Edebî Rus dilinde eski Slav söz varlığı
Old Slavic lexical heritage in literary Russian language
- Tez No: 1007405
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP BAĞLAN ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Batı Dilleri ve Edebiyatı, Dilbilim, Western Linguistics and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, edebî Rus dilinin tarihsel ve fonetik gelişimini Ortak Kadim Slav dili temelinde ele alır ve dilin oluşum sürecini genel hatlarıyla değerlendirir. İlk bölümlerde OKS dilinin fonetik yapısı ve gelişim evreleri incelenir; bu dilin Doğu, Batı ve Güney Slav kollarına ayrılması ve Doğu Slav grubunun oluşumu açıklanır. Ardından Kadim Rusçanın yapısı ile yazı geleneğinin ortaya çıkışı ve Eski Slavcanın Rusya'ya girişi sonucunda oluşan iki dillilik ortamı irdelenir. Daha sonra edebî Rus dilinin tarihsel gelişimi ana hatlarıyla ele alınır ve dilin tipolojik özellikleri değerlendirilir. Bu kapsamda yazılı ve sözlü dil katmanlarının karşıtlığı, yüksek ve düşük üslup ayrımı ile kutsal ve gündelik dil kullanımı arasındaki ilişkiler incelenir; dilin farklı işlevsel alanlarda nasıl geliştiği ortaya konur. Ayrıca Eski Slavca kökenli unsurların tarihsel süreç içinde kazandığı stilistik ve işlevsel özellikler değerlendirilir. Çalışmanın temel bölümünü sözlük oluşturur. Edebî Rusçada aktif ve yarı aktif kullanımını sürdüren Eski Slavca kökenli yaklaşık bin kelimeden oluşan bir sözlük hazırlanır. Sözlük, belirli metodolojik ilkeler çerçevesinde oluşturulur; kelime seçimi fonetik özellikler, sözcük yapımı unsurları, morfolojik göstergeler ve semantik kriterlere dayanır. Sözlük maddeleri yalnızca aktif kullanımda bulunan birimleri kapsar ve her madde köken, anlam, kullanım alanı ve üslup değeri bakımından sistematik biçimde düzenlenir. Son bölümde sözlüğe dayalı istatistiksel analiz gerçekleştirilir. Analiz, kelimelerin büyük ölçüde soyut kavram alanında yoğunlaştığını, özellikle etik, dinî ve psikolojik alanlarda kullanıldığını ve sözcük türleri açısından isimlerin belirgin üstünlük gösterdiğini ortaya koyar. Böylece çalışma, Eski Slavca mirasının modern Rusçadaki yapısal ve işlevsel sürekliliğini ortaya koyar ve Türkiye'de Slavistik alanında yürütülen araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülür.
Özet (Çeviri)
This study addresses the historical and phonetic development of the literary Russian language on the basis of Common Proto-Slavic, evaluating the process of its general formation. The initial chapters examine the phonetic structure and developmental stages of Common Proto-Slavic, explain its division into Eastern, Western, and Southern Slavic branches, outlining the formation of the Eastern Slavic group. Analyzing the structure of Old Russian, the emergence of a written tradition, and the bilingual environment resulting from the introduction of Old Slavonic into Rus'. The following chapters address the historical development of the literary Russian language, evaluating its typological features. The opposition between written and spoken language, the distinction between high and low styles, and the relationship between sacred and everyday language use are examined, demonstrating the development of the language across functional domains. The stylistic and functional features of Old Slavonic elements are evaluated. The central part of the study consists of a dictionary, consisting approximately one thousand Old Slavonic lexical items in active and semi-active use in literary Russian. It is compiled on the basis of phonetic, word-formation, morphological, and semantic criteria. The entries include only actively used units and are systematically organized in terms of origin, meaning, usage, and stylistic value. Based on the dictionary's data, the final chapter presents statistical analysis, which demonstrates that the lexical items are largely concentrated in abstract domains, particularly in ethical, religious, and psychological fields, and that nouns predominate among word classes. Thus, the study demonstrates the structural and functional continuity of the Old Slavonic heritage in modern Russian and is considered to contribute to Slavic studies research in Türkiye.
Benzer Tezler
- Karaçay-Malkar Türk edebiyatından Kazım Meçi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinden örnekler
Kazım Meçi from Karaçay-Malkar of Turkish literature, his life and examples literary works
VEDAT BALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET SARI
- Лингво-стилистические особенности ложныхдрузей переводчика
Tuzak kelimelerin çevirisinde dilbilimsel ve üslupbilimselözellikler
ŞUHEDA RENGİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Rusça
2024
Mütercim-TercümanlıkKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALTANAT MAMBAYEVA
- Rus dilinde arkaizmler
Archaisms in the Russian language
RENAZ İNCESU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP BAĞLAN ÖZER
- Die Sprache und der Sprachstil Arno Schmidt's in:“Die Gelehrtenrepublik”
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ TUNCER
- Çağdaş Rus dilinde parçacıklar ve M.A. Bulgakov'un“Usta ile Margarita”adlı eserinde parçacıkların Rusçadan Türkçeye çeviri analizleri
Particles in contemporary Russian language and analysis of translations of particles from Russian into Turkish in the work of M.A. Bulgakov“The Master and Margarita”
İBRAHİM HAKKI SOLMAZ
Doktora
Türkçe
2024
DilbilimAtatürk ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHAR GÜNEŞ
