Doğu Akdeniz'deki ülkelerin iktisadi gelişimine petrolün etkisi (1852-2020)
The impact of oil on the economic development of countries in the Eastern Mediterranean (1852-2020)
- Tez No: 1008670
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA YILDIRAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Akdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Doğu Akdeniz'de petrolün 1852-2020 yılları arasındaki iktisadi gelişmelere etkisini tarihsel ve kronolojik bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, petrolün keşfi ve işletilmesinin bölge ülkelerinin sosyo-ekonomik yapıları üzerindeki dönüştürücü etkilerini ortaya koymak, aynı zamanda bu sürecin uluslararası ve bölgesel siyasi dengelerle olan ilişkisini analiz etmektedir. Tezin ilk bölümü, Osmanlı İmparatorluğu dönemi ve sömürgecilik çağı ekseninde Doğu Akdeniz ülkelerinin petrol öncesi sosyo-ekonomik yapısını analiz etmektedir. Bu bölümde, Levant bölgesinin coğrafi ve ticari öneminin yanı sıra, Avrupalı güçlerin artan ilgisi ve bölgenin Batı'ya açılması gibi konular öne çıkmaktadır. Ayrıca, Yahudi göçleri ve Batı etkisindeki eğitim kurumlarının sosyo-kültürel değişimlere katkısı da irdelenmektedir. İkinci bölümde, 20. yüzyılın başından itibaren petrolün keşfiyle birlikte ortaya çıkan yeni rekabet ortamı ele alınmakta; petrolün hem ekonomik hem de siyasi bir araç olarak nasıl kullanıldığı ve bu durumun toplumsal yapıyı nasıl dönüştürdüğü analiz edilmektedir. Petrolün keşfi ve sömürgecilik faaliyetlerinin iç içe geçtiği bu süreçte, Arap milliyetçiliğinin yükselişi ve bölgesel güç dengelerinin yeniden şekillenmesi gibi konular öne çıkmaktadır. Tezin üçüncü bölümü, 1960 sonrası dönemi ve kaynak temelli ekonomilerin yükselişini kapsamaktadır. Bu bölümde, petrol gelirlerinin millîleştirilmesi, ulusal petrol şirketlerinin kurulması ve kamusal altyapı yatırımlarının genişletilmesi gibi adımlarla bölge ülkelerinin modernleşme ve sanayileşme çabalarına odaklanılmaktadır. Ancak bu süreçte yoksulluk ve eşitsizlik gibi sosyal sorunlar da belirginleşmiştir. Çalışmanın genel çerçevesinde, petrolün yalnızca bir enerji kaynağı değil, aynı zamanda bölgenin uluslararası sisteme eklemlenmesini hızlandıran bir ekonomi politik unsur olduğu vurgulanmaktadır. Doğu Akdeniz'in zengin hidrokarbon rezervleri, küresel enerji şirketlerini ve büyük güçleri bölgeye çekerken, askeri ve diplomatik gerilimleri de beraberinde getirmiştir. Türkiye'nin deniz yetki alanları politikaları ve enerji jeopolitiği bağlamındaki müdahaleleri de tezin önemli tartışma başlıklarından biridir. Sonuç olarak tez, petrolün keşfiyle başlayan ve ulus-devletlerin ekonomik kalkınma stratejileriyle birleşen bir dönüşüm sürecini çok boyutlu olarak incelemekte ve Doğu Akdeniz'in enerji kaynaklarına dayalı iktisadi evrimini tarihsel bir perspektifle ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the impact of oil on the economic development of Eastern Mediterranean countries from 1852 to 2020 using a historical and chronological approach. The main objective of the study is to reveal the transformative effects of oil discovery and exploitation on the socio-economic structures of these countries, while also exploring the relationship between this process and regional and international political balances. The first chapter analyzes the pre-oil socio-economic structure of Eastern Mediterranean countries within the framework of the Ottoman Empire period and colonialism era. This section highlights the geographical and commercial importance of the Levant region, the growing interest of European powers, and the opening of the region to the West. It also addresses how Jewish migrations and Western-influenced educational institutions contributed to socio-cultural changes. The second chapter focuses on the new competitive environment that emerged with the discovery of oil in the early 20th century. It examines how oil became both an economic and political tool, and how this transformed the region's social structure. The rise of Arab nationalism and the reconfiguration of regional power balances are key topics of analysis in this section. The third chapter covers the post-1960 period and the rise of resource-based economies. It discusses the nationalization of oil revenues, the establishment of national oil companies, and the expansion of public infrastructure investments as part of modernization and industrialization efforts. However, the section also highlights persistent poverty and inequality as significant social challenges. Throughout the study, it is emphasized that oil is not only an energy resource but also an element that accelerated the integration of the region into the international system. The rich hydrocarbon reserves of the Eastern Mediterranean have attracted global energy companies and major powers to the region, simultaneously fueling military and diplomatic tensions. Turkey's maritime jurisdiction policies and its interventions in the geopolitics of energy are also key areas of discussion. In conclusion, this thesis multidimensionally analyzes the transformation process that began with the discovery of oil and evolved through the economic development strategies of nation-states, presenting the historical trajectory of the Eastern Mediterranean's energy-based economic evolution.
Benzer Tezler
- Ortadoğu ülkelerinde bankacılığın yapısı, gelişimi ve kullanılan finansal teknikler
Structure and development of banking in middle-eastern countries and the financial technics employed there in
ORUÇ ALKILINÇ
- İsrail'in Doğu Akdeniz enerji politikası ve Türkiye ile KKTC üzerine etkileri
Israel's energy policy in the Eastern Mediterranean and its effects on Turkey and Turkish Republic of Northern Cyprus
CEM SAVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerAtılım ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN ELİKÜÇÜK YILDIRIM
- Sömürge kültürü etkisinde çağdaş seramik sanatı
Modern ceramics art under the effect of colonial culture
FATMA ULAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Seramik MühendisliğiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSeramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. EMRE ZEYTİNOĞLU
- Osmanlı İzmirinde levanten yaşantısı
Levantine life in Ottoman İzmir
NEŞE ESİRKIŞ ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TarihKapadokya ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BAHAR
- Enerji kaynaklı sera gazlarının azaltılması: Kyoto Protokolü esneklik mekanizmaları ve Türkiye
Mitigation of energy related greenhouse gases: Kyoto Protocol flexibility mechanisms and Turkey
AYÇA AKÜZÜM