Vardiyalı ve vardiyasız çalışan personelin beslenme alışkanlıkları, uyku kalitesi ve fiziksel aktivite durumlarının incelenmesi
Investigation of nutritional habits, sleep quality and physical activity status of shift and non-shift personnel
- Tez No: 1013596
- Danışmanlar: PROF. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme alışkanlıkları, uyku kalitesi, vardiyalı çalışma, Eating habits, sleep quality, shift work
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, vardiyalı ve vardiyasız çalışan bireylerde sirkadiyen ritmin; beslenme alışkanlıkları, uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Araştırma, Ankara ilinde özel bir fabrikada çalışan ve yaşları 19 ile 64 yıl arasında değişen, %23,0'ü kadın ve %77,0'si erkek olmak üzere toplam 300 gönüllü bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri, sağlık durumları, beslenme alışkanlıkları ve çalışma düzenlerine ilişkin bilgiler, araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanan anket formu aracılığıyla elde edilmiştir. Uyku kalitesinin değerlendirilmesinde Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), fiziksel aktivite düzeyinin belirlenmesinde ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kullanılmıştır. Günlük enerji ve besin ögesi alımlarını belirlemek amacıyla bireylerden bir günlük besin tüketim kaydı alınmıştır. Araştırma bulgularına göre; katılımcıların %66,7'si vardiyalı, %33,3'ü ise vardiyasız çalışma düzenine sahiptir. Vardiyalı çalışanların %14,5'i inaktif, %35,0'i minimal aktif, %50,5'i ise çok aktifken; vardiyasız çalışanların %13,0'ünün inaktif, %48,0'inin minimal aktif ve %39,0'unun çok aktif olduğu belirlenmiştir (p>0,05). Uyku kalitesi açısından değerlendirildiğinde; vardiyalı ve vardiyasız çalışanların sırasıyla %40,0 ve %26,0 iyi; %60,0 ve %74,0 kötü uyku kalitesine sahip olduğu saptanmıştır (p<0,05). Vardiyalı çalışanların ortalama enerji alımlarının 1220,87±406,31 kkal, vardiyasız çalışanların ise 1640,64±4064,15 kkal olduğu görülmüştür (p<0,05). Uzun süreli vardiyalı çalışma düzeni, bireylerin sirkadiyen ritimlerini etkileyerek yaşam tarzı faktörlerinde birtakım değişimlere yol açabilmektedir. Bu yüzden bireylerin uygun diyet stratejileri ile beslenmelerinin desteklenmesi önerilmektedir. Vardiya planlamalarının iyileştirilmesi ve bu doğrultuda davranış değişikliklerinin teşvik edilmesi; iş kazalarının azaltılması ve çalışan sağlığının korunması açısından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was planned to evaluate the effects of circadian rhythm on eating habits, sleep quality and physical activity level in individuals working shifts and non-shifts. The research was conducted with the participation of 300 volunteer individuals, 23.0% of whom were women and 77.0% of whom were men, working in a private factory in Ankara, and whose ages ranged from 19 to 64 years. Information about the participants' demographic characteristics, health status, nutrition habits and working patterns was obtained through a survey form administered by the researcher through face-to-face interview method. Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used to evaluate sleep quality, and International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) was used to determine physical activity level. A daily food consumption record was taken from the individuals in order to determine their daily energy and nutrient intakes. According to the research findings, 66.7% of the participants have a shift work system and 33.3% have a non-shift work system. It was determined that 14.5% of shift employees were inactive, 35.0% were minimally active, 50.5% were very active, while 13.0% of non-shift employees were inactive, 48.0% were minimally active and 39.0% were very active (p>0.05). When evaluated in terms of sleep quality, it was determined that shift and non-shift workers had good sleep quality of 40.0% and 26.0%, respectively; and bad sleep quality of 60.0% and 74.0%, respectively (p<0.05). It was found that the average energy purchases of shift employees were 1220.87±406.31 kcal, while those of non-shift employees were 1640.64±4064.15 kcal (p<0.05). Long-term shift work can affect individuals' circadian rhythms, leading to some changes in lifestyle factors. Therefore, it is recommended that individuals be supported in their nutrition with appropriate dietary strategies. Improving shift planning and encouraging behavioral changes in this regard is important in terms of reducing work accidents and protecting employee health.
Benzer Tezler
- Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi'nde vardiyalı ve vardiyasız çalışan personelin uyku, yaşam kalitesi, beslenme ve fiziksel aktivite durumunun karşılaştırılması
Comparison of sleep, quality of life, nutrition and physical activity status of personnel working in shifts and without shift at Agri İbrahim Cecen University
EMİNE DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDE KILIÇALP KILINÇ
- Vardiyalı ve vardiyasız çalışan hastane personellerinde hedonik açlık ile diyet kalitesi, yeme farkındalığı, uyku kalitesi ve iş stresi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between hedonic hunger and diet quality, eating awareness, sleep quality and work stress in hospital personel working with or without shift
SÜMEYRA AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıAkdeniz ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA KAMARLI ALTUN
- Vardiyalı çalışan sağlık personellerinin beslenme durumu ve uyku kalitesi ile tip 2 diyabet riski arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment on the nutritional status and sleep quality of the healthcare personnel working in shifts with the risk of type 2 diabetes
DİLAN EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE ARITICI
- Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi'nde çalışan yetişkin bireylerin beslenme durumları ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
The assessment of the relationship between nutritional status and sleep quality in adult subjects working at Başkent University Ankara Hospital
KADRİYE BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN TAYFUR
- Tekirdağ namık kemal üniversitesi hastanesinde vardiyalı sağılık çalışanlarında uyku kalitesi ve beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between sleep quality and nutritional habits in shift health workers at tekirdağ namik kemal university hospital
NAZAN BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FizyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiFizyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CENNET AK