Yapay zeka çağında ruhsal liderlik: Yükseköğretim perspektifi
Spiritual leadership in the age of artificial intelligence: A higher education perspective
- Tez No: 1007672
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YURDUNKULU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zeka ve dijitalleşme süreçleri, çalışma yaşamını yalnızca teknik ve yapısal düzeyde değil, aynı zamanda bireylerin anlam arayışı, aidiyet ihtiyacı ve insanî ilişkileri açısından da dönüştürmektedir. Bu dönüşüm, liderliğin yalnızca verimlilik ve performans odaklı yaklaşımlar üzerinden değil, bireyin anlam arayışı ve içsel motivasyonunu merkeze alan bir perspektifle yeniden ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda ruhsal liderlik, yapay zeka çağında insan merkezli ve bütüncül bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik ve idari personelin yapay zekâ çağında ruhsal liderliğe ilişkin algılarını incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde fenomenoloji deseni kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu 6 akademik ve 6 idari personel olmak üzere toplam 12 katılımcı oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve Braun ve Clarke'ın (2006) tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda tümevarımsal olarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ruhsal liderliğin öncelikle anlam ve amaç üretimi üzerinden tanımlandığını; insan odaklılık, empati, psikolojik farkındalık ve değer temelli yaklaşımla ilişkilendirildiğini göstermektedir. Ruhsal liderliğin bireysel düzeyde motivasyonu ve psikolojik iyi oluşu desteklediği, ilişkisel düzeyde güven ve iletişimi güçlendirdiği, kurumsal düzeyde ise aidiyet, örgütsel bağlılık ve verimliliğe katkı sağladığı belirlenmiştir. Yapay zeka karar destek ve süreç kolaylaştırıcı bir araç olarak değerlendirilse de duygu, sezgi ve insanî etkileşim eksikliği nedeniyle insan merkezli iv v liderliğin vazgeçilmezliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak çalışma, ruhsal liderliğin yapay zekâ çağında yükseköğretim kurumlarında ortaya çıkan anlam, değer ve aidiyet ihtiyacına yanıt veren dönüştürücü bir liderlik yaklaşımı olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, ruhsal liderlik, yapay zeka ve yükseköğretim kesişimindeki literatüre katkı sunarken, dijital çağda insan merkezli liderlik anlayışının yeniden düşünülmesine yönelik kuramsal bir çerçeve önermektedir.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence and digitalization processes are transforming working life not only at the technical and structural level, but also in terms of individuals' search for meaning, sense of belonging, and human relationships. This transformation requires leadership to be reconsidered beyond efficiency- and performance-oriented approaches, through a perspective that centers individuals' search for meaning and intrinsic motivation. In this context, spiritual leadership emerges as a human-centered and holistic approach in the age of artificial intelligence. The aim of this study is to examine the perceptions of academic and administrative staff working in higher education institutions regarding spiritual leadership in the age of artificial intelligence. The study was conducted within the framework of a qualitative research approach using a phenomenological design. The study group consisted of 12 participants, including 6 academic and 6 administrative staff members. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed inductively in line with Braun and Clarke's (2006) thematic analysis approach. The findings indicate that spiritual leadership is primarily defined through meaning and purpose and is associated with humancenteredness, empathy, psychological awareness, and a values-based approach. Spiritual leadership was found to support motivation and psychological well-being at the individual level, strengthen trust and communication at the relational level, and contribute to belonging, organizational commitment, and productivity at the institutional level. Although artificial intelligence was evaluated as a tool for decision vii support and process facilitation, the indispensability of human-centered leadership was emphasized due to the lack of emotion, intuition, and human interaction. As a result, the study reveals that spiritual leadership is a transformative leadership approach that responds to the need for meaning, values, and belonging in higher education institutions in the age of artificial intelligence. The research contributes to the literature at the intersection of spiritual leadership, artificial intelligence, and higher education, while proposing a theoretical framework for reconsidering human-centered leadership in the digital age.
Benzer Tezler
- Yapay zekâ çağında akıllı binaların yeniden değerlendirilmesi
Re-evaluation of smart buildings in the age of artificial intelligence
EKREM ERALP ÜSTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Bilgi ÜniversitesiMimarlık Tarihi, Teorisi ve Eleştirisi Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN TUĞRUL YAZAR
- Yapay zekâ çağında uluslararası rekabet ve güç mücadelesi: Amerika Birleşik Devletleri, Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu örnekleri
International rivalry and power struggle in the age of artificial intelligence: The cases of the United States, People's Republic of China, and the Russian Federation
SEFA CAN YILMAZEL
Doktora
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerMilli Savunma ÜniversitesiUluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENENT SAVAŞ CAZALA
- Yapay zeka çağında algoritmik iş ilişkileri
Algorithmic employment relations in the age of artificial intelligence
KARDELEN ÇANAK BOZOFLU
- Yapay zekâ çağında vatan
Homeland in the age of AI
MEHMET ALİ ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve TeknolojiKastamonu ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ KUNDAKÇI
- Yapay zekâ çağında gazetecilik ve mesleki etik ilkelerin dönüşümü
Journalism in the age of artificial intelligence and the transformation of professional ethical principles
NAZLI KARAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikBahçeşehir ÜniversitesiDijital Medya Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TİRŞE ERBAYSAL FİLİBELİ