Fabrikada çalışan bireylerin beslenme okuryazarlığı ve gıda güvenliği düzeylerinin araştırılması
Research on the nutrition literacy and food safety levels of individuals working in factories
- Tez No: 1007985
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİT TANJU BESLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sağlık, Beslenme, Fabrika çalışanları, Beslenme okuryazarlığı, Gıda güvenliği, Health, Nutrition, Factory workers, Nutrition literacy, Food safety
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, fabrikada çalışan bireylerin beslenme okuryazarlığı ile gıda güvenliği düzeyleri incelenmiştir. Beslenme okuryazarlığı ve gıda güvenliği düzeyleri, bireylerin sağlığını ve beslenme durumunu doğrudan etkilemektedir. Bu araştırma Mayıs -Temmuz 2025 tarihleri arasında üç fabrikada çalışan bireylerle gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmaya 241'i kadın, 19'u erkek olmak üzere toplamda 260 kişi katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın veri toplama aracı üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümünde sosyodemografik özelliklerin yer aldığı 16 soru; İkinci bölümde, yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı düzeyini ölçmek için 5 alt bölüm ve 35 sorunun yer aldığı“Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı”(YBOYDA); Üçüncü bölümde ise gıda güvenliği düzeylerini ölçmek amacıyla 9'u olumlu 9'u olumsuz toplam 18 sorunun olduğu“Gıda Güvenliği Tutum Ölçeği”ve 11 adet ifadenin yer aldığı“Gıda Güvenliği Davranış Ölçeği”uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı, fabrikada çalışan bireylerin beslenme okuryazarlığı ve gıda güvenliği düzeylerini inceleyerek bu iki faktör arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmada, beslenme okuryazarlığı ile gıda güvenliği tutum ve davranışları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Beslenme okuryazarlığı yüksek olan bireylerin, gıda etiketi okuma, besin grupları ve genel beslenme bilgisi gibi konularda daha bilinçli oldukları tespit edilmiştir. Yaş, eğitim ve gelir düzeyi arttıkça beslenme okuryazarlığı puanlarının yükseldiği görülmüştür. Bununla birlikte, porsiyon bilgisi ve sayısal beslenme okuryazarlığı alanlarında eksiklikler saptanmıştır. Gıda güvenliği tutum puanlarının davranış puanlarından daha yüksek olması, bilgi ile davranış arasında zamanla gelişen bir fark olduğunu göstermektedir. Çalışma, porsiyon bilgisi ve sayısal okuryazarlık konularında eğitimlerin artırılması ve uzun vadeli gıda güvenliği programlarının uygulanması gerektiğini önermektedir. Çalışmada elde edilen verilere göre katılımcıların YBOYDA puan ortalaması 27,69±4,95; Gıda Güvenliği Tutum Ölçeği puan ortalaması 50,59±4,94, Gıda Güvenliği Davranış Ölçeği puan ortalaması 3,87±0,36 olarak bulunmuştur. Gıda Güvenliği Tutum Ölçeği Toplam Puanı ile Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı diğer bölüm puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Gıda Güvenliği Davranış Ölçeği toplam puanı ile Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı alt boyutları arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır. Ancak Gıda Güvenliği Davranış Ölçeği toplam puanı ile Gıda Güvenliği Tutum Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı çok zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır
Özet (Çeviri)
This study examined the nutrition literacy and food safety levels of individuals working in factories. Nutrition literacy and food safety levels directly affect individuals' health and nutritional status. This research was conducted between May and July 2025 with individuals working in three factories. A total of 260 participants, including 241 women and 19 men, took part in this research. The data collection tool for the study consisted of three sections: The first section contained 16 questions on sociodemographic characteristics; the second section contained the“Adult Nutrition Literacy Assessment Tool”(YBOYDA) to measure nutrition literacy levels in adults; the third section included the“Food Safety Attitude Scale,”which consists of 18 questions (9 positive and 9 negative) to measure food safety levels, and the“Food Safety Behavior Scale,”which consists of 11 statements. The purpose of this study is to examine the nutrition literacy and food safety levels of individuals working in factories and to reveal the relationship between these two factors. The study found a significant relationship between nutrition literacy and food safety attitudes and behaviors. Individuals with high nutrition literacy were found to be more knowledgeable about topics such as reading food labels, food groups, and general nutrition information. Nutrition literacy scores were found to increase with age, education, and income level. However, deficiencies were identified in the areas of portion knowledge and numerical nutrition literacy. The fact that food safety attitude scores were higher than behavior scores indicates a difference between knowledge and behavior that develops over time. The study recommends increasing education on portion knowledge and numerical literacy and implementing long-term food safety programs. According to the data obtained in the study, the participants' average YBOYDA score was 27.69±4.95; the average Food Safety Attitude Scale score was 50.59±4.94, and the average Food Safety Behavior Scale score was 3.87±0.36. No statistically significant relationship was found between the Food Safety Attitude Scale Total Score and the other section scores of the Adult Nutrition Literacy Assessment Tool. No statistically significant relationship was found between the Food Safety Behavior Scale total score and the subscales of the Adult Nutrition Literacy Assessment Tool. However, a statistically significant, very weak positive relationship was found between the Food Safety Behavior Scale total score and the Food Safety Attitude Scale total score.
Benzer Tezler
- Bir konserve gıda üretimi yapan fabrikada vardiya usulü çalışan işçilerin beslenme alışkanlıklarının uyku kalitesi ile ilişkisi
The relationship between eating habits and sleep quality of A canned food production factory workers WHO work on shifts
BUSE ESMA AKDUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
- Vardiyalı çalışan bireylerde sirkadiyen ritim, diyet inflamatuar indeksi, uyku kalitesi ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between circadian rhythm, dietary ınflammatory ındex, sleep quality and nutritional status in shift workers
ŞEYMA SÜNBÜL
Doktora
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERİM FATMA TÜRKER
- Bir tekstil fabrikasında çalışan işçilerin beslenme durumlarının saptanması
Determination of Nutritional Status of Workers in A Textile Factory
BURCU ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENDANE SAKA
- Vardiyalı ve vardiyasız çalışan personelin beslenme alışkanlıkları, uyku kalitesi ve fiziksel aktivite durumlarının incelenmesi
Investigation of nutritional habits, sleep quality and physical activity status of shift and non-shift personnel
ELİF NUR AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
- Tekstil sektöründe bir işletmede çalışanların beslenme durumlarının ve enerji harcamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status and energy payments of operators in the textile sector
AYŞE SENA KİRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikOkan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET AKMAN