Okuma güçlüğü olan çocuklarda leksikal vurgu farkındalığı ve okumanın diğer bileşenlerinin araştırılması
Investigation of lexical stress awareness and other components of reading in children with reading disorders
- Tez No: 1009256
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞIN NOYAN ERBAŞ, DOÇ. DR. HAZEL ZEYNEP KURADA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Kulak Burun ve Boğaz, Linguistics, Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
- Anahtar Kelimeler: Dil ve konuşma terapisi, Speech therapy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı; okuma güçlüğü olan çocuklarda, leksikal vurgu farkındalığını ve okumanın diğer bileşenlerinin ilişkisel özelliklerini incelemektir. Çalışmanın katılımcılarını, 8;0-9;11 yaş aralığında okuma güçlüğü yaşayan ve sözel olmayan bilişsel performansları normal olan 40 kişi oluşturmuştur. Katılımcıların okuma performansları Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB)'nın Okuma Testleri, sözel olmayan bilişsel performansları ise Test of Nonverbal Intelligence (TONI-3) testi aracılığıyla ölçülmüştür. Leksikal vurgu farkındalıkları araştırmacılar tarafından geliştirilen Leksikal Vurgu Yargı Görevi'yle, sözel çalışma belleği performansları Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) Sözel Bellek Alt Testiyle, fonem farkındalıkları ve uyak farkındalıkları ise Türkçe Fonolojik Farkındalık Testi (FFT) kullanılarak ölçülmüştür. Leksikal vurgu farkındalığına ilişkin doğruluk ve tepki süresi verileri; sözcük türü, vurgu konumu ve uyumluluk değişkenlerine göre doğrusal karma etkileri modeliyle analiz edilmiştir. Analizlerde başlıca; tepki süresinde, vurgu konumunun ve sözcük türünün; doğruluk üzerinde uyumluluğun anlamlı etkisi olduğu bulunmuştur. Okuma performansının; sözel çalışma belleği performansı, uyak farkındalığı, fonem farkındalığı tarafından yordanma düzeyini belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Analizlerde okuma performansıyla; sözel çalışma belleği performansı ve fonem farkındalığı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Okuma performansı üzerinde fonem farkındalığı ve uyak farkındalığının toplam etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, okuma güçlüğü olan çocukların sözcük vurgusunu algıladığı ancak vurguları karşılaştırmada zorlandıkları bulunmuştur. Ayrıca; sözel çalışma belleği performansı ve fonolojik farkındalık becerilerinin (fonem farkındalığı + uyak farkındalığı), okuma performansını yordadığına ulaşılmıştır. Bu bulguların Türkçe dili için bu alanda yapılacak yeni çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine lexical stress awareness and the correlational properties of other components of reading in children with reading difficulties. The participants consisted of 40 children aged 8;0–9;11 who exhibited reading difficulties and had age-appropriate nonverbal cognitive performance. Reading performance was assessed using the Reading Tests of the Reading and Writing Assessment Battery (RWAB), and nonverbal cognitive performance was measured with the Test of Nonverbal Intelligence (TONI-3). Lexical stress awareness was assessed with the Lexical Stress Judgment Task developed by the researchers. Verbal working memory was measured using the Verbal Memory Subtest of the Working Memory Scale (WMS), and phoneme awareness and rhyme awareness were assessed with the Turkish Phonological Awareness Test (PAT). Accuracy and reaction-time data for lexical stress awareness were analyzed using linear mixed-effects models with word type, stress position, and congruency as predictors. The analyses indicated significant effects of stress position and word type on reaction time, and a significant effect of congruency on accuracy. Multiple linear regression analyses were conducted to determine the extent to which reading performance was predicted by verbal working memory, rhyme awareness, and phoneme awareness. Reading performance was significantly associated with verbal working memory and phoneme awareness, and the combined effect of phoneme awareness and rhyme awareness on reading performance was significant. Overall, the findings suggest that children with reading difficulties can perceive word stress but experience difficulty when required to compare stress patterns. In addition, verbal working memory and phonological awareness skills (phoneme awareness and rhyme awareness) were found to predict reading performance. These findings are expected to
Benzer Tezler
- Öğrenme güçlüğü olan çocuklarda farklı müdahale yöntemlerinin öğrencilerin okuma-yazma performanslarına etkisi bir meta-analiz çalışması
The effect of different intervention methods on the reading-writing performance of children with learning disabilities: A meta-analysis study
RUMEYSA NACAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKto Karatay ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ERBAY
- Öğrenme güçlüğü olan ve olmayan çocuklarda akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between reading fluency and reading comprehension skills in children with and without learning disabilities
GÜLPERİ ARABACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEVRİYE ERGÜL
- Özgül öğrenme güçlüğü olan 9-12 yaş çocuklarda hızlı okuma eğitiminin benlik algısı üzerine etkisi
The effect of speed reading training on self-perception in 9-12 years old children with specific learning disorders
ASLIHAN SOZAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BAL
- Matematik öğrenme güçlüğü olan ve olmayan çocuklarda saat okuma becerisi: Bir sistematik derleme
Clock-reading skills in children with and without mathematics learning difficulties: A systematic review
ÇİĞDEM DEMİRTAŞ AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MatematikMuş Alparslan ÜniversitesiBitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ MUTLU
- Özgül öğrenme güçlüğü tanısı olan ve olmayan çocuklarda fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, okuma ve sözel dil becerilerinin incelenmesi
Examination of phonological awareness, morphological awareness, reading and verbal language skills of children with and without spesific learning disorder
FERİT UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimHacettepe ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇİĞDEM KİRAZLI