Destan ve efsaneler bağlamında Başkurtların sosyo-kültürel tarihi
Socio-cultural history of the Bashkirs in the context of epics and legendss
- Tez No: 1008371
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELVİN YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Başkurtlar, Türk dünyasının önemli topluluklarından biri olup tarihsel süreç içerisinde zengin bir sosyo-kültürel yapı geliştirmiştir. Bu çalışmada, Başkurtların sosyo-kültürel tarihi, mitoloji ve destan geleneği ekseninde incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, Başkurt toplumunun tarihsel gelişimini yalnızca yazılı tarih verileri üzerinden değil, sözlü kültür ürünleri aracılığıyla da değerlendirerek kültürel süreklilik ve kimlik inşası süreçlerini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında Başkurtların tarihî kökenleri, etnik yapısı ve içinde bulundukları coğrafyanın sosyo-kültürel yapı üzerindeki etkileri ele alınmaya gayret edilmiştir. Bununla birlikte Başkurt mitolojisi ve destan geleneği, toplumsal değerler sistemi, inanç yapısı ve kolektif bellek bağlamında analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede, özellikle Ural-Batır Destanı başta olmak üzere çeşitli anlatılar üzerinden kahraman tipolojisi, doğa algısı, kadın temsilleri, hayvan sembolizmi ve rüya motifleri incelenmeye çalışılmıştır. Destanlar, tarihsel gerçekliğin doğrudan bir yansıması olarak değil; toplumsal bilinç, değer aktarımı ve kültürel süreklilik açısından işlevsel anlatılar olarak değerlendirilmiştir. Bu tezde, Başkurtların sosyo-kültürel yapısı, mitolojik anlatılar ve destan geleneği çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmanın temelinde, sözlü kültür ürünlerinin tarihsel ve toplumsal verilerle birlikte değerlendirilmesi yer almaktadır. Bu bağlamda Başkurtların tarihî süreç içerisindeki gelişimi, inanç yapısı ve toplumsal örgütlenmesi incelenmiştir. Araştırmada destanlar, yalnızca edebî metinler olarak değil; toplumsal normları, değerleri ve kültürel kodları aktaran anlatılar olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede kahraman tipleri, kadın figürü, doğa unsurları ve sembolik anlatım biçimleri analiz edilerek Başkurt toplumunun kültürel yapısı yorumlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve farklı kaynaklar karşılaştırmalı olarak ele alınmış, tarihsel analiz ve mitolojik çözümleme tekniklerinden yararlanılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Bashkirs, as one of the significant communities of the Turkic world, have developed a rich socio-cultural structure throughout the historical process. This study examines the socio-cultural history of the Bashkirs within the framework of mythology and epic tradition. The primary aim of the research is to reveal the processes of cultural continuity and identity formation by evaluating the historical development of Bashkir society not only through written historical data but also through oral cultural products. Within the scope of the study, efforts have been made to address the historical origins, ethnic structure, and the impact of geography on the socio-cultural formation of the Bashkirs. In addition, Bashkir mythology and epic tradition have been analyzed in relation to the system of social values, belief structures, and collective memory. In this context, various narratives—particularly the Epic of Ural-Batyr—have been examined in terms of hero typology, perception of nature, representations of women, animal symbolism, and dream motifs. Epics are not considered as direct reflections of historical reality; rather, they are evaluated as functional narratives that contribute to social consciousness, the transmission of values, and cultural continuity. Accordingly, this thesis approaches the socio-cultural structure of the Bashkirs through mythological narratives and epic tradition. The study is based on the evaluation of oral cultural materials alongside historical and social data. In this regard, the historical development, belief systems, and social organization of the Bashkir people have been analyzed. In the research, epics are treated not merely as literary texts but as narratives that convey social norms, values, and cultural codes. Within this framework, hero types, female figures, natural elements, and symbolic forms of expression have been examined in order to interpret the cultural structure of Bashkir society. A qualitative research method has been adopted, and various sources have been analyzed comparatively, employing historical analysis and mythological interpretation techniques.
Benzer Tezler
- Türk destanlarında hayvanların fonksiyonu ve ekolojik bilinç
Functional use of animals in Turkish epics and ecoogical consciousness
MUHAMMET NURİ CEYLAN
Doktora
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Atatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÖZGÜR GÜVENÇ
- Kültürel aktarım bağlamında yabancılara Türkçe öğretiminde halk anlatılarından yararlanma
Benefiting from folk narratives in teaching Turkish to foreigners in the context of cultural transfer
RABİA SEKİTMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN KÜRŞAT TÜRKAN
- Başkurt Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar
Mythological elements in the epics of Bashkir Turks
GÖKÇEN FERAŞLIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM DURBİLMEZ
- Geleneksel eğitimimiz açısından Cengiz Aytmatov'un eserlerindeki kıssalar(efsaneler) üzerine bir inceleme
A study on stories (tales) in the works of Cengiz Aytmatov in terms of our traditional education
YUSUF BEŞİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET KÖKDEMİR
- Murat Başekim'in romanlarında epik dönüşüm
Epic transformation in Murat Başekim's novels
SERPİL ULUDEMİRCİLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNİL ÖZLEM AYAYDIN CEBE