Etik ilkeler bağlamında sosyal medyada linç kültürü: Örnek bir araştırma
Lynch culture on social media in the context of ethical principles: An exemplary study
- Tez No: 1006874
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CÜNEYT BOZKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, linç kültürü, dijital etik, etik sorumluluk, dijital zorbalık, Social media, lynching culture, digital ethics, ethical responsibility, digital bullying
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Medya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Medya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, etik ilkeler çerçevesinde sosyal medyada linç kültürünü incelemeyi amaçlayan nitel bir çalışmadır. Çalışmanın evrenini Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören üniversite öğrencileri oluşturmakta; örneklem ise İstanbul'da faaliyet gösteren bir vakıf üniversitesinde eğitim alan 60 öğrenciden meydana gelmektedir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış; katılımcıların deneyim, algı ve değerlendirmeleri derinlemesine incelenmiştir. Elde edilen veriler, nitel araştırma yöntemine uygun olarak betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, sosyal medyada linç kültürünün katılımcılar tarafından anonimlik, denetimsizlik, çoğunluk baskısı ve yönlendirme mekanizmalarıyla beslenen yapısal bir sorun alanı olarak algılandığını göstermektedir. Olayın temelinde yanlış kullanım ve kontrol eksikliği vurgulanmış; insan hayatının değeri ile bireysel ve kolektif sorumluluk bilinci öne çıkarılmıştır. Sosyal medyanın etik inanç ve karar süreçleri üzerinde etkili olduğu; özellikle kimlik algısı, onay arayışı, manipülasyon, dijital zorbalık ve görünürlük baskısı üzerinden davranış tercihlerini şekillendirdiği belirlenmiştir. Katılımcılar, etik dışı davranışların önlenmesi için içerik denetimi, yaş sınırlaması, yapay zekâ destekli filtreleme ve hukuki yaptırımlar gibi yapısal önlemleri gerekli görmüş; eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarını destekleyici mekanizmalar olarak değerlendirmiştir. 2020 sonrası döneme ilişkin değerlendirmelerde ise toplumsal değerlerde aşınma, etik normlarda zayıflama, linç ve nefret söyleminde artış algısı öne çıkmış; sınırlı sayıda katılımcı sosyal medyanın ifade özgürlüğü ve kamusal görünürlük açısından olumlu yönlerine dikkat çekmiştir. Etik standartların korunmasında öz denetim, empati, saygılı dil kullanımı, doğruluk kontrolü ve sorumluluk bilinci temel unsurlar olarak belirlenmiş; buna karşın bazı katılımcılar dijital ortamın yapısal özellikleri nedeniyle etik korunumu güç olarak değerlendirmiştir.
Özet (Çeviri)
This study is a qualitative research conducted to examine the culture of lynching on social media within the framework of ethical principles. The population of the study consists of university students enrolled in higher education institutions in Türkiye, while the sample comprises 60 students studying at a foundation university in Istanbul. Data were collected through a semi-structured interview form, and participants' experiences, perceptions, and evaluations were examined in depth. The data obtained were analyzed using descriptive analysis and content analysis techniques in accordance with qualitative research methodology. The findings indicate that participants perceive social media lynching culture as a structural problem fueled by anonymity, lack of regulation, majority pressure, and mechanisms of manipulation and direction. Misuse and insufficient control were emphasized as underlying factors, while the value of human life and individual as well as collective responsibility were strongly highlighted. Social media was found to influence ethical beliefs and decision-making processes, particularly through identity perception, approval-seeking behavior, manipulation, digital bullying, and visibility pressure, which shape behavioral preferences. Participants considered structural measures such as content moderation, age restrictions, AI-supported filtering, and legal sanctions necessary to prevent unethical behavior, while education and awareness-raising initiatives were regarded as supportive mechanisms. Evaluations of the post-2020 period revealed a prevalent perception of erosion in social values, weakening of ethical norms, and an increase in lynching and hate speech practices. However, a limited number of participants emphasized the positive aspects of social media in terms of freedom of expression and public visibility. The findings also demonstrate that self-regulation, empathy, respectful language use, verification of information, and a sense of responsibility are regarded as fundamental elements in maintaining ethical standards. Nevertheless, some participants argued that preserving ethical standards is difficult due to the structural characteristics of digital environments.
Benzer Tezler
- Etiğin medyadaki kodları spor medyasında etik
The codes of ethics in the media ethics in sport media
AYBEY AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
GazetecilikMarmara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL ÖZAY
- Medyatik şiddet ve toplumsal cinsiyet: Haberde kadın cinayetleri
Mediatic violence and gender: Women murders news
MEMET ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halkla İlişkilerSakarya ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM OĞUZHAN
- Sosyal medyada çocuk istismarı: 2013 ve 2018 yıllarının karşılaştırmalı analizi ve sosyal hizmet bağlamında değerlendirilmesi
Child abuse in social media: comparative analysis of 2013 and 2018 and evaluation in the context of social work
ÖZGE EŞGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyal Hizmetİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BİRİNCİ
- Dijital ağ toplumunda değişen hekimlik pratikleri
Changing practices of physicians in digital network society
ŞEVVAL JANE BAYKAL ERHAMAMCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN BAKİ ADAŞ
- A critical consideration of the digital public sphere on the basis of the agonistic theory
Dijital kamusal alanın agonistik teori temelinde eleştirel bir değerlendirmesi
KEREM ALPKAAN ADAKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiSiyaset Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ASLI ERBİL