ABD ve Rusya dış politika söylemlerinin karşılaştırmalı analizi: Gürcistan ve Ukrayna krizleri
A comparative analysis of U.S. and Russian foreign policy discourses: The Georgian and Ukrainian crises
- Tez No: 1008677
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ÜLGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Amerika Birleşik Devletleri, Avrasyacılık, Gürcistan, Postyapısalcılık, Rusya, Siyasi söylem, Stratejik kültür, Ukrayna, Ukrayna-Rusya Savaşı, İstisnacılık, United States of America, Eurasianism, Georgia, Postsructuralism, Russia, Political discourse, Strategic culture, Ukraine, Ukraine-Russia War, Exceptionalism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Devletler dış politikalarını yalnızca çıkar ve güvenlik hesapları doğrultusunda mı şekillendirmektedir?”sorusu, uluslararası ilişkiler disiplininde uzun süredir tartışılan temel meselelerden biri olmuştur. Uluslararası ilişkilerde geleneksel kuramlar, devlet davranışlarını büyük ölçüde güç dengesi ve ulusal çıkar üzerinden açıklamıştır. Ancak özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde yaşanan krizler, dış politika pratiklerinin yalnızca maddi çıkarlarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda tarihsel kimlik algıları, kültürel aidiyetler ve devletlerin kendilerine atfettikleri özel misyonlar tarafından şekillendiğini göstermiştir. Bu durum, dış politikanın yalnızca hangi eylemlerin gerçekleştirildiğiyle değil, bu eylemlerin nasıl anlamlandırıldığı ve söylemsel olarak nasıl temsil edildiğiyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, Amerikan istisnacılığı ile Rus Avrasyacılığı arasındaki stratejik kültür çatışması söylemsel düzlemde incelenmiştir. Kuramsal çerçeve olarak post-yapısalcılık benimsenmiş, söylem analizi yöntemi kullanılarak Gürcistan Savaşı, Ukrayna Krizi ve Ukrayna Savaşı örnek vakaları kapsamında ABD ve Rusya'nın resmî söylemleri MAXQDA programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Söylemler, ben-inşası, öteki-inşası, ülke temsili, tehdit temsili ve meşrulaştırıcı söylemler olmak üzere beş temsil biçimi çerçevesinde çözümlenmiştir. Gürcistan Savaşı sürecinde ABD söylemi Gürcistan'ı demokratik dünyanın bir parçası olarak temsil etmiş ve Rusya'yı egemenliği ihlal eden saldırgan bir aktör olarak ötekileştirmiştir. Rus söyleminde ise Kafkasya tarihsel bir sorumluluk alanı olarak anlamlandırılmış, ABD ile Batı bölgesel düzene müdahale eden ve istikrarsızlık yaratan aktörler olarak ötekileştirilmiş ve müdahale bölgesel düzeni koruma ve sivilleri savunma iddiası üzerinden meşrulaştırılmıştır. Ukrayna Krizi ve Ukrayna Savaşı ile birlikte bu söylemsel karşıtlık daha derin ve kapsamlı bir hâl almıştır. ABD söyleminde savaş, demokrasi ile otokrasi arasındaki ve kurallara dayalı düzen ile kaba güç arasındaki küresel bir mücadele olarak temsil edilmiş ve Rusya revizyonist ve saldırgan bir aktör olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede ABD kendisini özgür dünyanın lideri, evrensel değerlerin savunucusu olarak konumlandırmış ve müdahaleleri bu değerleri koruma iddiası üzerinden meşrulaştırmıştır. Rusya söyleminde savaş, ABD öncülüğündeki Batı hegemonyasına karşı tarihsel ve medeniyet temelli bir mücadele olarak sunulmuştur. ABD ve Batı tehdit olarak temsil edilmiş, Ukrayna ise Rus tarihinin ayrılmaz bir parçası olarak tanımlanarak müdahale meşrulaştırılmıştır. Bu söylemsel karşıtlık, çatışmanın yalnızca jeopolitik çıkarlarla açıklanamayacağını, iki farklı kimlik anlatısı ve uluslararası düzen tasavvuru arasındaki söylemsel mücadele çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
One of the long-standing debates in international relations concerns the question of“whether states shape their foreign policies solely on the basis of interests and security calculations.”Traditional theories in international relations have largely explained state behavior through the balance of power and national interest. However, crises that have emerged particularly in the post–Cold War period have demonstrated that foreign policy practices are not limited to material interests alone, but are also shaped by historical identity perceptions, cultural affiliations, and the specific missions that states attribute to themselves. This situation reveals that foreign policy is related not only to which actions are undertaken, but also to how these actions are interpreted and represented at the discursive level. In this context, the study examines the strategic cultural conflict between American exceptionalism and Russian Eurasianism at the discursive level. Adopting a post-structuralist framework, discourse analysis is employed to analyze the official discourses of the United States and Russia in the cases of the Georgia War, the Ukraine Crisis, and the Ukraine War, using the MAXQDA software. The discourses are analyzed within the framework of five representational categories: self-construction, other-construction, country representation, threat representation, and legitimizing discourses. During the Georgia War, U.S. discourse represented Georgia as part of the democratic world and othered Russia as an aggressive actor violating sovereignty. In Russian discourse, the Caucasus was interpreted as a historical sphere of responsibility, while the United States and the West were othered as actors intervening in the regional order and generating instability, and the intervention was legitimized through claims of preserving regional order and protecting civilians. With the Ukraine Crisis and the Ukraine War, this discursive opposition has become deeper and more comprehensive. In U.S. discourse, the war has been represented as a global struggle between democracy and autocracy, and between a rules-based order and brute force, while Russia has been defined as a revisionist and aggressive actor. Within this framework, the United States has positioned itself as the leader of the free world and the defender of universal values, and has legitimized its interventions through the claim of protecting these values. In Russian discourse, the war has been presented as a historical and civilizational struggle against the Western hegemony led by the United States. The United States and the West have been represented as threats, while Ukraine has been defined as an integral part of Russian history, and the intervention has been legitimized accordingly. This discursive opposition demonstrates that the conflict cannot be explained solely through geopolitical interests, but is shaped within the framework of a discursive struggle between two different identity narratives and visions of international order.
Benzer Tezler
- Understanding the foreign policies of Türkiye, Russia and Iran in the Five Seas Basin during the post-Arab Spring period
Arap Baharı sonrası dönemde Beş Deniz Havzası'nda Türkiye, Rusya ve İran'ın dış politikalarını anlamak
DOĞUŞ SÖNMEZ
Doktora
İngilizce
2025
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ FAİK DEMİR
- Securitization of energy: The EU-Russia-US triangle
Enerjinin güvenlikleştirilmesi: AB-Rusya-Amerika üçgeni
TUĞBA ERBİLGİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2008
EnerjiMarmara ÜniversitesiAvrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MÜNEVVER CEBECİ
- 11 Eylül sonrası Avrasya'da ABD-Rusya rekabeti
USA-Russia rivaly in Eurasia after 11 September
SEVDA ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul Gelişim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH FUAT TUNCER
- SSCB'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri'ne yönelik Türkiye'nin rol model yaklaşımı analizi
The analysis of the role model approach of Turkey to the Turkic Republics' which gained independence after the fall of the USSR
ALPASLAN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAMIK SİNAN TURAN
- II. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'de Amerikan karşıtlığı: Krizler üzerinden bir değerlendirme
Anti-Americanism in Turkey after World War II: An assessment through crises
EZGİ GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerİstanbul Beykent ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR GEDİKKAYA