18-26 yaş arasındaki bireylerde erken dönem uyum bozucu şemaların ruminatif düşünce biçimine, öz-şefkat tutumuna ve duygu düzenleme güçlüğüne olan etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of early maladaptive schemas on ruminative thinking patterns, self-compassion, and emotion regulation difficulties in individuals aged 18-26
- Tez No: 1009867
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVİN AYDİN YÖNTEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada erken dönem uyum bozucu şemaların ruminatif düşünce biçimine, öz-şefkat tutumuna ve duygu düzenleme güçlüğüne olan etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırma Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşayan 18-26 yaş aralığında ve erken yetişkin döneminde olan 276 kadın (%61,30) ve 174 erkek (%38,70) olmak üzere 450 kişinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Çalışmanın temel amacına uygun olarak ilgili psikometrik ölçüm araçları ve bireylerin kendilerini tanımlayıcı bilgileri vermesi adına Sosyo-Demografik Bilgi Formu ile Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3 (YŞÖ-KF 3), Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Duygu Düzenleme Ölçeği Kısa Formu (DDGÖ-16) kullanılmıştır. Araştırma, katılımcıların sosyo-demografik bilgilerinin betimsel istatistikleri, detaylı analizi ve değişkenlerin birbirinden farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amacıyla bağımsız t testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Erken dönem uyum bozucu şemalar ve şema alanları, ruminatif düşünce biçimi, öz-şefkat tutumu ve duygu düzenleme güçlüğü değişkenlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Ölçek puanlarının en az iç düzeyli kategorik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla ise tek yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Ayrıca, erken dönem uyum bozucu şemaların ruminasyon, öz-şefkat ve duygu düzenlemedeki etkilerini incelemek amacıyla çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Yapılan sosyo-demografik değişken analizi bulguları sonucunda ruminatif düşünce biçiminin ruminasyon toplam puanlarına göre kadın katılımcıların erkek katılımcılara oranla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Duygu düzenleme güçlüğünün yapılan analiz sonucunda kadın katılımcıların anlamlı düzeyde v erkek katılımcılara oranla daha yüksek olduğuna rastlanmıştır. Araştırma çalışmasının temel amacına uygun olarak gerçekleştirilen Pearson korelasyon analizinde, ruminasyon ve şema alanları arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Öz-şefkat tutumunun ise şema alanları ve ruminasyon ile negatif yönlü anlamlı ilişkisine rastlanmıştır. Duygu düzenleme güçlüğü puanları incelendiğinde ise ruminasyon ve şema alanları ile pozitif yönlü anlamlı düzeyde ilişkiye rastlanmıştır. Literatürde erken dönem uyum bozucu şemaların duygu düzenleme ve bilişsel süreçlerle ilgili yapılan çalışmaların ve bu çalışmanın araştırma bulgularının paralellik gösterdiğine saptanmıştır. Araştırma bulgularının sonuçları bireyin erken dönem yaşantılarında gerçekleşen bilişsel ve duygusal süreçlerin belirleyici bir rolü olduğunu vurgulamakta olup şema odaklı tedavi ve öz-şefkat temelli yaklaşımların önemini göstermektedir. Şema alanlarının ruminatif düşünce biçimi, duygu düzenleme güçlüğü ve öz-şefkat üzerindeki etkilerinin birbirleriyle olan ilişkisi araştırmanın amacına uygun olarak test edilmiş ve alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effects of early maladaptive schemas on ruminative thinking style, self-compassion, and difficulties in emotion regulation. The research was conducted with the participation of 450 individuals living in the Republic of Türkiye, comprising 276 women (61.30%) and 174 men (38.70%), aged 18 to 26, representing the emerging adulthood period. In line with the study's main purpose, psychometric measurement tools were used along with a Socio-Demographic Information Form to collect descriptive information about the participants. The instruments included the Young Schema Questionnaire–Short Form 3 (YSQ SF3), the Ruminative Thinking Style Questionnaire, the Self-Compassion Scale–Short Form, and the Difficulties in Emotion Regulation Scale–Short Form (DERS-16). The study was conducted using descriptive statistics of the participants' socio-demographic characteristics, detailed analyses, and independent-samples t-tests to determine whether variables differed significantly. Pearson correlation analysis was used to examine the relationships between early maladaptive schemas (and schema domains), ruminative thinking style, self compassion, and difficulties in emotion regulation. One-way ANOVA was applied to investigate whether scale scores differed according to at least interval-level categorical variables. In addition, multiple regression analysis was conducted to examine the effects of early maladaptive schemas on rumination, self-compassion, and emotion regulation. The findings of the socio-demographic variable analysis revealed that female participants had significantly higher levels of ruminative thinking compared to male participants. Similarly, results indicated that female participants experienced significantly greater difficulties in emotion regulation than male participants. Consistent with the study's main aim, Pearson correlation analysis revealed significant positive relationships between rumination and schema domains. Self-compassion was found to have a significant negative relationship with both schema domains and rumination. Furthermore, difficulties in emotion regulation were positively and significantly associated with rumination and schema domains. The findings of this study are consistent with the existing literature on early maladaptive schemas in relation to emotion regulation and cognitive processes. The results emphasize that cognitive and emotional processes shaped by early life experiences play a determining role in individuals' functioning and highlight the importance of schema-focused therapy and self-compassion based approaches. In line with the study's purpose, the relationships among schema domains, ruminative thinking style, difficulties in emotion regulation, and self-compassion were tested and discussed within the relevant literature.
Benzer Tezler
- Psikolojik belirtiler ile savunma mekanizmaları arasındaki ilişkide şemaların aracı rolü
The mediating role of schemas in relationship between psychological symptoms and defense mechanisms
YAĞMUR CALLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERTAN TEZCAN
- Çocukluk çağı travması ile somatizasyon ilişkisinde erken dönem uyum bozucu şemaların aracı rolü
The mediating role of early maladaptive schemasin the relationship between childhood traumas and somatization
BÜŞRA NUR CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE GÜNEŞ
- Beliren yetişkinlik dönemindeki kadınlarda toplumsal cinsiyet rolleri ve anne baba tutumlarının erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişkisinin incelenmesi
The investigation of relationship between gender roles, parenting styles and early maladaptive schemas of women in emerging adulthood
VEYSEL EREN BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF MUTLU
- Şemaların boşandıktan sonra yeniden evlenme kararı üzerindeki etkisi
The effect of schemas on remarriage decision
DİNA ANAH
- Sosyal medya bağımlılığı, erken dönem uyumsuz şemalar, narsisizm ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationship between social media addiction, early maladaptive schemas, emotion regulation difficulties and narcissism
İLAYDA ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESTEREN GAZİOĞLU