KOAH tanılı geriatrik bireylerde dispne ile öz bakım yönetimi arasındaki ilişki
The relationship between dyspnea and self-management in geriatric individuals with chronic obstructive pulmonary disease
- Tez No: 1009055
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK KILIÇ, DOÇ. DR. GÜLPINAR ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Dispne, geriatrik öz bakım, KOAH, kronik hastalık, öz bakım yönetimi, Chronic diseas, dyspnea, geriatric self care, KOAH, self-care management
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KOAH Tanılı Geriatrik Bireylerde Dispne ile Öz Bakım Yönetimi Arasındaki İlişki Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), yaşlanan toplumlarda tanılanması ve yönetimi güç olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. KOAH tanılı geriatrik bireylerde sık görülen dispne, bireylerin öz bakım yönetimini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, KOAH tanılı geriatrik bireylerde dispne düzeyi ile öz bakım yönetimi arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Materyal ve Metot: Kesitsel ve ilişkisel tarama deseninde yürütülen bu araştırmanın çalışma grubunu, Eylül 2024 – Aralık 2024 tarihleri arasında Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği ve Polikliniğine başvuran, KOAH tanısı almış 65 yaş ve üzeri 293 geriatrik birey oluşturmuştur. Araştırma verileri Hasta Tanıtım Formu, Dispne-12 Ölçeği ve Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: KOAH tanılı 65 yaş ve üzeri bireylerde dispne düzeylerinin orta ve üzeri, öz-bakım yönetimi düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Dispne düzeylerinin cinsiyet, sosyoekonomik durum, evde oksijen kullanımı, ek kronik hastalık varlığı, yaşam biçimi, sigara kullanımı, yaş ve hastalık süresine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öz bakım yönetimi düzeylerinin ise yaş, hastalık süresi, ilaçları düzenli kullanma durumu ve yaşam biçimine göre anlamlı biçimde farklılaştığı görülmüştür. Korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri sonucunda, hastalık süresi ve dispnenin duygusal boyutunun öz-bakım yönetimini anlamlı düzeyde yordadığı ve modelin toplam varyansının %36.7'sini açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu araştırma, KOAH tanılı 65 yaş ve üzeri bireylerde dispne ile öz bakım yönetimi arasında anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur. Öz bakım yönetiminin özellikle hastalık süresi, dispnenin duygusal boyutu ve yaşam biçimi/sosyal destek ile ilişkili olması, KOAH bakımında yalnızca biyomedikal yaklaşımların değil, psikososyal boyutları da kapsayan bütüncül ve bireyselleştirilmiş bakım yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The Relationship Between Dyspnea and Self-Management in Geriatric Individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease Aim: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is a major public health problem that is difficult to diagnose and manage in aging populations. Dyspnea, which is commonly observed in geriatric individuals with COPD, may negatively affect self-management behaviors. This study aimed to determine the relationship between dyspnea levels and self-management among geriatric individuals diagnosed with COPD. Materials and Methods: This cross-sectional and correlational study was conducted between September 2024 and December 2024 with 293 geriatric individuals aged 65 years and older who were diagnosed with COPD and admitted to the Chest Diseases Clinic and Outpatient Unit of Erzincan Binali Yıldırım University Mengücek Gazi Training and Research Hospital. Sample adequacy was evaluated using statistical power analysis. Based on Cohen's (2013) medium effect size, a minimum sample size of N = 293 was calculated with α = 0.05 and 1–β = 0.95 using G*Power 3.1. Data were collected using the Patient Information Form, the Dyspnea-12 Scale, and the Self-Management Scale for Chronic Diseases. Results: Dyspnea levels of geriatric individuals with COPD were found to be moderate to high, while self management levels were moderate. Dyspnea levels differed significantly according to gender, socioeconomic status, home oxygen use, presence of comorbid chronic diseases, living arrangement, smoking status, age, and disease duration. Self care management levels were found to differ significantly according to age, duration of illness, regular medication use, and lifestyle. Correlation and multiple linear regression analyses revealed that disease duration and the emotional dimension of dyspnea were significant predictors of self management, and the regression model explained 36.7% of the total variance. Conclusion: This study demonstrated a significant relationship between dyspnea and self management in individuals aged 65 years and older with COPD. The finding that self management is particularly associated with disease duration, the emotional dimension of dyspnea, and living arrangement/social support highlights the importance of holistic and individualized care approaches that address psychosocial aspects in addition to biomedical management in COPD care.
Benzer Tezler
- Sakız koyunlarında emiştirme dönemi süt verimi ve kuzuların gelişmesi
Başlık çevirisi yok
CÜNEYT KEMİKLİ
