Deprem sonrası hafriyat atık yönetiminde yapay sinir ağı tabanlı ekonomik karar destek yaklaşımı: Adıyaman ili uygulaması
Artificial neural network-based economic decision support approach in post-earthquake disaster waste management: A case study in Adiyaman province
- Tez No: 1007414
- Danışmanlar: PROF. DR. HARUN TÜRKMENLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından Adıyaman'ın Merkez ilçesinde oluşan inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetimine odaklanmaktadır. Depremden büyük zarar gören Adıyaman Merkez'de dört farklı alanda yaklaşık 9 milyon ton hafriyat atığı toplandığı belirlenmiştir. Bu miktarın yaklaşık 7 milyon tonu, aktif olarak kullanılan Börgenek bölgesi döküm alanında yer almaktadır. Kalan 2 milyon ton atık ise diğer döküm sahalarına dağılmıştır. Çalışma kapsamında, hafriyat atıklarının kaynağında ve toplama bölgelerinde ayrıştırılması süreçleri incelenmiş; Merkez ilçedeki yıkım, taşıma ve döküm sahası seçimi aşamalarında uygulanan yöntemler değerlendirilmiştir. Depremler sonrası ortaya çıkan yaklaşık 21 milyon ton hafriyat atıklarının oransal dağılım ve ortalama fiyatlar üzerinden yapılan hesaplamaları sonucunda devlet ekonomisine katkısı 15,38 milyar TL bulunmuştur. Bu tez kapsamında ayrıca, net ekonomik değerin tahminine yönelik yapay sinir ağı (YSA) tabanlı bir ekonomik karar destek yaklaşımı uygulanmıştır. Bu kapsamda atık miktarları (ton) ve birim fiyatlar (TL/ton) girdileri kullanılarak net ekonomik değer tahmini yapılmış; modelin performansı RMSE, MAE ve R² metrikleri ile hesaplanmıştır. Model çıktıları; Gerçek–Tahmin karşılaştırması, hata dağılımı, ±10% hata bandı ve Bland–Altman analizi gibi görsel değerlendirmelerle desteklenmiş; ayrıca permütasyon öznitelik önemi analizi ile değişkenlerin göreli etkileri incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the management of construction and demolition waste generated in the Central District of Adıyaman following the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes. It has been determined that approximately 9 million tons of disaster waste were collected in four different areas in Adıyaman Central, which suffered significant damage from the earthquake. Approximately 7 million tons of this amount are located in the Börgenek region landfill, which is actively used. The remaining 2 million tons of waste is scattered across other dumping sites. Within the scope of the study, the processes of sorting disaster waste at its source and in collection areas were examined; the methods applied in the demolition, transportation, and dumping site selection stages in the Merkez district were evaluated. Calculations based on the proportional distribution and average prices of the approximately 21 million tons of demolition waste generated after the earthquakes revealed that the contribution to the state economy was 15.38 billion TL. Within the scope of this thesis, an artificial neural network (ANN)-based economic decision support approach was also applied to estimate the net economic value. In this context, the net economic value was estimated using waste quantities (tons) and unit prices (TL/ton) as inputs; the model's performance was calculated using the RMSE, MAE, and R² metrics. Model outputs; supported by visual assessments such as actual-predicted comparisons, error distribution, ±10% error band, and Bland–Altman analysis; the relative effects of variables were also examined using permutation feature importance analysis.
Benzer Tezler
- Malatya ili deprem yıkıntı atıkları (döküm) sahasının Fine Kinney ve iş güvenlik risk analizleri ile incelenmesi
Investigation of the earthquake debris (dumping) site in Malatya province using Fine Kinney and occupational safety risk analyses
ALPER KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Kazalarİnönü Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BİRİNCİ
- Doğal afet kaynaklı yıkıntı atıklarının depolanmasında uygun alanların belirlenmesi: İstanbul örneği
Determination of suitable areas for the disposal of debris waste caused by natural disasters: The case of Istanbul
TÜRKÜ ALTIOK ERBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZGÜR DOĞRU
- Embodied energy potential of demolition waste caused by earthquake and urban transformation
Deprem ve kentsel dönüşüm kaynaklı yıkım atıklarının gömülü enerji potansiyeli
CEREN ÇAKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CENK ÜSTÜNDAĞ
- Nanomaterial-enhanced recycled construction demolition waste for sustainable mortar production
Sürdürülebilir harç üretimi için nano malzeme ile geliştirilmiş geri dönüştürülmüş inşaat yıkıntı atıkları
ELİF ORMANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiNanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRGÜL BENLİ
- Kentsel dönüşüm kaynaklı çevresel kirlilik analizi ile inşaat ve yıkıntı atıklarının taşınımı, geri kazanımı ve bertarafının planlanması: İstanbul Kadıköy ilçesi örneği
Based on urban transformation environmental pollution analysis with transport, recovery and disposal of planning of construction and demolition wastes: Istanbul Kadikoy case study
MELDA KARADEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Çevre MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BUKET AYŞEGÜL ÖZBAKIR