Performans teorisi ekseninde Harput yöresi vokal icra geleneği: Hafız Osman Öge, Enver Demirbağ, Paşa Demirbağ
The vocal performance tradition of the Harput region within the axis of performance theory: Hafız Osman Öge, Enver Demirbağ, Paşa Demirbağ
- Tez No: 1007920
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİLAY ÇINAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Müziği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmanın çıkış noktası, Harput yöresi vokal icra geleneğindeki kaynak kişilerin ağız ve hançere özellikleri, hiyerarşik konumlarının gelenekteki yansıması, uygulayış biçimlerindeki rolleri ile gelenekteki performatif yapılanma ve bu yapılanma içerisindeki konumları üzerine performans teorisi çerçevesinde cevap bulmak üzere kurgulanmıştır. 20. yüzyılda halk biliminin bir yaklaşımı olarak ortaya çıkmış ve sonrasında müzik sahasında da yeni yaklaşımlar üretmiş olan performans teorisinin, performansa dayalı bir gelenek olan Harput yöresi vokal icra geleneğindeki kaynak kişilerin icralarını inceleme konusunda faydalı bakış açıları yaratacağı öngörülmüştür. Bu hususta geleneğin kaynak kişileri olarak nitelendirilen Hafız Osman Öge'nin, Enver Demirbağ'ın ve Paşa Demirbağ'ın, kaydedilmiş ve sanatçıdan bağımsızlaştırılarak aktarımı sağlanmış icra kayıtları; yapı teorisi (structure theory) perspektifiyle performans teorisi bağlamında analiz edilmiştir. Bu doğrultuda üç mahalli sanatçı tarafından seslendirilmiş olan toplam 253 adet icra kaydı üzerinde icracıların ses sahalarının tespiti yapılmış; ortak hançere özellikleri görülen, 12'si ortak eser olmak üzere toplam 21 adet eser, vokal icra unsurları bağlamında analiz edilmiş; fonetik çevriyazım alfabesi kullanılarak eserlerin ağız özellikleri belirlenmiştir. Anlatımlı teori (expressive theory) perspektifiyle ise vokal icra geleneğinin aktif temsilcileri ve Harput yöresi müzik kültürü üzerine bilimsel çalışmalar yapmış araştırmacı ve akademisyenlerle gerçekleştirilmiş olan yapılandırılmış görüşmeler sonucunda gelenekteki performatif yapılanma, bu yapılanma içerisindeki kaynak kişilerin konumları ve gelenekteki uygulayış biçimlerinde üstlendikleri roller açıklanmıştır. Araştırma bulguları, vokal icra geleneğinin hem fonetik hem de ezgisel düzlemde çok katmanlı ve dinamik bir yapı arz ettiğini ortaya koymuştur. Bulgular, geleneğin icra pratiğinde ağız ve hançere özelliklerinin yalnızca bireysel tercihlerin sonucu olmadığını; aksine form, ezgisel merkez, türsel bağlam ve icracı kimliği ile doğrudan ilişkili biçimde şekillendiğini göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study is grounded in performance theory and investigates the dialectal and laryngeal characteristics of key source figures in the Harput region vocal performance tradition, their hierarchical positions within the tradition, their roles in practice, and the performative organization of the tradition. Performance theory, which emerged in the twentieth century within folklore studies and later informed music research, is employed as an analytical framework for this performance-based tradition. The recorded performances are analyzed within the framework of performance theory in conjunction with structure theory. The study focuses on recordings of three key source figures-Hafız Osman Öge, Enver Demirbağ, and Paşa Demirbağ-whose performances have been preserved independently of the performers. A total of 253 recordings were analyzed to determine vocal ranges, and 21 selected works (including 12 shared items) were examined in detail with regard to vocal performance features. Dialectal characteristics were identified through phonetic transcription methods. In addition, structured interviews were conducted with active practitioners of the tradition and scholars of Harput musical culture, drawing on expressive theory to clarify the performative structure of the tradition, the positions of key performers, and their functional roles within practice. The findings indicate that the vocal performance tradition exhibits a multilayered and dynamic structure in both phonetic and melodic dimensions. They further demonstrate that dialectal and laryngeal characteristics are not merely individual preferences, but are shaped through the interaction of musical form, melodic center, genre-specific context, and performer identity.
Benzer Tezler
- Sermaye yapısının bankaların finansal performansına etkisi: Türk bankacılık sektöründe özel sermayeli mevduat bankalarına yönelik uygulama
The effect of capital structure on the financial performance of banks: An application for private deposit banks in the Turkish banking sector
ALİ GÜLEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
BankacılıkGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN BAHADIR
- Müzikal pratikleri ağlar üzerinden okumak: İstanbul/Beykoz örneği
Reading musical practices through networks: The case of Istanbul/Beykoz
AYNUR KARGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Âşık tarzı müzik geleneğinin usta-çırak ilişkisi çerçevesinde aktarımı (Aşık Ali Rıza Ezgi ve Aşık İrfan Erdağı örneklemi)
Transfer of âşık style music tradition within the framework of master-apprentice relationship (Sample of Aşık Ali Rıza Ezgi ve Aşık Irfan Erdağı örneklemi)
GONCA DEMİR
Doktora
Türkçe
2026
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SITKI BAHADIR TUTU
- Temel caz akorları ve modern blok armonizasyon sistem analizi
Basic jazz chords and modern block harmonization system analysis
OZANCAN SALURVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MüzikAnkara Müzik ve Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzik Teorileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER DENİZ BAŞUĞUR
- Interconnected lateral-directional control system desing for F-4
F-4 uçağının yanlamasına hareketi için çapraz etkileşimli kontrol sistem tasarımı
UĞUR ZENGİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
Uçak Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ELBRUS CAFEROV