Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri ile öznel bellek işlevselliği arasındaki ilişkide zihin gezinmesinin aracılık rolü
The mediating role of mind wandering in the relationship between symptoms of attention deficit and hyperactvity and subjective memory functioning
- Tez No: 1009054
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP KÜÇÜK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu, Attention deficit and hyperactivity disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Rumeli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtileri ile öznel bellek işlevselliği arasındaki ilişkide zihin gezinmesinin aracılık etkisi araştırılmıştır. Araştırmada DEHB belirtileri, zihin gezinmesi, istemsiz zihin gezinmesi, istemli zihin gezinmesi ve öznel bellek işlevselliği arasındaki ilişkiler de incelenmiştir. DEHB belirtilerinin öznel bellek işlevselliği ile ilişkisi araştırılırken DEHB'nin Dikkat Eksikliği ile Hiperaktivite/dürtüsellik alt boyutları ile öznel bellek işlevselliğinin Genel Unutkanlık Sıklığı, Unutmanın Ciddiyeti, Geçmişe Dönük İşlevler ve Hatırlama Teknikleri Kullanımı alt boyutları arasındaki ilişkiler de incelenmiştir. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 18–55 yaş arasındaki yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 164'ü kadın, 201'i erkek olmak üzere toplamda 365 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama araçları: Sosyodemografik Bilgi Formu, Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS-v1.1), Zihin Gezinmesi Ölçeği (ZGÖ), Zihnin İstemli Gezinmesi Ölçeği (ZİGÖ), Zihnin İstemsiz Gezinmesi Ölçeği (ZİZGÖ), Bellek İşlevselliği Anketi, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ)'dür. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS Statistics 27.0 paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde pearson korelasyon analizi ve PROCESS macro aracılığıyla gerçekleştirilen aracılık analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre DEHB belirtileri ile öznel bellek işlevselliği arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. DEHB belirtileri ile zihin gezinmesi, istemli zihin gezinmesi ve istemsiz zihin gezinmesi arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öznel bellek işlevselliği ile zihin gezinmesi ve istemsiz zihin gezinmesi arasında anlamlı ve negatif bir ilişki bulunurken istemli zihin gezinmesi ile arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bunun yanı sıra, DEHB'nin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite/dürtüsellik alt boyutlarından alınan puanlar ile öznel bellek işlevselliğinin her bir alt boyutu (Genel Unutkanlık Sıklığı, Unutmanın Ciddiyeti, Geçmişe Dönük İşlevler ve Hatırlama Teknikleri Kullanımı) için alınan puanlar arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aracılık analizi sonuçlarına göre DEHB belirtileri ile öznel bellek işlevselliği arasındaki ilişkide zihin gezinmesi veya istemsiz zihin gezinmesinin aracılık etkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this research, the mediating effect of mind wandering in the relationship between ADHD symptoms and subjective memory functioning in adults was examined. In addition, the relationships among ADHD symptoms, mind wandering, spontaneous mind wandering, deliberate mind wandering, and subjective memory functioning were also investigated. While examining the relationship between ADHD symptoms and subjective memory functioning, the relationships between the inattention and hyperactivity/impulsivity subdimensions of ADHD and the subdimensions of subjective memory functioning -namely general frequency of forgetting, seriousness of forgetting, retrospective functioning, and mnemonics usage- were also investigated. A correlational research design, one of the quantitative research designs, was used in the research. The population of the research consists of adults aged between 18 and 55. The sample of the research consists of a total of 365 individuals, including 164 female and 201 male. The data collection tools were Sociodemographic Information Form, Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self-report Scale (ASRS-v1.1), Mind Wandering Questionnaire (MWQ), Mind-Wandering Deliberate (MW-D) scale, Mind-Wandering Spontaneous (MW-S) scale, Memory Functioning Questionnaire (MFQ), Beck Anxiety Inventory (BAI) and Beck Depression Inventory (BDI). The statistical analysis of the data obtained in the research was conducted using the IBM SPSS Statistics 27.0 software package. In the analysis of the data, Pearson correlation analysis was used, and mediation analysis was conducted via the PROCESS macro. Results showed that, there was a significant negative relationship between ADHD symptoms and subjective memory functioning. In addition, significant positive relationships were found between ADHD symptoms and mind wandering, deliberate mind wandering, and spontaneous mind wandering. While significant negative correlation were found between subjective memory functioning and mind wandering as well as spontaneous mind wandering. There were no significant relationship between subjective memory functioning and deliberate mind wandering. In addition, significant negative relationships were found between the scores obtained from the inattention and hyperactivity/impulsivity subdimensions of ADHD and each subdimension of subjective memory functioning (general frequency of forgetting, seriousness of forgetting, retrospective functioning, and mnemonics usage). According to the results of the mediation analysis, no mediating effect of mind wandering or spontaneous mind wandering was found in the relationship between ADHD symptoms and subjective memory functioning.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve özgül öğrenme güçlüğü olan bireyler ve sağlıklı kontroller arasında bilişsel performans ve okuma analizinin göz izleme ile karşılaştırılması
Cognitive performance differences between patients with attention deficit hyperactivity disorder and specific learning disorders and healthy controls and comparison of reading performances with eye tracking
MEHMET ALİ DONBALOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEN YILDIRIM DEMİRDÖĞEN
- Akne tanılı ergenlerde izotretinoin tedavisinin hipokampus temelli öğrenme, ruhsal bozukluk semptomları, zihin kuramı ve bilişsel duygu düzenleme becerilerine etkilerinin değerlendirilmesi
The effects of isotretinoin treatment on hippocampus based learning, psychiatric disorder symptoms, theory of mind and cognitive emotion regulation skills of adolescents diagnosed with acne
HANSA BETÜL ÖZ GENİŞOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Erişkin dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu bulunan hastalarda zaman algısı ve zaman reprodüksiyonunun değerlendirilmesi
Assessment of Time Perception and Time Reproduction In Patients with Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder
GAMZE TAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun kendine zarar verici davranışlarla ilişkisinin değerlendirilmesi: Depresyon grubu ile kontrollü çalışma
Evaluation of the relationship between attention deficit hyperactivity disorder and nonsuicidal self injury: A controlled study with a depression group
SEMA ÇAĞAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL OZAN
- Sosyal medya içerik üreticilerinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri, tükenmişlik, stres ve iş-yaşam dengesi arasındaki ilişki: Sosyal destek ve başa çıkma stratejilerinin düzenleyici rolü
The relationship between attention deficit and hyperactivity disorder symptoms, burnout, stress and work–life balance in social media content creators: The moderating role of social support and coping strategies
ALİ RIZA TÜRKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KONKAN