Çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ve bağlanma stillerinin depresyona etkisi: Duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü
The mediator role of emotion regulation difficulties in the relationship between childhood adversities, attachment styles and depression
- Tez No: 1009590
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ARSLANTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, kaygılı bağlanma ve kaçıngan bağlanmanın depresyon üzerindeki etkisinde duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü incelenmiştir. Araştırma, Türkiye'de yaşayan 20–55 yaş aralığında 341 yetişkin birey ile kesitsel ve ilişkisel bir araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler çevrimiçi olarak toplanmış ve Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği-28, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-16 ve Beck Depresyon Envanteri uygulanmıştır. Araştırmanın hipotezleri ve araştırma soruları test edilmeden önce değişkenlerin basıklık ve çarpıklık katsayıları incelenmiş ve ana yapıların ve alt boyutların büyük ölçüde normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Bu doğrultuda veriler, IBM SPSS Statistics 31 programı kullanılarak parametrik testler ile analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Aracılık etkilerinin test edilmesinde yapısal eşitlik modellemesi yaklaşımı benimsenmiş ve analizler AMOS 31 programı aracılığıyla bootstrap yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Demografik değişkenlere göre farklılaşmaların incelenmesinde bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi ve uygun post hoc testler kullanılmıştır. Bulgular, araştırmada ele alınan tüm temel değişkenler arasında anlamlı ilişkiler tespit edildiğini göstermiştir. Yapılan analizler sonucunda, duygu düzenleme güçlüğünün çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile depresyon arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığı; kaygılı bağlanma ile depresyon arasındaki ilişkide tam aracı rol üstlendiği; kaçınan bağlanma ile depresyon arasındaki ilişkide ise anlamlı bir aracılık etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının depresyon üzerinde hem doğrudan hem dolaylı etkisinin anlamlı olduğu, kaçınan bağlanmanın depresyon üzerinde yalnızca doğrudan etkisinin anlamlı olduğu, kaygılı bağlanmanın ise depresyon üzerinde yalnızca dolaylı etkisinin anlamlı olduğu saptanmıştır. Modelde bağımsız değişkenlerin duygu düzenleme güçlüğündeki varyansın %32.2'sini (R² = .322) ve tüm modelin depresyondaki varyansın %49.2'sini (R² = .492) açıkladığı bulunmuştur. Bu bulgular doğrultusunda sonuçlar tartışılmış ve duygu düzenleme süreçlerine odaklanan önleyici ve klinik müdahalelere yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the mediating role of difficulties in emotion regulation in the relationship between adverse childhood experiences, anxious attachment, avoidant attachment, and depression was examined. The study was conducted using a cross-sectional and correlational research design with 341 adults aged between 20 and 55 residing in Türkiye. Data were collected online, and the Childhood Trauma Questionnaire-28, Experiences in Close Relationships Scale-II, Difficulties in Emotion Regulation Scale-16, and Beck Depression Inventory were administered. Before testing the hypotheses and research questions, skewness and kurtosis values of the variables were examined, and it was determined that the main constructs and subdimensions largely demonstrated normal distribution. Accordingly, the data were analyzed using parametric tests in IBM SPSS Statistics 31. Pearson Correlation Analysis was used to examine the relationships between variables. The mediating effects were tested using a structural equation modeling approach, and analyses were conducted via AMOS 31 using the bootstrap method. Differences according to demographic variables were examined using independent samples t-test, one-way analysis of variance, and appropriate post hoc tests. The findings indicated that significant relationships were identified among all main variables examined in the study. The results showed that difficulties in emotion regulation partially mediated the relationship between adverse childhood experiences and depression, fully mediated the relationship between anxious attachment and depression, and did not mediate the relationship between avoidant attachment and depression. Additionally, it was determined that adverse childhood experiences had both significant direct and indirect effects on depression, avoidant attachment had only a significant direct effect on depression, and anxious attachment had only a significant indirect effect on depression. The model explained 32.2% of the variance in difficulties in emotion regulation (R² = .322) and 49.2% of the variance in depression (R² = .492). Based on these findings, the results were discussed, and recommendations were provided for preventive and clinical interventions focusing on emotion regulation processes.
Benzer Tezler
- Remisyondaki bipolar bozukluk hastalarında çocukluk çağı travmaları ve bağlanma stillerinin klinik sürece etkisi ve psikolojik dayanıklılığın bu etkideki aracı rolü
Impact of childhood trauma and attachment styles on clinical course in remitted patients with bipolar disorder and mediating role of resilience of that impact
CİHAD ÇITAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EVRİM ERTEN
- Premenstrüel sendrom belirti düzeyi ile erken yaşantılarda şiddete uğrama, tanıklık etme ve bağlanma stillerinin ilişkisi: Ruminatif düşünmenin rolü
The relationship between premenstrual syndrome symptom level and exposure to, witnessing violence in early experiences and attachment styles: The role of ruminative thinking
NİHAN PASAFÇIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN ÖZDENİZ VARAN
- Çocukluk çağında ruhsal travmaya maruz kalan ergenlerde borderline kişilik bozukluğu gelişimini yordayan faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors that predict the development of borderline personality disorder in childhood trauma
SEFA COŞĞUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUSRET SOYLU
- Cinsel istismar mağduru ergenlerde bağlanma stili, depresyon, anksiyete, stres, stresle başa çıkma tarzları ve aleksitimi ilişkisi
Attachment style, depression, anxiety, stress, stress-coping styles and alexithymia in sexually abused adolescents
SİBEL DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ITIR TARI CÖMERT
- Çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının anksiyete ile ilişkisinde ebeveyn tutumları ve bağlanma stillerinin aracı rolü
The mediating role of parental attitudes and attachment styles in the relationship between childhood adverse experiences and anxiety
GAMZE GÜNDOĞMUŞ KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM ZEYNEP METİN