İli Alatau Dağları'nın (Kazakistan) orta kesiminin jeomorfolojisi
Geomorphology of the central part of the İli Alatau Mountains (Kazakhstan)
- Tez No: 1009808
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL EGE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Orta Asya'nın önemli dağ sistemlerinden İli (Zailiyskiy) Alatau Dağları'nın kesiminin jeomorfolojik özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma sahası, Kazakistan'ın güneydoğusunda, Tanrı Dağları'nın kuzey kuşağında, özellikle Almatı çevresinde yer almakta olup yüksek reliefli topoğrafyası, aktif tektoniği ve güncel jeomorfolojik süreçleri ile dikkat çekmektedir. Araştırmada, sahanın jeolojik ve tektonik özellikleri incelenmiş; Paleozoyik yaşlı temel kayaçlar üzerinde gelişen yapının, Alp-Himalaya orojenez kuşağı etkisiyle şekillendiği belirlenmiştir. Kuvaterner boyunca süren tektonik yükselimler, bölgenin yüksek relief kazanmasında belirleyici olmuş; aktif faylanma ve aşınım süreçleri jeomorfolojik evrimi yönlendirmiştir. Sahadaki başlıca jeomorfolojik birimler; dağlık alanlar, vadiler, buzullar, flüvyal sistemler ve birikim şekilleri olarak sınıflandırılmıştır. Dağlık alanlar, yüksek eğim ve derin yarılmış topoğrafya ile karakterize olup, donma-çözülme süreçleri ve buna bağlı kütle hareketleri yaygındır. Buzul jeomorfolojisi önemli bir yer tutmakta; Büyük Almatı, Tuyuksu, Talgar ve Prokhodnaya havzalarında güncel buzulların varlığı tespit edilmiştir. U-şekilli vadiler, sirkler, morenler ve hörgüç kayalar, Pleistosen buzullaşmasının izlerini yansıtmaktadır. Güncel buzulların geri çekilmesi, iklim değişimi ile ilişkilidir. Almatı civarında moren setlerinin 1500 metrelere kadar indiği gözlenmiştir. Bu da Pleyistosendeki daimi kar sınırının çok daha alçak seviyede olduğunu göstermektedir. Günümüzde ise çevre dil yöntemine göre daimi kar sınırı (ELA) 3580 metrelerden geçmektedir. Flüvyal süreçler, özellikle buzul erimeleriyle beslenen akarsular aracılığıyla etkindir. Taşınan malzemeler, kuzey eteklerde birikinti koni ve yelpazeleri oluşturur. Vadilerdeki asimetrik gelişim tektonik kontrolün göstergesidir. CBS ve uzaktan algılama teknikleriyle yapılan morfometrik analizler, yüksek eğimli alanlarda aşınımın, düşük eğimli alanlarda birikimin baskın olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak saha, tektonik, buzul ve flüvyal süreçlerin birlikte şekillendirdiği dinamik ve çok aşamalı bir jeomorfolojik evrime sahiptir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to comprehensively analyze the geomorphological characteristics of the central part of the Ili (Zailiyskiy) Alatau Mountains, one of the major mountain systems in Central Asia. The study area is located in southeastern Kazakhstan, within the northern belt of the Tien Shan mountain system, particularly around Almaty. It is characterized by high-relief topography, active tectonics, and ongoing geomorphological processes. The geological and tectonic framework of the area indicates that it developed on a Paleozoic basement and was later shaped by tectonic activity associated with the Alpine-Himalayan orogenic belt. Continuous tectonic uplift during the Quaternary has played a key role in forming the present high-relief morphology, while active faulting and intensified erosion processes have significantly influenced geomorphological evolution. The main geomorphological units identified in the study include mountainous terrains, valleys, glaciers, fluvial systems, and depositional landforms. Mountainous areas are marked by steep slopes and deeply incised topography, where physical weathering processes, especially freeze–thaw activity, promote mass movements such as rockfalls and block accumulations. Glacial geomorphology constitutes a prominent component of the landscape. Active glaciers have been identified in the Büyük Almatı, Tuyuksu, Talgar, and Prokhodnaya basins. Landforms such as U-shaped valleys, cirques, moraines, and roche moutonnée clearly indicate the impact of Pleistocene glaciations. Present-day glacier retreat is closely linked to climate change. It has been observed that moraine ridges in the Almaty area extend down to 1800 meters. This indicates that the permanent snow line during the Pleistocene was at a much lower elevation. Today, however, the permanent snow line (ELA) lies at an elevation of 3580 meters, as determined by the snowline method. Fluvial processes are highly active, mainly due to meltwater-fed river systems. Transported materials are deposited as alluvial fans and cones along the northern foothills. Asymmetrical valley development suggests strong tectonic control. Using GIS and remote sensing techniques, morphometric analyses reveal that erosion dominates in high-slope areas, while deposition prevails in low-gradient zones. Overall, the region exhibits a dynamic and complex geomorphological evolution shaped by the interaction of tectonic, glacial, and fluvial processes.
Benzer Tezler
- Mersin ili yaylarında açılan doğal depoların limon muhafazasında kullanım olanaklarının araştırılması
The research of possibilities of lemon fruit storage in storage rooms where opened in platos of Mersin
İHSAN CANAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAYFUN AĞAR
- Mersin ili bazı sulak alanlarının rotifera faunasının belirlenmesi
Determination of the rotifera fauna in some wetlands of Mersin province
FERİDE POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Su ÜrünleriMersin ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TAHİR ALP
- Akdeniz orman ekosistemlerinde peyzaj çeşitliliğinin korunması: Quercus infectoria subsp. boissieri ormanı örneği
Conserving landscape diversity in the mediterranean forest ecosystems: The case of quercus infectoria subsp. boissieri forest
CİHANGİR KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Peyzaj MimarlığıÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL TULÜHAN YILMAZ
- Doğu Sandal ve arslanlı kaya sığınakları resimlerinin arkeometrik incelemesi ve mevcut korunma durumu
Arcaheometric investigation of Doğu Sandal and arslanli rock shelters and their current conservation condition
FATMA ŞENOL
Doktora
Türkçe
2024
Sanat TarihiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiKültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKIN AKYOL
- Bazı makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) çeşitlerinin verim, kalite ve antioksidan aktivite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield, quality and antioxi̇dant properties of some durum wheat (Triticum durum Desf.) varieties
GÜLŞAH DEĞİRMENCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
ZiraatAdnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN EREKUL