan-ı Yaver
Divan of Yaver
YASEMİN OKUTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. ALİ ÇELİK
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA