İklim değişikliğinin tarım üzerine etkilerine yönelik plan kararlarının geliştirilmesi: Konya kapalı havzası örneği
Developing planning decisions on the impacts of climate change on agriculture: The case of the Konya closed basin
- Tez No: 1009311
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADEM SAKARYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişikliğine bağlı sıcaklık artışları ve yağış rejimlerindeki değişimler, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini doğrudan etkilemektedir. Kuraklığa bağlı olarak suyun ve toprak neminin azalması ürün verimini düşürmekle birlikte gıda güvensizliğine neden olmaktadır. Bu risklere karşı ekonomik, ekolojik ve sosyal refahın korunabilmesi için stratejiler ve planlama kararları önemli araçlar olarak öne çıkmaktadır. Literatürde, Türkiye'de kuraklığın başlangıçta nicel analizler çerçevesinde ele alındığı, 2010 yılı sonrasında ise politika ve risk bağlamında tartışılmaya başlandığı görülmektedir. Ancak kuraklık göstergelerinin strateji ve planlama kararlarıyla nasıl ilişkilendirileceği ile hangi araçlar ve ölçekler üzerinden ele alınması gerektiği sınırlı biçimde incelenmektedir. Bu durum, kuraklığın planlama ve uygulama süreçlerine aktarımı konusunda önemli bir boşluğa işaret etmektedir. Bu çalışmanın amacı, söz konusu boşluğu dikkate alarak, iklim değişikliğine bağlı olarak tarımda artan kuraklık riskinin azaltılmasına yönelik mekânsal planlama kararlarının geliştirilmesine altlık oluşturmaktır. Konya Kapalı Havzası, tarımsal üretimdeki önemi ve su kaynakları üzerindeki yoğun kuraklık baskıları nedeniyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Araştırma kapsamında, iklim değişikliği ve tarımsal üretime etkileri ile ilgili ulusal ve uluslararası politika ve stratejiler belirlenen kategoriler çerçevesinde incelenmiştir. Bu kategorilere dayalı olarak yürütülen uzman görüşmelerinden elde edilen nitel veriler literatürle birlikte analiz edilmiştir. Bulgular, iklim değişikliği bağlamında tarımsal üretimin korunmasına yönelik geliştirilecek kuraklık politika ve stratejilerinin; yerele özgü çözümler ve bütüncül su yönetimi ekseninde kurgulanması gerektiğini vurgulamaktadır. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için suya erişim koşullarının iyileştirilmesi ve ürün desenlerinin kuraklığa uyumlu şekilde yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Politikaların etkinliği için kurumlar arasındaki kurumsal parçalanmışlık ve yetki karmaşası giderilerek planlama süreçleri sadece kâğıt üzerinde kalmayıp yeterli bütçe, uzman personel ve caydırıcı denetim mekanizmalarıyla desteklenmiş katılımcı bir yönetişim modeline geçişi sağlanmalıdır. Ayrıca, planlama hiyerarşisinde idari sınırlar yerine ekosistem bütünlüğünü esas alan havza bazlı bir yaklaşım benimsenerek, üst ölçekli stratejilerin alt ölçekli uygulama planlarına tutarlı aktarımı sağlanmalı ve bu süreç dijital izleme sistemleriyle yerelden ulusala uzanan esnek geri bildirim mekanizmalarıyla sürekli olarak güncellenmelidir.
Özet (Çeviri)
Temperature increases and changes in precipitation regimes driven by climate change directly affect the sustainability of agricultural production. Drought-related reductions in water availability and soil moisture not only decrease crop yields but also contribute to food insecurity. In response to these risks, strategies and planning decisions emerge as critical instruments for safeguarding economic, ecological, and social well-being. The literature indicates that drought in Türkiye was initially addressed primarily through quantitative analyses and began to be discussed within a policy and risk framework after 2010. However, the ways in which drought indicators should be linked to strategic and planning decisions, and the specific instruments and spatial scales through which they should be operationalized, remain insufficiently examined. This gap highlights a significant deficiency in translating drought risk into planning and implementation processes. Accordingly, this study aims to address this gap by providing a basis for the development of spatial planning decisions aimed at reducing climate change–induced drought risk in agriculture. The Konya Closed Basin was selected as the study area due to its importance in agricultural production and the intense drought pressures on its water resources. Within the scope of the research, national and international policies and strategies related to climate change and its impacts on agricultural production were examined under predefined categories. Based on these categories, expert interviews were conducted, and the qualitative data obtained were analyzed in conjunction with the literature. The findings emphasize that drought policies and strategies developed to protect agricultural production in the context of climate change should be designed around locally specific solutions and integrated water management principles. Ensuring the sustainability of agricultural production requires improving access to water resources and restructuring crop patterns in alignment with drought conditions. For policies to be effective, institutional fragmentation and overlapping authorities must be addressed. Planning processes should move beyond formal documentation and be supported by adequate budgets, qualified personnel, and enforceable monitoring mechanisms within a participatory governance framework. Furthermore, instead of relying solely on administrative boundaries, a basin-based approach grounded in ecosystem integrity should be adopted within the planning hierarchy. Strategic decisions formulated at upper scales must be coherently transferred to lower-scale implementation plans and continuously updated through flexible feedback mechanisms supported by digital monitoring systems operating from the local to the national level.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir kentleşme endeks modeli önerisi: İstanbul örneği
Sustainable urbanization index model proposal: The Istanbul case
CEM AYIK
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE AYATAÇ
DOÇ. DR. BEGÜM SERTYEŞİLIŞIK
- Assessing the impacts of urban land use/land cover change on soil ecosystem services
Kentsel arazi kullanımı/arazi örtüsü değişiminin toprak ekosistem servisleri üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi
MELTEM DELİBAŞ
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİME TEZER
- Architecture and circular economy: Developing a building-scale circularity indicator
Mimarlık ve döngüsel ekonomi: Bina ölçeğinde döngüsellik indikatörü geliştirilmesi
BURCU KISMET
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERYEM BİRGÜL ÇOLAKOĞLU
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU