Wittgenstein'ın kesinlik anlayışının epistemolojik bir analizi
An epistemological analysis of Wittgenstein's conception of certainty
- Tez No: 1008671
- Danışmanlar: PROF. DR. DOĞAN GÖÇMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Wittgenstein, Kesinlik, Epistemoloji, Menteşe Önermeleri, Dil Oyunları, Wittgenstein, Certainty, Epistemology, Hinge Propositions, Language Games
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Ludwig Wittgenstein'ın, özellikle Kesinlik Üzerine (On Certainty) adlı eserinde geliştirdiği kesinlik anlayışını epistemolojik bir çerçevede analiz etmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel epistemolojinin merkezinde yer alan mutlak ve temelci kesinlik arayışının (örneğin Descartes'ın“cogito”sunda ve onu izleyen Leibniz ile Spinoza'nın rasyonalist sistemlerinde olduğu gibi) aksine, Wittgenstein'ın yaklaşımı, kesinliğin doğasını bireysel zihinsel durumlardan toplumsal, dilsel ve pratik bir zemine taşımaktadır. Çalışma, Wittgenstein'ın“menteşe önermeleri”(hinge propositions) kavramını merkeze alarak, bu önermelerin bilginin yapısı içindeki kurucu işlevini inceler. Bu analiz, şüphe ve bilgi edinme faaliyetlerimizin ancak sorgulanmayan, hatta sorgulanamaz olan bu temel kabuller üzerinde anlam kazandığını ortaya koymayı hedefler.“Dünya uzun zamandır var.”veya“Benim bir bedenim var.”gibi önermeler, ampirik olarak kanıtlanan bilgi parçaları olmaktan ziyade, tüm ampirik araştırma ve rasyonel şüphenin önkoşulu olan“dünya-resmi”ni inşa eder. Tez, Wittgenstein'ın bu argümanını, Kartezyen temelcilik ve Kant'ın transandental epistemolojisi gibi geleneksel yaklaşımlarla karşılaştırmalı olarak ele alır.“Dil oyunları”ve“yaşam biçimleri”kavramları üzerinden, kesinliğin evrensel ve soyut akılsal ilkelerde değil, paylaşılan insani pratiklerin içine gömülü olduğu sonucuna varır. Sonuç olarak bu epistemolojik analiz, Wittgenstein'ın, kesinliği bir“zihinsel durum”olmaktan çıkarıp bir“eylem tarzı”olarak yeniden konumlandırarak epistemolojiye yaptığı radikal katkıyı gözler önüne sermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to analyze Ludwig Wittgenstein's conception of certainty, particularly as developed in his work On Certainty, within an epistemological framework. In contrast to the traditional pursuit of absolute and foundational certainty in epistemology (as seen in Descartes'“cogito”and the rationalist systems of Leibniz and Spinoza that followed him), Wittgenstein's approach relocates the nature of certainty from individual mental states to a social, linguistic, and practical ground. The study focuses on Wittgenstein's concept of“hinge propositions,”examining their constitutive function within the structure of knowledge. This analysis aims to demonstrate that our activities of doubt and knowledge acquisition only make sense upon these fundamental assumptions that are not questioned—indeed, cannot be questioned. Propositions such as“The world has existed for a long time”or“I have a body”are not pieces of empirically proven knowledge but rather constitute the“world-picture”that is a prerequisite for all empirical inquiry and rational doubt. This thesis comparatively examines Wittgenstein's argument against traditional approaches such as Cartesian foundationalism and Kant's transcendental epistemology. Through the concepts of“language games”and“forms of life,”it concludes that certainty resides not in universal and abstract rational principles but is embedded within shared human practices. Consequently, this epistemological analysis reveals Wittgenstein's radical contribution to epistemology by reorienting certainty from a“mental state”to a“form of action.”
Benzer Tezler
- Is later Wittgenstein a relativist?: An investigation on/through forms of life
Geç Wittgenstein bir rölativist midir?: Yaşam biçimleri üzerine/üzerinden bir soruşturma
CANER TURAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
FelsefeBoğaziçi ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CHRYSSİ SİDİROPOULOU
- Wittgenstein naturalizing language: From sublimation of logic in the Tractatus to its contextualization in the investigations
Wittgenstein dili doğallaştırıyor: Tractatus'ta mantığın yüceltilmesinden soruşturmalar'da bağlamsallaştırılmasına
ÜMİT ÖMÜR SALAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
FelsefeBoğaziçi ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CHRYSSİ SİDİROPOULOU
- The normative force of certainty: A defense of realism
Kesinliğin normatif gücü: Gerçekçiliğin bir savunması
SENA BÖLEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Felsefeİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. WİLLIAM GILES WRINGE
- The“Change”in rule-governed practices in Wittgenstein's later philosophy
Geç Wittgenstein'da kural bağımlı pratiklerde“Değişim”
AYDAN TURANLI
- Modern felsefe ve bilimde olasılık ve Wittgenstein felsefesinde bilim, olasılık ve kesinlik
Probability in modern philosophy and science and science, probability and certainty in Wittgenstein's philosophy
ÖMER GÖRÜCÜ
