Ortaokul çocuklarında çevrimiçi riskler, dijital bağımlılık ve akran zorbalığına yönelik okul temelli bir müdahale programının geliştirilmesi ve etkinliğinin incelenmesi
Development and evaluation of the effectiveness of a school-based intervention program for online risks, digital addiction, and peer bullying in middle school children
- Tez No: 1008938
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZCAN DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 21. yüzyılda çocukların karşı karşıya kaldığı çevrimiçi riskler, dijital bağımlılık ve akran zorbalığı risk alanlarını bütüncül bir çerçevede ele almak; çevrimiçi risk alma düzeyini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek; okul temelli bir müdahale programı tasarlamak ve geliştirilen müdahale programının etkililiğini yarı deneysel yöntemle değerlendirmektir. Araştırma, birbirini tamamlayan üç aşamalı bir yapı içinde gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada ortaokul öğrencilerinin çevrimiçi risk alma düzeylerini belirlemeye yönelik Çevrimiçi Risk Alma Ölçeği geliştirilmiş; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda 14 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayılarının yüksek düzeyde olduğu ve ölçüt geçerliliğinin sağlandığı belirlenmiştir. İkinci aşamada öğrenci, öğretmen ve ebeveynlerden elde edilen ihtiyaç analizi bulguları doğrultusunda RİBAZO Müdahale Programı geliştirilmiş; uzman görüşleriyle kapsam geçerliği sağlanmış ve pilot uygulama ile programın uygulanabilirliği test edilmiştir. Üçüncü aşamada ise müdahale programının etkililiği ön test–son test–izleme testli kontrol gruplu yarı deneysel desenle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, RİBAZO Müdahale Programı'nın çevrimiçi risk alma ve dijital bağımlılık düzeylerini anlamlı biçimde azalttığını ve bu etkinin izleme ölçümlerinde de korunduğunu göstermiştir. Zorbalığa yönelik tutumlarda ise istatistiksel olarak anlamlı bir değişim saptanmamıştır. Ayrıca müdahale sadakati ve sosyal geçerlik bulguları müdahalenin güvenilir ve kabul edilebilir olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu araştırma, bazı risk alanlarını ölçme, müdahale geliştirme ve etkililik değerlendirme süreçlerini bütüncül biçimde ele alarak alanyazına kuramsal, yöntemsel ve uygulamalı katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to address the online risks, digital addiction, and peer bullying risk areas faced by children in the 21st century within a holistic framework; to develop a valid and reliable measurement tool to assess the level of online risk-taking; to design a school-based intervention program; and to evaluate the effectiveness of the developed intervention program using a quasi-experimental method. The research was conducted within a three-stage structure that complements each other. In the first stage, the Online Risk Taking Scale was developed to determine the online risk-taking levels of middle school students; exploratory and confirmatory factor analyses resulted in a single-factor structure consisting of 14 items. The scale was found to have high internal consistency coefficients and criterion validity was established. In the second stage, the RIBAZO Intervention Program was developed based on needs analysis findings obtained from students, teachers, and parents; content validity was ensured through expert opinions, and the program's applicability was tested with a pilot application. In the third stage, the effectiveness of the intervention program was evaluated using a pre-test–post-test–follow-up test control group quasi-experimental design. The findings showed that the RIBAZO Intervention Program significantly reduced levels of online risk-taking and digital addiction, and this effect was maintained in follow-up measurements. However, no statistically significant change was found in attitudes towards bullying. Furthermore, the accuracy of implementation and social validity findings revealed that the intervention is reliable and acceptable. In conclusion, this research contributes to the literature theoretically, methodologically, and practically by holistically addressing the processes of measuring certain risk areas, developing interventions, and evaluating effectiveness.
Benzer Tezler
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Kemalpaşa etlik piliç işletmelerinin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAYRİ TUNA YÜKSELEN