Sağlık durumu temelinde ayrımcılık
Discrimination based on health status
- Tez No: 1008140
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAN MIZRAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Avrupa insan hakları hukuku, İnsan hakları, European law of human rights, Human rights
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Sağlık durumu”kavramı, genellikle“engellilik”çatısı altında değerlendirilmekte, bu durum ise kavramsal bir karmaşaya ve koruma rejiminde belirsizliğe yol açmaktadır. Bu sorunsal karşısında“esasta güçlü, üslupta nazik”(fortiter in re, suaviter in modo) ilkesini rehber edinen bu tez; sağlık durumu temelindeki korumanın hukuki nitelikte tavizsiz ve bağlayıcı, kullanılan dilde ise damgalamadan arınmış ve insan onurunu önceleyen bir yapıda olması gerektiğini savunmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve yargı kararlarına dayalı betimsel içtihat analizi yöntemi benimsenmiştir. Çalışmanın teorik çerçevesi, damgalama teorisi ve tıbbi tanıdan öte toplumsal sonuçlara odaklanan bütüncül bir yaklaşım üzerine inşa edilmiştir. Bu bağlamda; sağlık durumu temelinde ayrımcılığın görünürlüğünde HIV/AIDS vakalarının tarihsel bir dönüm noktası teşkil ettiği vurgulanmış, buna ek olarak genetik miras veya yatkınlık gibi teknolojik gelişmelerin doğurduğu yeni risk alanları analiz edilmiştir. Normatif incelemede ise hukuk dilinin dönüştürücü gücüne atıfla; hukuki metinlerde bireyi değil durumu niteleyen“insan öncelikli dil”kullanımının gerekliliği vurgulanmıştır. Uygulama bölümünde; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu kararları analiz edilmiştir. AİHM içtihadındaki dönüşüm, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 14. maddesi kapsamındaki“diğer statü”yorumu ve ulusal mekanizmaların yaklaşımları incelenmiştir. Diğer yandan yargı kararlarındaki terminolojik tutarsızlıklar mercek altına alınmıştır. Sonuç olarak; sağlık durumunun bağımsız ve sarih bir temel olarak tanınmasının, sadece hukuki belirliliği artırmakla kalmayacağı aynı zamanda bu temele ilişkin özgün bir anlayışın oluşmasına katkı sağlayarak bu yönde ufuk açıcı bir perspektif sunacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The concept of“health status”is often subsumed under the umbrella of“disability”, leading to conceptual ambiguity and uncertainty within the protection regime. Guided by the principle of“fortiter in re, suaviter in modo”(gentle in manner, firm in deed), this thesis argues that protection based on health status should be legally robust and binding, while maintaining a stigma-free and dignity-centred language. The study employs qualitative research methods, specifically documentary analysis and descriptive case-law analysis. The theoretical framework is grounded in stigma theory and a holistic approach that prioritizes social consequences rather than mere medical diagnosis. In this context, HIV/AIDS cases are identified as a historical turning point in the visibility of discrimination based on health status, while new risk areas emerging from technological developments -such as genetic heritage and predisposition- are also examined. In the normative analysis, highlighting the transformative power of legal language, the thesis stresses the need for“person-first language”, which characterizes the condition rather than the individual in legal texts. In the application section, the jurisprudence of the European Court of Human Rights (ECtHR), the Constitutional Court of the Republic of Türkiye, and the Human Rights and Equality Institution of Türkiye (HREIT) is analysed. The evolution of ECtHR case law, the interpretation of“other status”under Article 14 of the European Convention on Human Rights, and the approaches of national mechanisms are explored, alongside terminological inconsistencies observed in judicial decisions. Ultimately, the study contends that recognising health status as an independent and explicit ground of discrimination will strengthen legal certainty and contribute to shaping a distinctive and pioneering understanding of this ground.
Benzer Tezler
- 65 yaş ve üzerindeki bireylerin yaşa dayalı ayrımcılığa (ageism) ilişkin düşünce ve deneyimlerinin değerlendirilmesi-Sinop örneği
An evaluation of opinions and experiences of individuals aged 65 and 65+ about ageism-Sinop case
ABDULLAH IŞIK
- Görünür ve görünmez engeli olan kadınların sağlamcılık deneyimleri: Karma yöntem sosyal hizmet araştırması
Experiences of ableism among women with visible and invisible disabilities: A mixed- methods social work study
İREM ARSLANTATAR
Doktora
Türkçe
2026
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REYHAN ATASÜ TOPCUOĞLU
- Gaziantep ilindeki Suriyeli kadın mültecilerin doğurganlık örüntüleri
Fertility patterns of Syrian refugee women living in Gaziantep
AYŞEGÜL ATEŞ TARLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiGaziantep ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. MEHMET NURİ GÜLTEKİN
- Tıp etiği açısından sağlık hakkı ve romanlar üzerine bir çalışma
A study on right to health and roma people in the scope of medical ethics
PERİHAN ELİF EKMEKCİ
Doktora
Türkçe
2014
Deontoloji ve Tıp TarihiAnkara ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERNA ARDA
- Türkiye'de engellilere yönelik kamu politikalarının analizi
The analysis of public policies towards people with disabilities in Turkey
ŞERAFETTİN ERTEN
Doktora
Türkçe
2015
SosyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKTEL