Kur'an'da peygamberlere nispet edilen yalan görünümlü söz ve fiiller
Deceptive-looking statements and actions attributed to the prophet in the Qur'an
- Tez No: 1008546
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULHAMİT BİRIŞIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Peygamberler, Tefsir, İsmetü'l- enbiya, Prophets, Commentary, İsmetü'l- enbiya
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlığa rehber ve örnek olarak gönderilen peygamberlerin günah işlemekten masum oldukları kabul edilmektedir. Bu çalışma Kur'ân-ı Kerîm'de peygamberlere nispet edilen yalan görünümlü söz ve fiilleri ismet nazariyesi çerçevesinde ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma Hz. İbrâhim'in gök cisimleri hakkındaki“Rabbim budur.”sözlerini (el-En'âm 6/76-78), yıldızlara bakarak söylediği“Ben hastayım.”sözünü (es-Sâffât 37/89) ve kavminin putlarını kırdıktan sonra söylediği“Aksine, şu büyükleri yapmıştır.”sözünü (el-Enbiyâ 21/63); Hz. Yûsuf'un kardeşlerinin yüklerinin arasına saraya ait bir kabı gizledikten sonra bundan habersiz gibi davranarak kardeşlerinin yüklerini aratmasını (Yûsuf 12/70-79); Hz. Mûsâ'nın Kıptî'yi öldürdükten sonra söylediği“Bu şeytan işidir.”sözünü (el-Kasas 28/15) ve Hızır ile yolculuklarında soru sormayacağına dair verdiği söze rağmen karşılaştıkları olaylar hakkında soru sormasını (el-Kehf 18/71-77); Hz. Muhammed'in içinden geçenlere rağmen Hz. Zeyd'e verdiği“Eşini nikahında tut ve Allah'tan sakın.”tavsiyesini (el-Ahzâb 33/37); Hz. Nûh'un kurtuluşu için dua ettiği oğlu hakkında“Şüphesiz oğlum benim ailemdendir.”niyazı ve buna verilen“O senin ailenden değildir.”ilahi yanıtı (Hûd 11/45-46) ve Hz. Eyyûb'un iyileştiğinde hanımına vurmaya dair verdiği yemini bir demet sapla vurarak yerine getirmesini (Sâd 38/44) konu edinmektedir. Yalan eyleminin karşılıklı iletişim temelli yapısı, peygamberlerin yalan görünümlü söz ve fiillerini bağlamları içerisinde incelemeyi zorunlu kıldığından ötürü peygamberlerin davranışlarına tesir eden sosyo-politik arka planlar, tarih ve arkeoloji verileri ışığında ele alınmıştır. Müfessirlerin, yalan görünümlü söz ve fiilleri içeren ayetlere yaklaşımları, içerik ve söylem analizi yöntemleriyle incelenerek tasnif edilmiştir. Tefsir literatüründe peygamberlerin yalan görünümlü söz ve fiillerinin ele alınış biçimlerine yönelik değerlendirmelerde bulunulmuştur. Sonuç olarak peygamberlerin ayetlerde geçen ve hakikate muhalif görünen söz ve fiillerinin bir kısmının ta'riz babından söz ve fiiller olduğu; bir kısmının ise peygamberlerin bazı insânî hasletlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan, aldatma kastı taşımayan söz ve fiiller olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda Kur'ân-ı Kerîm'de peygamberlere nispet edilen yalan görünümlü söz ve fiillerden hiçbirinin, hakiki manada yalan kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Prophets, who were sent as guides and examples for humanity, are regarded as being infallible and protected from committing sins. This study aims to examine the statements and actions attributed to the prophets in the Qur'an that appear to be false, within the framework of the doctrine of prophetic infallibility. The study examines the statements of Prophet Abraham concerning the celestial bodies,“This is my Lord.”(al-Anʿām 6:76–78); his statement“Indeed, I am ill.”uttered after looking at the stars (al-Ṣāffāt 37:89); and his declaration after breaking the idols of his people,“Rather, this largest of them did it.”(al-Anbiyāʾ 21:63). It also addresses Prophet Joseph placing the king's cup among his brothers' belongings and subsequently acting as though he was unaware of it while having their baggage searched (Yūsuf 12:70–79); Prophet Moses saying,“This is from the work of Satan.”after killing the Egyptian (al-Qaṣaṣ 28:15), and his questioning during his journey with al-Khiḍr despite his promise not to ask about the events they encountered (al-Kahf 18:71–77); Prophet Muhammad advising Zayd,“Keep your wife and fear Allah,”despite what he concealed within himself (al-Aḥzāb 33:37); Prophet Noah pleading concerning his son,“Indeed, my son is of my family.”and the divine response,“He is not of your family.”(Hūd 11:45–46); and Prophet Job fulfilling his oath to strike his wife by doing so with a bundle of grass after his recovery (Ṣād 38:44). Since the act of lying is based on a communicative structure, the statements and actions that appear to be false are necessarily examined within their contexts. Accordingly, the socio-political backgrounds influencing the actions of the prophets are analyzed in light of historical and archaeological data. The approaches of exegetes to the verses containing such statements and actions are examined and classified through content and discourse analysis. Evaluations are then made regarding how these statements and actions have been addressed in the tafsir literature. As a result, it has been determined that some of the statements and actions attributed to the prophets, which appear to be contrary to the truth, fall under the category of indirect expression (taʿrīḍ), while others emerge as outcomes of certain human characteristics of the prophets and do not involve any intention to deceive. In this respect, it is concluded that none of the statements and actions attributed to the prophets in the Qur'an, which appear to be false, can be considered as lies in the literal sense.
Benzer Tezler
- Abdullah bin Abbas'ın hadis ilmine katkıları
Abdullah bin Abbas hadith contributions
YASER ASSIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HukukYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN
- Kur'an'da mekr kavramı
Mekr in the Quran
ŞEFİK PARLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİŞAH SAYLAN
- Sait Şimşek tefsirinde mucize-bilim ilişkisi
The miracle–science relationship in Sait Şimşek's tafsīr
ŞAHİN BODUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSinop ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK ÖZDEMİR
- Kelami açıdan Seyyid Ali Sultan velayetnamesive Trakya Bektaşiliği
Velayetname of Seyyid Ali Sultan in terms of kalam and Thracian Bektashism
ARZU HASÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinKırklareli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA AKMAN
- Maturidide dini tekelcilik
Religious exclusivism in Maturidi
İSMAİL YALÇINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinCumhuriyet ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. KAZIM ARICAN