UV-B radyasyonunun bal arısı (apis mellifera L.) davranış ve fizyolojisi üzerindeki etkileri
Effects of UV-B radiation on honey bee (apis mellifera L.) behaviour and physiology
- Tez No: 1008947
- Danışmanlar: PROF. DR. MERAL KEKEÇOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim değişikliğiyle ilişkili stratosferik ozon dinamiğindeki değişimler, yeryüzüne ulaşan ultraviyole (UV) radyasyonun şiddeti ve dağılımını değiştirebilmektedir. İklim modelleme sonuçlarına göre, 21. yüzyılın sonlarına doğru orta enlemler dâhil UV indeksinin yaklaşık %3–%8 artabileceği belirtilmektedir. Bal arılarının görsel spektrumu ultraviyole (UV) dalga boylarını da kapsamakta ve arılar UV sinyallerini çiçeklerin UV desenlerini ayırt etme, kontrast algısı ve yön bulma gibi temel davranışlarda kullanmaktadır; bu nedenle çevresel UV'deki olası artışların arıların algısal girdilerini ve buna bağlı davranışsal/fizyolojik yanıtlarını etkileyebileceği varsayılmıştır. UV spektrumu UVA (315–400 nm), UV-B (280–320 nm) ve UVC (100–280 nm) olarak sınıflandırılmakta; UV-B bandı ise daha yüksek enerjili yapısı nedeniyle DNA'da fotokimyasal hasara yol açabilmesi ve oksidatif stres yanıtlarıyla ilişkilendirilmesi nedeniyle bu çalışmada değişken olarak seçilmiştir. Bu çalışmada kovana dönen tarlacı işçi arılarında UV-B maruziyetinin davranışsal, biyokimyasal ve moleküler yanıtları değerlendirilmiştir. İşçi arılar Ağustos 2024'te kovan girişinde yakalanarak kontrollü laboratuvar koşullarında aklimatize edilmiştir. Davranışsal etkiler, doğrusal bir arenada karanlık ve aydınlık koşullarda kontrol ve iki UV-B şiddeti (400 ve 800 µW/cm²) altında yürütülen fototaksi deneyiyle değerlendirilmiş; bireylerin konumları ve arenada kalma süreleri kamera kaydı ve görüntü işleme tabanlı analizlerle nicelleştirilmiştir (3 tekrar × 11 arı; n=33). Fizyolojik ve moleküler yanıtlar için karanlık koşulda 400/800 µW/cm² UV-B'ye 120 dakika maruz bırakılan gruplarda toraks dokusundan TAS ve TOS ölçülmüş; baş dokusundan izole edilen RNA üzerinden Msh2 ve Msh6 genlerinin ekspresyonu RT-qPCR ile analiz edilmiştir. Bulgular, UV-B uygulanan gruplarda UV-B'li bölgede kalma süresinin kontrol gruplarına kıyasla arttığını ve UV-B'nin işçi arılarda pozitif fototaksi yanıtı oluşturduğunu; ancak 400 ve 800 µW/cm² şiddetleri arasında doza bağlı anlamlı bir farklılaşma bulunmadığını göstermiştir. Buna karşılık TAS, TOS ve Msh2/Msh6 ekspresyon düzeylerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Bu sonuçlar, uygulanan koşullarda UV-B'nin davranışsal düzeyde çekim oluşturabildiğini; ancak ölçülen biyokimyasal ve moleküler göstergelerde belirgin bir stres yanıtı üretmediğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Changes in stratospheric ozone dynamics associated with global climate change can alter the intensity and distribution of ultraviolet (UV) radiation reaching the Earth's surface. According to climate modelling results, it is stated that the UV index could increase by approximately 3–8 per cent by the end of the 21st century, including in mid-latitudes. The visual spectrum of honeybees also encompasses ultraviolet (UV) wavelengths, and bees use UV signals in fundamental behaviours such as distinguishing the UV patterns of flowers, contrast perception, and orientation; therefore, it has been hypothesised that potential increases in environmental UV could affect bees' sensory inputs and associated behavioural/physiological responses. The UV spectrum is classified as UVA (315–400 nm), UV-B (280–320 nm) and UVC (100–280 nm); the UV-B band was selected as a variable in this study due to its higher energy structure, which can cause photochemical damage to DNA and is associated with oxidative stress responses. This study evaluated the behavioural, biochemical, and molecular responses of forager worker bees returning to the hive following UV-B exposure. Worker bees were captured at the hive entrance in August 2024 and acclimatised under controlled laboratory conditions. Behavioural effects were assessed using a phototaxis test conducted in a linear arena under dark and light conditions, with control and two UV-B intensities (400 and 800 µW/cm²); the positions of individuals and their residence times in the arena were quantified using camera recording and image processing-based analyses (3 replicates × 11 bees; n=33). For physiological and molecular responses, TAS and TOS were measured from thoracic tissue in groups exposed to 0/400/800 µW/cm² UV-B for 120 minutes under dark conditions; expression of the Msh2 and Msh6 genes was analysed via RT-qPCR using RNA isolated from head tissue. The findings indicate that the duration of exposure to the UV-B region was increased in the UV-B-treated groups compared to the control groups, and that UV-B induced a positive phototaxis response in worker bees; however, no statistically significant dose-dependent differentiation was observed between the 400 and 800 µW/cm² intensities. In contrast, no statistically significant differences were detected between groups in TAS, TOS, and Msh2/Msh6 expression levels. These results suggest that UV-B can induce attraction at the behavioural level under the applied conditions; however, it does not produce a significant stress response in the measured biochemical and molecular markers.
Benzer Tezler
- Kararlı durum floresans tekniği kullanarak polimer filmlerin çözünme mekanizmasının incelenmesi
Investigation of dissoultion mechanisms of polymer films by using steady state fluorescence tecnique
ŞAZİYE UĞUR
Doktora
Türkçe
2004
Fizik ve Fizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÖNDER PEKCAN
- Türkiye farklı bölge kömürleri için radyoaktivitenin nükleer tekniklerle incelenmesi
Investigation of coal samples from different regions in Turkey by nuclear techniques
OSMAN YÜCEHAN KUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiNükleer Araştırmalar Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEVİLAY HACIYAKUPOĞLU
- UV-B radyasyonunun Corallina elongata J.Ellis&Solender (Rhodophyta) türü üzerine etkileri
Physiological effects of UVB radiation on Corallina elongata J. Ellis & Solender (Rhodophyta) species
ŞEYMA TİRYAKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyolojiBursa Uludağ ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAMZE YILDIZ
- UV-B stresinin C3 ve C4 bitkilerinin antioksidan savunma sistemi üzerine etkilerinin araştırılması
Effects of UV-B stress on C3 and C4 plants' antioxidant response parameters
MUSTAFA CEMRE SÖNMEZ
- Marul fidelerinde bazı genlerin ifadelerindeki değişimler, biyokimyasal ve fizyolojik parametreler üzerine UV-B ve hümik asidin etkisinin belirlenmesi
Determination of UV-B tolerance and humic acid effects on some gen characteristics, biochemical and physiological parameters in lettuce (Lactuca sativa L.)
NASTARAN SADEGHIAN