Sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin savaş algısı
Students' perception of war in social studies course
- Tez No: 1009913
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞAHİN ORUÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Algı, Ortaokul öğrencileri, Siber savaş, Sosyal bilgiler eğitimi, Perception, Secondary school students, Cyber warfare, Social studies education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde savaş olgusu, yalnızca tarihsel bir konu olarak değil; medya, dijital oyunlar, teknolojik gelişmeler ve küresel siyasi olaylar aracılığıyla öğrencilerin günlük yaşamlarında da karşılık bulan çok boyutlu bir olgu hâline gelmiştir. Bu bağlamda öğrencilerin savaşı nasıl algıladıkları, bu algının hangi kaynaklardan etkilendiğinin incelenmesi önemlidir. Buradan hareketle bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin savaş kavramına ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve sosyal bilgiler ders kitaplarında savaş kavramının nasıl yapılandırıldığını incelemektir. Araştırmanın deseni, nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili, Bağcılarda öğrenim gören 20 yedinci sınıf ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama araçlarını ise aynı döneminde okullarda kullanılan 5, 6 ve 7. Sınıf sosyal bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ve ders kitabı analiz rubriği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu süreçte veriler kodlanmış, benzer kodlar bir araya getirilerek temalar oluşturulmuş ve bulgular sistematik biçimde raporlanmıştır. Öğrencilerin verdikleri cevaplar aynı temalar altında tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda ders kitaplarında savaşın ağırlıklı olarak bilişsel bir çerçevede (kazanan, kaybeden, sınır ve antlaşma statüsü) ele alındığı; buna karşılık öğrencilerin savaş algısının korku, yıkım ve acı gibi duyuşsal temalar etrafında şekillendiği belirlenmiştir. Bu durum, öğretim içeriği ile öğrenci algısı arasında belirgin bir pedagojik mesafeye işaret etmektedir. Araştırma bulguları, öğrencilerin savaş algısının büyük ölçüde olumsuz duyuşsal temalar üzerinden inşa edildiğini ve bu algının oluşumunda dijital medya ve popüler kültür unsurlarının belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, sosyal bilgiler öğretiminde savaş olgusunun yalnızca tarihsel ve askerî bir çerçevede sunulmasının yetersiz kaldığı; öğretim programlarının savaşın insani, etik ve barış inşasına yönelik boyutlarını içerecek şekilde yeniden yapılandırılması ve öğrencilerin barış odaklı eleştirel bilinç geliştirmelerine yönelik pedagojik yaklaşımların güçlendirilmesi önerilmektedir. Bununla birlikte, farklı sınıf düzeyleri ve daha geniş, çeşitlendirilmiş örneklemlerle yürütülecek çalışmaların alana önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
In today's world, the phenomenon of war has evolved beyond being merely a historical subject and has become a multifaceted reality that permeates students' daily lives through media, digital technologies, and global political developments. In this context, understanding how students perceive war and identifying the sources shaping these perceptions have become increasingly important within the scope of social studies education. Accordingly, the aim of this study is to explore middle school students' perceptions of the concept of war and to examine how war is constructed within social studies textbooks. This study was designed as a qualitative case study. The study group consists of 20 seventh-grade students enrolled in a public middle school in Bağcılar, Istanbul, during the 2024–2025 academic year. The data collection tools include a semi-structured interview form developed by the researcher and a textbook analysis rubric applied to 5th, 6th, and 7th grade social studies textbooks. The data obtained were analyzed through content analysis. In this process, the data were systematically coded, categorized into themes, and interpreted accordingly. The findings reveal a significant discrepancy between the representation of war in textbooks and students' perceptions. While textbooks predominantly present war within a cognitive and historical framework—emphasizing elements such as victory, territorial changes, and treaties—students tend to perceive war through affective and human-centered dimensions, particularly in relation to fear, destruction, and suffering. This divergence indicates the existence of a notable pedagogical gap between instructional content and students' experiential understanding. Furthermore, the results demonstrate that students' perceptions of war are largely shaped by negative affective themes and are significantly influenced by digital media and popular culture. These findings suggest that presenting war solely within a historical and military framework in social studies education is insufficient. Instead, curricula and instructional materials should be restructured to incorporate the humanitarian, ethical, and peacebuilding dimensions of war. Additionally, pedagogical approaches that foster students' critical awareness and promote peace-oriented perspectives should be strengthened. Finally, it is recommended that future research be conducted with larger and more diverse samples across different grade levels in order to provide a more comprehensive understanding of students' perceptions of.
Benzer Tezler
- Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersine yönelik algı ve davranışları öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarını nasıl etkiliyor? (Çok aşamalı karma yöntem deseni örneği)
How do teachers' perceptions and behaviors towards social studies course affect the student's attitudes towards social studies? (Multistage mixed method desing example
ERSEN TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK BEŞİR DEMİR
- 1936-1950 yılları arası Güzel Sanatlar Akademisi:Léopold-Lévy Ve Atölyesi
Fine Arts Academy between 1936-1950: Léopold-Lévy And His Atelier
ŞEYDA ÜSTÜNİPEK
Doktora
Türkçe
2009
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP İNANKUR
- Sosyal bilgiler dersinde kültüre duyarlı eğitim uygulamaları: Mülteci öğrencilerle etkileşim
Culturally responsive teaching in social studies education: Interaction with refugee students
AYŞEGÜL PEHLİVAN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELVAN GÜNEL
- Sosyal bilgiler eğitiminde küresel sorunlar ve öğretimi
Global problems and teaching in social studies education
TEVFİK PALAZ
- Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenleri ile ilköğretim öğrencilerinin gözünden Atatürk ve Atatürkçülük
Atatürk and Kemalism through the eyes of social studies and classroom teachers and primary school students
BAYRAM KALEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM TAY