Geri Dön

Mehmet Ağa Camii çinilerindeki motiflerin renk, desen ve kompozisyon olarak incelenmesi

Analysis of the motifs on Mehmet Aga Mosque tiles i̇n terms of color, pattern and composition

  1. Tez No: 1007008
  2. Yazar: ELİF DEMİR
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Sanat Tarihi, Fine Arts, Art History
  6. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Türk sanatı, Türk çini sanatı, Traditional Turkish art, Turkish tile art
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Mehmet Ağa Camii, İstanbul'un Fâtih semtinde yer almakta olup, bânisi Dârü's-saade ağası Habeşî Mehmet Ağa'dır. 1585 yılında Mimar Davud Ağa tarafından inşa edilen cami, dönemin mimari ve sanatsal üslubunu yansıtan önemli bir yapıdır. Bu çalışma, Mehmed Ağa Camii'nde yer alan toplam 24 çini panoyu motif, renk ve kompozisyon açısından sistemli biçimde incelemiştir. Panolardan 20'si hat yazılı, 4'ü simetrik düzenlidir; ayrıca bunların haricinde 2 pano yerinde bulunmamaktadır. Yapıda 16. yüzyıla ait orijinal İznik çinilerinin yanı sıra, 18. yüzyıl Tekfur Sarayı ve günümüz Kütahya üretimi çiniler de yer almaktadır. İznik çinileri zengin motif çeşitliliği ve canlı renkleriyle öne çıkarken, Tekfur ve Kütahya çinileri sade motif, soluk renk ve düşük işçilik kalitesiyle orijinallerle uyumsuzluk göstermektedir. Motifler arasında hatâyî, rûmî, saz yaprağı, penç ve bulut ögeleri sık kullanılmıştır. Restorasyon hataları, özellikle bordür uyumsuzlukları ve motif farklılıkları üzerinden tespit edilmiştir. Süheyl Ünver'in notları da bu hatalara ışık tutmaktadır. Çalışma, caminin çini repertuarını belgelerken aynı zamanda Osmanlı çini sanatındaki süreklilik ve müdahale ilişkisini ortaya koyarak sanat tarihi ve restorasyon alanlarına katkı sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

Mehmet Ağa Mosque is a significant example that reflects the Ottoman artistic sensibility through its refined architecture and decorative arts. This study aims to present a detailed analysis of the mosque's interior tile decoration, focusing on color and compositional features. These tiles are particularly important as they bring together the distinctive characteristics of İznik and Kütahya—two major centers of Ottoman tile production—and include rare examples from the Tekfur Palace period. The mosque's patron, Mehmet Ağa, embodied a vision that preserved this aesthetic and cultural heritage. While some of the tiles in the mosque's interior and exterior were brought from Kütahya and Tekfur Palace—establishing a historical link with later periods—the İznik tiles represent the artistic style and technical excellence of the classical period. With their vivid colors, intricate patterns, and balanced compositions, these tiles serve not only as visual artworks but also as historical documents conveying the cultural and artistic values of their time. This study provides an in-depth examination of the aesthetic and compositional features of the motifs found on the mosque's tiles and evaluates their place, meaning, and significance within the historical context of Ottoman art. Mehmet Ağa Mosque is approached not merely as a place of worship, but as a cultural heritage site that transmits the artistic legacy of the past into the present. This analysis aims to contribute to the field of art history and raise awareness about the preservation of this unique legacy. It is hoped that the study will serve as a reference for future research on the mosque and offer a fresh contribution to the existing literature.

Benzer Tezler

  1. Takkeci İbrahim Ağa Camii çinilerinin renk, motif ve kompozisyon olarak incelenmesi

    Examination of the colors, motifs, and compositions of the tiles in Takkeci İbrahim Aga Mosque

    FAZİLET ÖZDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Güzel SanatlarFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

    Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL

  2. Mehmed Ağa Camii çinilerindeki hatlar

    The calligraphic tiles of Mehmet Agha Mosque

    YASİN GİRAY DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Güzel SanatlarFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

    Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL

  3. İstanbul Çinili Cami çinileri

    Tiled Mosque tiles Istanbul

    NEVİN BEGEÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    El SanatlarıSakarya Üniversitesi

    Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı

    YRD. DOÇ. DR. A. MEHMET AVUNDUK

  4. Analysis, repair and strengthening of historical masonry structures; case study: Mehmet Aga Mosque

    Tarihi yığma yapıların analizi, onarım ve güçlendirilmesi: Mehmet Ağa Camii örneği

    YAŞAR HANİFİ GEDİK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2008

    Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEKAİ CELEP

  5. Hasköy Handan Ağa (Kuşkonmaz) Camii çinileri

    Hasköy Handan Ağa Mosque tiles

    HEDİYE KIZILAY KARADENİZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Güzel SanatlarFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

    Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL