Geri Dön

Erişkinlerin alkol/madde kullanım bağımlılık riskleri ve prososyal davranış düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Analysis of the relationship between adults' alcohol/substance use addiction risks and prosocial behavior levels

PDF İndir

  1. Tez No: 1007311
  2. Yazar: SAADET GÜNEŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÖRKEM YARARBAŞ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm, Psikiyatri, Psychology, Drug Addiction and Alcoholism, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Alkol Bağımlılığı, Madde Bağımlılığı, Prososyal Davranış, Alcoholism, Substance-Related Disorders, Prosocial Behavior
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ege Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Madde Bağımlılığı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Erişkinlerin Alkol/Madde Kullanım Bağımlılık Riskleri ve Prososyal Davranış Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Prososyal davranışlar, bireylerin toplumun ya da başkalarının yararına gönüllü olarak sergiledikleri davranışlar olup hem bireysel hem de toplumsal iyilik hâli açısından önem taşımaktadır. Türkçe literatürde prososyallik ile madde/alkol bağımlılığı arasındaki ilişkiyi doğrudan ele alan araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, erişkin bireylerin alkol/madde kullanımına ilişkin bağımlılık riski ile prososyal davranış düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Araştırma kesitsel ve analitik desende yürütülmüştür. Veriler Mart–Haziran 2025 tarihleri arasında çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmaya 18–57 yaş aralığında, gönüllülük esasına dayalı olarak katılan 244 erişkin dâhil edilmiştir. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, bağımlılık riskini ölçmek amacıyla BAPİRT Alkol ve Madde Kullanım Risk Ölçekleri, prososyal davranış düzeyini belirlemek için ise Yetişkin Prososyallik Ölçeği (YPÖ) uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmış; betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve ki-kare analizleri yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların genel olarak yüksek düzeyde prososyal davranış sergiledikleri görülmüştür. Katılımcıların %23'ü alkol, %17,6'sı madde kullanımında yüksek risk grubunda yer almıştır. Bağımlılık riski yüksek bireylerin prososyal davranış puanları anlamlı biçimde daha düşüktür (p < 0,05). Cinsiyet açısından anlamlı fark bulunmuştur: Kadınların prososyal davranış puanları erkeklerden yüksek, bağımlılık riskleri ise düşüktür. Ayrıca evliliğinden memnun olan bireylerin bağımlılık riskleri memnun olmayanlara kıyasla daha düşüktür. Dinî inanç ve maneviyatı yaşamında önemli gören katılımcıların da bağımlılık riskleri anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Elde edilen bulgular, erişkinlerde bağımlılık riski ile düşük prososyal davranış arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Prososyallik düzeyinin artmasının, bağımlılığa karşı koruyucu bir faktör olarak rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle, özellikle genç yaş gruplarında prososyal davranışları teşvik eden sosyal sorumluluk projelerinin ve gönüllülük programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

Analysis of the Relationship Between Adults' Alcohol/Substance Use Addiction Risks and Prosocial Behavior Levels Prosocial behaviors refer to voluntary actions performed for the benefit of others or society and are important for both individual and collective well-being. In the Turkish literature, studies directly examining the relationship between prosociality and substance/alcohol addiction are quite limited. The present study aimed to determine the relationship between adults' risk of alcohol/substance use addiction and their levels of prosocial behavior. This research was conducted using a cross-sectional and analytical design. Data were collected online between March and June 2025. The study sample consisted of 244 adult volunteers aged 18–57 years. Participants completed a Demographic Information Form, the BAPIRT Alcohol and Substance Use Risk Scales to assess addiction risk, and the Adult Prosocialness Scale (APS) to measure prosocial behavior. Data were analyzed using SPSS 27.0, employing descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA, and chi-square tests. The significance level was set at p < 0.05. Participants generally demonstrated high levels of prosocial behavior. Among them, 23% were at high risk for alcohol use and 17.6% for substance use. Individuals with higher addiction risk had significantly lower prosocial behavior scores (p < 0.05). A significant gender difference was found women scored higher on prosocial behavior and lower on addiction risk compared to men. In addition, adults who were satisfied with their marriage had lower addiction risk than those who were not. Participants who reported that religious belief and spirituality were important in their lives also had significantly lower addiction risk. Overall, the findings indicate a significant relationship between higher addiction risk and lower prosocial behavior among adults. Increasing prosocial tendencies may function as a protective factor against addiction. Therefore, promoting prosocial behaviors—particularly among younger populations—through social responsibility projects and volunteer programs is recommended as part of preventive and protective public health policies.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    643862

    Erişkinlerde çocukluk çağı travmasının alkol ve madde bağımlılığı riski üzerine etkisi

    The impact of childhood trauma on the risk of alcohol and drug addiction for adults

    MEHMET ÜNAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK

  2. Tez No

    542093

    Erişkinlerde madde kullanım bozukluğunun bağlanma stilleri ve savunma mekanizmaları ile ilişkisi

    The relationship between attachment styles and defense mechanism of adults who substance use disorders

    BİRSEN DALBASTI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Sosyal Hizmetİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. REYHAN BAHÇİVAN SAYDAM

  3. Tez No

    494551

    Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun ailede alkol ve madde kullanımı ile ilişkisi

    The relation between adult attention deficit hyperactivity disorder and alcohol and substance use in the family

    EZGİ COŞKUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    PsikolojiEge Üniversitesi

    Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAKAN COŞKUNOL

  4. Tez No

    880979

    Tıp fakültesi öğrencilerinde sigara, alkol ve madde kullanımı, internet bağımlılığı, patolojik kumar yaygınlığı ve risk faktörlerinin saptanması

    Determination of prevalence and risk factors of smoking, alcohol and substance use, internet addiction, pathological gambling among medical students

    HALİL İBRAHİM ÇOLAK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TEZAN BİLDİK

    PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ

  5. Tez No

    427148

    Madde kötüye kullanımı veya madde bağımlılığı tanısı alan çocuk ve ergenlere eşlik eden psikiyatrik bozuklukların incelenmesi

    Evaluation of comorbid psychiatric disorders in children and adolescents diagnosed with substance abuse or substance dependence

    SEMA BOZBEY

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    PsikiyatriSağlık Bakanlığı

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    UZMAN CANAN TANIDIR

Geri Dön