Mehmed Ağa Camii çinilerindeki hatlar
The calligraphic tiles of Mehmet Agha Mosque
- Tez No: 981608
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel Türk sanatı, Türk hat sanatı, Türk çini sanatı, Traditional Turkish art, Turkish handwriting art, Turkish tile art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul'un Fatih ilçesinde yer alan Mehmed Ağa Camii'ndeki hat yazılı çini panoları tarihî, teknik ve sanatsal açıdan incelemektedir. Cami içi ve son cemaat yerinde toplam 22 pano tespit edilmiş, bunlardan 18'inin 16. yüzyıla ait orijinal İznik çinileri olduğu belirlenmiştir. Geriye kalan 4 pano ise biri 18. yüzyıl Tekfur Sarayı, üçü 21. yüzyıl Kütahya üretimi olmak üzere sonraki dönemlere aittir. Tüm panoların yazı içeriği, boyutları, teknik özellikleri ve konumları kataloglanmış; farklı üretim dönemlerine ait üsluplar hat sanatı açısından karşılaştırılmıştır. Tüm panolarda celî sülüs hattı tercih edilmiş; klasik döneme ait panolarda yüksek nitelikli istif ve harf yapıları tespit edilmiştir. Tekfur ve Kütahya panolarında ise çeşitli oran bozulmaları ve metinsel eksiklikler gözlemlenmiştir. Ayrıca camideki bazı panolar, Süleymaniye ve Selimiye gibi büyük camilerdeki benzer içerikli panolarla istif ve üslup bakımından karşılaştırılmış; klasik Osmanlı hat anlayışına bağlılık saptanmıştır. 2009 yılında çalınıp 2019'da iade edilen bir pano ve eksik panoların yerine yapılan restorasyonlar da hat sanatı açısından değerlendirilmiştir. Bu tez, belgelemeye dayalı yaklaşımı ve üslup analizleriyle, Osmanlı dönemine ait hat yazılı çinilerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusunda sanat tarihi literatürüne katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the calligraphic tile panels of Mehmed Ağa Mosque, located in the Fatih district of Istanbul, from historical, technical, and artistic perspectives. A total of 22 panels have been identified, with 18 dated to the 16th century and classified as original İznik tiles. The remaining four include one from the 18th-century Tekfur Sarayı production and three from early 21st-century Kütahya workshops. All panels have been catalogued by their textual content, dimensions, technical features, and locations. Stylistic comparisons across periods reveal that all panels utilize the celî sülüs script; the original İznik panels exhibit balanced compositions and high calligraphic quality, while the later ones show proportional inconsistencies and textual omissions. Several panels are compared to those in Süleymaniye and Selimiye Mosques, confirming adherence to classical Ottoman calligraphic aesthetics. The study also evaluates the artistic implications of restorations, including a panel stolen in 2009 and repatriated in 2019. Through systematic documentation and stylistic analysis, this thesis aims to contribute to the preservation and scholarly understanding of Ottoman-era calligraphic tile heritage.
Benzer Tezler
- Mehmet Ağa Camii çinilerindeki motiflerin renk, desen ve kompozisyon olarak incelenmesi
Analysis of the motifs on Mehmet Aga Mosque tiles i̇n terms of color, pattern and composition
ELİF DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL
- Takkeci İbrahim Ağa Camii çinilerinin renk, motif ve kompozisyon olarak incelenmesi
Examination of the colors, motifs, and compositions of the tiles in Takkeci İbrahim Aga Mosque
FAZİLET ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LATİFE AKTAN ÖZEL
- İstanbul Çinili Cami çinileri
Tiled Mosque tiles Istanbul
NEVİN BEGEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
El SanatlarıSakarya ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. A. MEHMET AVUNDUK
- Yeni Vâlide Camii çini kitâbeleri bezemeleri
Yeni Valide Mosque's tile inscription's ornaments
FATMA ZEHRA DUMLUPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Sanat TarihiMarmara Üniversitesiİlahiyat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN SERİN
- Üsküdar Gülnûş Valide Sultan Camii'nin tezyinî açıdan incelenmesi
An examination of Üsküdar Gülnûş Valide Sultan Mosgue in terms of decoration
HANİFİ DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA NASUHİ ÇELEBİ