Ceza hukukunda nedensellik
Causation in law
- Tez No: 1008701
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BEHİYE KAZANCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Nedensellik, ceza hukukunda suç tipinin objektif unsurları arasında yer alan ve eylem ile netice arasındaki neden-sonuç ilişkisini ifade eden temel bir kavramdır. Ceza hukuku öğretisinde hâkim olan yaklaşım, nedensellik ile neticenin objektif isnat edilebilirliğini birbirinden ayırmakta; bu ayrım, nedenselliğin olgusal ve doğa bilimsel bir nitelik taşıdığı varsayımına dayandırılmaktadır. Bu çerçevede, normatif nitelik arz eden risk yaratma, öngörülebilirlik, önlenebilirlik ve hukuka uygun alternatif davranış gibi unsurların nedensellik kapsamında ele alınamayacağı, bunların nedensellikten sonra ikinci bir inceleme alanı olarak objektif tipiklik içinde değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde, bu hâkim yaklaşımın yerindeliğini değerlendirebilmek amacıyla nedensellik kavramının tanımı ile yapısal ve işlevsel özellikleri ele alınmış; düzenlilik teorisi, karşı olgusal nedensellik teorisi ve olasılıksal nedensellik teorileri incelenmiştir. Hukukta nedensellik kavramının felsefi temellerden bağımsız olarak ele alınamayacağı kabulünden hareketle, ceza hukukunun amaç ve bağlamı dikkate alınarak ilgili felsefe teorilerinden yararlanılmıştır. Bu bölümde ulaşılan temel sonuç, nedenselliğin salt doğa bilimsel bir kavram olarak anlaşılamayacağı ve normatif değerlendirmeleri de içeren bir yapıya sahip olduğudur. Çalışmanın ikinci bölümünde, Alman ceza hukukunda hâkim olan şart teorisi (conditio sine qua non) ile bu teorinin sınırlandırılmasına yönelik uygun neden ve objektif isnadiyet teorileri incelenmiş; ayrıca Anglo-Amerikan hukukunda fiili neden–hukuki (yakın) neden ayrımı ve özellikle Amerikan mahkemelerinin nedenselliğin belirlenme ölçütlerini ve sınırlarını ayrıntılı biçimde tartışan gerekçeli kararları değerlendirilmiştir. Buna karşılık Türk yargı uygulamasında, nedensellik incelemesinin çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle sınırlı kaldığı, nedensel ilişkinin hukuksal değerlendirmesinin ise ağırlıklı olarak kusur kapsamında ele alındığı görülmektedir. Bu durum, ceza hukukunda nedenselliğe ilişkin gelişmiş bir içtihat yapısının henüz oluşmadığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Causation is a fundamental concept in criminal law, forming part of the objective elements of an offence and expressing the cause-and-effect relationship between an act and its result. The prevailing approach in criminal law doctrine draws a distinction between causation and the objective imputation of the result; this distinction is based on the assumption that causation has a purely factual, natural-scientific character. Within this framework, it is generally accepted that elements of a normative nature - such as risk creation, foreseeability, preventability, and legally permissible alternative conduct - cannot be addressed within the scope of causation itself, but must instead be examined at a subsequent stage, within the framework of the objective elements of the offence. In the first part of the study, the definition as well as the structural and functional characteristics of the concept of causation are analysed in order to assess the validity of this prevailing approach. In this context, the regularity theory, the counterfactual theory of causation, and theories of probabilistic causation are examined. Proceeding from the premise that the concept of causation in law cannot be considered independently of its philosophical foundations, relevant philosophical theories are employed, taking into account the aims and context of criminal law. The central conclusion reached in this part is that causation cannot be understood as a purely natural-scientific concept, but rather exhibits a structure that also incorporates normative assessments. The second part of the study examines the theory of conditions (conditio sine qua non) prevailing in German criminal law, as well as the theory of adequate causation and the theory of objective imputation developed to limit its scope. In addition, the distinction between factual cause and legal (proximate) cause in Anglo-American law is analysed, with particular attention paid to reasoned decisions of American courts that discuss in detail the criteria and limits for determining causation. By contrast, in Turkish judicial practice, the examination of causation is largely confined to expert reports, while the legal evaluation of the causal relationship is predominantly addressed within the framework of fault. This situation indicates that a developed and consistent body of case law on causation in criminal law has not yet emerged.
Benzer Tezler
- Ceza Hukukunda nedensellik bağı
Causation in Criminal Law
BURAK BOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HukukYıldırım Beyazıt ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDAL YERDELEN
- Ceza hukukunda nedensellik bağı ve objektif isnadiyet
Causality and objective imputation in criminal law
ZEHRA BAŞER DOĞAN
- Ceza hukukunda nedensellik bağı (İngiliz ve Amerikan hukuku ile mukayeseli)
Causation in criminal law (In comparison with English and American legal systems)
NUR KARAHAN TARIM
- Türk ceza hukukunda nedensellik bağlantısı
Causality connection in Turkish criminal law
TANSU AKBABA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Hukukİstanbul Ticaret ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAYIHAN İÇEL
- Ceza hukukunda akim kalmış azmettirme
Unsuccessful instigation in criminal law
SERCAN TOKDEMİR
Doktora
Türkçe
2022
HukukErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURHAN CANER HACIOĞLU