Hedef sporlarında karşılaşılan performans kaygı durumları: Dartitis özelinde yaşantı örnekleri
Performance anxiety conditions encountered in target sports: Examples from the case of dartitis
- Tez No: 1007834
- Danışmanlar: PROF. DR. OLCAY KİREMİTCİ, PROF. DR. MEHMET KOYUNCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Kaygı, Dikkat, Performans Kaygısı, Fokal Distoni, Dartitis, Yips, Anxiety, Attention, Performance Anxiety, Focal Dystonia, Dartitis, Yips
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sporda Psikososyal Alanlar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı; dart sporunda dartitis problemi yaşayan sporcuların kişisel özelliklerini, kaygı ve dikkat düzeylerini, sorun anında hissettikleri duyguları ve performans kayıplarını belirlemek; ayrıca sporcu ve antrenörlerin bu sorunu nasıl algıladıklarını, sorunu çözmek için hangi uygulamaları gerçekleştirdiklerini ve alınabilecek tedbirleri derinlemesine ortaya koymaktır. Araştırma, karma yöntem yaklaşımıyla tasarlanmış ve yakınsak paralel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Türkiye'de aktif olarak yarışan ve dartitis deneyimi yaşayan 6 dart sporcusu ile bu sporcuların 6 antrenörü oluşturmuştur. Nicel aşamada Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI) uygulanmış; dikkat ve karar verme süreçleri ise Viyana Test Sistemi (VTS) kapsamında Signal ve Determinasyon testleri ile değerlendirilmiştir. Nitel aşamada sporcu ve antrenörlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Nicel bulgular, dartitis yaşayan sporcularda durumluk kaygının belirgin biçimde yükseldiğini göstermiştir. Katılımcıların durumluk kaygı puanları 64-73 arasında değişmiş, grup ortalaması 69,6 olarak bulunmuştur. Sürekli kaygı puanları ise 35–48 aralığında olup grup ortalaması 43,3'tür. Bazı sporcularda sürekli kaygı düşük/ortalama olmasına rağmen dartitis anında durumluk kaygının çok yüksek seviyelere çıktığı görülmüştür. Bilişsel performans testleri, dikkat süreçlerinde ve reaksiyon hızında bireysel farklılıklar bulunduğunu; bazı sporcularda tepki gecikmesi ve hata oranlarında artış gözlenirken, bazı sporcularda ise aşırı motor aktivite eğilimi ortaya çıktığını göstermiştir. Nitel bulgular, dartitisin yalnızca motor bir sorun değil; mükemmeliyetçilik, performans baskısı, başarı eşiğini aşamama ve sosyal değerlendirilme kaygısı gibi psikososyal süreçlerle ilişkili çok boyutlu bir fenomen olduğunu ortaya koymuştur. Nitel analiz sonucunda dartitis süreci; dartitis öncesi sporcu profili, tetikleyiciler, semptomlar, deneyim, psikososyal etkiler ve baş etme süreci olmak üzere altı ana tema altında toplanmıştır. Sporcuların büyük bölümünün mükemmeliyetçi, başarı odaklı ve yüksek performans geçmişine sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, dartitisin yalnızca teknik bir atış problemi olarak ele alınamayacağını; yüksek performans kaygısı ile ilişkili, bilişsel-motor süreçleri etkileyen ve sporcu kimliğinde ciddi psikososyal kırılmalar yaratan bir problem olduğunu göstermektedir. Dartitisin yönetiminde yalnızca teknik müdahalelerin yetersiz kalabileceği; kaygı yönetimi, dikkat düzenleme ve psikolojik destek temelli çok yönlü yaklaşımların gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle erken fark etme, antrenör farkındalığı ve psikolojik beceri antrenmanlarını içeren çok bileşenli müdahaleler, performans kaybını ve psikososyal yükü azaltmada kritik görünmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to determine the personal characteristics, anxiety and attention levels, emotions experienced during the onset of dartitis symptoms, and performance losses of athletes experiencing dartitis in the sport of darts; and also to thoroughly investigate how athletes and coaches perceive this issue, what practices they implement to solve it, and what measures can be taken. The research was designed using a mixed methods approach and a convergent parallel design. The study group consisted of 6 dart athletes actively competing in Turkey who had experienced dartitis, and their 6 coaches. In the quantitative phase, the State and Trait Anxiety Scale (STAI) was administered; attention and decision-making processes were evaluated using the Signal and Determination tests within the Vienna Test System (VTS). In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with athletes and coaches and were analyzed using thematic analysis. Quantitative findings showed that state anxiety was significantly higher in athletes experiencing dartitis. The participants' state anxiety scores ranged from 64 to 73, with a group average of 69.6. Trait anxiety scores ranged from 35 to 48, with a group average of 43.3. While some athletes had low/average trait anxiety, state anxiety reached very high levels during dartitis episodes. Cognitive performance tests showed individual differences in attention processes and reaction speed; some athletes exhibited slower reaction times and increased error rates, while others showed a tendency towards excessive motor activity. Qualitative findings revealed that dartitis is not merely a motor problem, but a multidimensional phenomenon related to psychosocial processes such as perfectionism, performance pressure, inability to surpass the threshold of success, and anxiety about social evaluation. The qualitative analysis grouped the dartitis process under six main themes: pre-dartitis athlete profile, triggers, symptoms, experience, psychosocial effects, and coping process. It was determined that the majority of athletes were perfectionistic, achievement-oriented, and had a history of high performance. The research results demonstrate that dartitis cannot be considered merely a technical throwing problem; it is a problem associated with high performance anxiety, affecting cognitive-motor processes and creating significant psychosocial disruptions in the athlete's identity. The study concluded that technical interventions alone may be insufficient in the management of dartitis; multifaceted approaches based on anxiety management, attention regulation, and psychological support are necessary. Therefore, multi-component interventions including early detection, coach awareness, and psychological skills training appear critical in reducing performance loss and psychosocial burden.
Benzer Tezler
- Target aware visual object tracking
Hedef farkındalığıyla görsel nesne takibi
CANER ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE GÜNSEL KALYONCU
- Early diagnosis of acute myocardial infarction using ECG signals with explainable artificial intelligence
Akut Miyokard Enfarktüsü'nün EKG sinyalleri üzerinden açıklanabilir yapay zekâ ile erken tanısı
TOYGAR TANYEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKAY ÖKSÜZ
- Deprem etkisi altındaki yüksek binaların 2018 Türk Deprem Yönetmeliğine göre incelenmesi
Investigation of high-rise buildings under earthquake effect according to 2018 Turkish Earthquake Code
KADİR FIRAT ZEYBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat MühendisliğiKütahya Dumlupınar Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA HALUK SARAÇOĞLU
- Türkiye-Bulgaristan ilişkilerinde 1989 krizi: Kriz yönetimi açısından bir inceleme
1989 crisis in the relationship between Turkey and Bulgaria: An analysis from the aspect of crisis managament
ZEHRA GÜRSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Uluslararası İlişkilerYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUAT AKSU
- 16. ve 20. yüzyıllar arasında avrupa'da akademik düzeyde sanat eğitiminin oluşumu ve Türkiye'deki sanat eğitimine katkıları
The constitution of art education at the academic level in Europe between the 16th and 20th centuries and it?s contributions to the art education in our country
OĞUZ DİLMAÇ
Doktora
Türkçe
2009
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ALİ BAYHAN