Osmanlı–Portekiz diplomatik ilişkileri (1839-1922)
Diplomatic relations of Ottoman and Portuguese Empires (1839-1922)
- Tez No: 1009628
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Siyasi tarih, Türk siyasi tarihi, Political history, Turkish political history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Portekiz, 14. yüzyılda merkezî bütünlüğünü oluşturmuş, denizcilik alanında büyük gelişmeler kaydetmiş ve daha önce bulunmadığı coğrafyalara giderek geniş bir sömürge ağı kurmayı başarmıştır. Bu ilerlemeyle birlikte Portekiz nüfuzu, Afrika sahillerine ve Hint Okyanusu'na kadar uzanmış ve böylece baharat ticaretinde bir nevi Portekiz tekelinin oluşumuna zemin hazırlanmıştır. Aynı süreçte Akdeniz'in diğer büyük imparatorluğu olan Osmanlı ise Yavuz Sultan Selim'in (1512-1520) Mısır'ı fethetmesi akabinde Kızıldeniz ve çevresinde kontrolü sağlamaya başlamıştır. Bu gelişmeler sonrasında Osmanlı ve Portekiz denizlerde karşı karşıya gelmeye başlamıştır. Bu iki büyük Akdeniz imparatorluğunun mücadelesi 16. yüzyıl sonlarına kadar sürmüştür. Avrupa'da Sanayi Devrimi sonrası yeni güçler sahneye çıkınca hem Osmanlı hem de Portekiz'in etkisi azalmaya başlamıştır. Böylece iki imparatorluğun ilişkileri savaş alanlarından diplomasiye kaymaya başlamıştır. Tezimizin ana konusu Osmanlı-Portekiz ilişkilerinin Yakınçağ dönemi şartlarında yeniden oluşturulmaya başlaması ve gelişmesi sürecidir. 19. yüzyılda ortalarından itibaren benzer kaderi yaşayan bu kadim iki büyük gücün zamanla uğradığı değişimin benzerlikleri ve farklılıkları, tezimizin ilgileneceği bir başka odak noktası olmuştur. Tezimizde, Osmanlı-Portekiz diplomatik ilişkilerinin tarihsel süreklilik ve kopuş noktaları dikkate alınarak, bu ilişkilerin arka planındaki siyasal, ekonomik ve stratejik dinamiklere de odaklanılmaya çalışılmıştır. Ayrıca, ikili ilişkilerin dönemin genel uluslararası sistematiği içindeki yeri de analiz edilmeye gayret edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda arşiv belgeleri, döneme ait birincil yazışmalar ve konuya dair bilimsel kaynaklardan yararlanılmıştır. Bu çalışma, Osmanlı-Portekiz ilişkilerine dair literatüre katkı sunmayı, aynı zamanda iki imparatorluğun geç dönem dış politikalarının karşılaştırmalı bir analizini yapmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Portugal established its centralized statehood in the 14th century, achieved significant advancements in maritime technology, and succeeded in reaching previously unexplored territories, thereby establishing an extensive colonial network. Concurrent with this progress, Portuguese influence expanded along the African coastline and into the Indian Ocean, laying the groundwork for a quasi-monopoly in the spice trade. During this same period, the Ottoman Empire, the other major Mediterranean power, began consolidating its control over the Red Sea and surrounding regions following Selim I's (1512-1520) conquest of Egypt. These developments precipitated a maritime confrontation between the Ottomans and the Portuguese. The rivalry between these two major Mediterranean empires persisted until the late 16th century. Following the Industrial Revolution in Europe, the emergence of new powers precipitated a decline in the influence of both the Ottoman Empire and Portugal. Consequently, the relations between the two empires began shifting from the battlefield towards diplomacy. The primary focus of this thesis is the process of the re-establishment and development of Ottoman-Portuguese relations under the conditions of the Modern Era. Another key area of inquiry is the similarities and differences in the trajectories of transformation experienced over time by these two age-old major powers, which faced analogous fates from the mid-19th century onwards. Within this thesis, we endeavor to analyze Ottoman-Portuguese diplomatic relations by considering their historical continuities and turning points, while also focusing on the underlying political, economic, and strategic dynamics shaping these relations. Furthermore, efforts have been made to analyze the position of these bilateral relations within the broader international system of the period. To this end, archival documents, primary correspondence from the era, and relevant scholarly sources have been utilized. This study aims to contribute to the literature on Ottoman-Portuguese relations while simultaneously providing a comparative analysis of the late-period foreign policies of both empires.
Benzer Tezler
- Mühimme defterlerinde kayıtlı Avrupalı hükümdarlara gönderilmiş Nâme-i Hümâyûnlar (1545-1696)
The Name-i Humayuns registered in Muhimmes sent to the European emperors (1545-1696)
AYLİN DENGİZ ÖKKE
- Safevî Devleti'nin yıkılış döneminde dış politikası 1694-1736
Foreign policy of the Safavids During their decline 1694-1736
ADEM ERZENGİN
- Keçecizade Fuad Paşa Külliyesi
Keçecizade Fuad Pasha Complex
SERDAR GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Sanat TarihiMarmara ÜniversitesiTürk Sanatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK MÜLAYİM
- أثر الجوانب الأخلاقية والاجتماعية في العلاقات المملوكية العثمانية وزوال دولة المماليك 1481ـــ 1517م
Ahlâki ve sosyal faktörlerin Memlûk-Osmanlı ilişkilerine ve Memlûk Devleti'nin yıkılışına etkisi (1481-1517)
ABOBAKER ALİ MUSTAFA GALALELDİN
Doktora
Arapça
2024
Tarihİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. MUHAMMED HARB
- 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Kızıldeniz ve Basra Körfezi'ne karşı politikası
The policy of the Ottoman State for the Red Sea and the Persian Gulf in the 17th century
HARUN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLYAS TOPSAKAL