Araştırma etik kurullarında görev alan etik uzmanlarının yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri
Challenges faced by ethics experts in research ethics committees and their proposed solutions
- Tez No: 1008487
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA LEVENT ÖZGÖNÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deontoloji ve Tıp Tarihi, Medical History and Ethics
- Anahtar Kelimeler: Klinik araştırmalar, Etik kurullar, Etik uzmanları, Tıp Etiği, Clinical research, Ethics committees, Ethics specialist, Medical Ethics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Klinik araştırmalar, tıbbın ilerlemesinde çok önemli rolü bulunmaktadır. Araştırma Etik Kurulu (AEK) Sürecinin sağlıklı işleyebilmesi açısından kurulda görev alan etik uzmanının bilgi ve deneyimleri kritik rol oynamaktadırlar. Bu araştırmanın amacı; Araştırma Etik Kurulu'unda'lerde görev alan etik uzmanlarının (Tıp Tarihi ve Etik ve/veya Deontoloji Anabilim Dalı'nda uzmanlık veya doktora derecesi bulunan kişiler) başvuru dosyalarını değerlendirirken yaşadıkları sorunları ve çözüm önerilerilerini belirlemektir. Bu araştırmada nitel yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmış, 12 etik uzmanı ile çevrim içi yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. İçerik analizleri sonucunda araştırmada 1 tema, 2 alt tema, 6 kategori ve 38 kod oluşturulmuştur. Etik kurul başvurularında yaşanan sorunların bireysel hatalardan daha çok yapısal ve sistematik nitelikte olduğu ortaya konulmuştur. Karar alma süreçlerinde yaşanan kollektif çalışma kaynaklı olumlu olumsuz içsel ve dışsal yönlendirmeler, fikir çatışmaları, kolaylaştırıcılık beklentileri, araştırmacı tutumları, dosya içeriklerindeki eksiklikler, mevzuat sorunları, eğitim eksikliği ve özgünlük değeri sınırlı çalışmalar etik kurul değerlendirme süreçlerini zorlaştıran temel unsurlar olarak belirlenmiştir. AEK'nin multidisipliner yapısı önemli katkılar sağlamaktadır. Kurul üyelerinin etik eğitim eksikliği, kavramsal birlikteliğin sağlanamaması ve uzmanların değerlendirme alışkanlıkları ise kurulun etkinliğini sınırlamaktadır. Etik kurul üyeleri için zorunlu, standartlaştırılmış eğitim programlarının oluşturulması, etik uzmanlarının kurumsal konumunun ve karar yetkisinin güçlendirilmesi, etik kurul üyelerini baskı ve yönlendirmelere karşı koruyucu, güvence verici mekanizmaların geliştirilmesi, mevzuatta sadeleştirme ve standardizasyon sağlanması, özgünlük değeri düşük çalışmalar için etik kurul öncesi ön değerlendirme mekanizmalarının kurulması ve etik kurul üyelerinin iş yükünün azaltılması etik kurul sürecinin sağlıklı bir şekilde işlemesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Clinical research plays a crucial role in the advancement of medicine. For the healthy functioning of the Research Ethics Committee (REC) process, the knowledge and experience of ethics specialists serving on the committee are of critical importance. The aim of this study is to identify the problems encountered by ethics experts (those holding specialization or doctoral degrees in Medical History and Ethics and/or Deontology) while evaluating application files, as well as their proposed solutions. This research employed a qualitative phenomenological design, and online face-to-face interviews were conducted with 12 ethics experts. Content analysis resulted in the identification of 1 theme, 2 subthemes, 6 categories, and 38 codes. The findings revealed that problems in REC applications are more structural and systematic than individual. Collective decision-making processes bring both positive and negative internal and external influences, opinion conflicts, expectations of facilitation, researcher attitudes, deficiencies in file content, regulatory problems, lack of training, and studies with limited originality value—all of which complicate the evaluation process. The multidisciplinary structure of RECs provides significant contributions. However, the lack of ethics training among committee members, the inability to achieve conceptual unity, and the evaluation habits of experts limit the effectiveness of the committee. Recommendations include the establishment of compulsory standardized training programs for members, strengthening the institutional position and decision-making authority of ethics experts, developing protective mechanisms against pressure and external influence, simplifying and standardizing regulations, creating pre-review mechanisms for studies with low originality, and reducing the workload of committee members. These measures are expected to contribute to the healthy functioning of the REC process.
Benzer Tezler
- Etik lider olarak okul yöneticisinin özellikleri ve davranışlarına ilişkin ortaöğretim öğretmenlerinin görüşleri (Eskişehir ili örneği)
Behaviors and characteristics of principals as an ethical leader based on high school teacher opinions (The case of Eski̇şehi̇r)
NEŞE BÖRÜ
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN BOYACI
- Halkla ilişkiler mesleğinin profesyonelleşmesi: Bursa Halkla İlişkiler Derneği örneği
The professionalisation of the public relations foundation: Bursa Public Relations Foundation sample
CENGİZ ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
SosyolojiSakarya ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PINAR YAZGAN HEPGÜL
- Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarının öğretmenler tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of ethical leadership behaviors of school directors due to preschool education i̇nstitutions by teachers
SHAKAR ALIYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Kültür ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU YALMAN
- Algılanan etik liderliğin duygusal emek üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolü: Sağlık kurumlarında bir araştırma
The intermediate role of organizational commitment on the effect of sensitive ethical leadership on emotional labor: A research in health institutions
GÖKÇEN ŞENEL
Doktora
Türkçe
2019
Sağlık Kurumları YönetimiGazi ÜniversitesiSağlık Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER AYDOĞAN