Otomatı̇k düşünceler ı̇le somatı̇zasyon arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇de aleksı̇tı̇mı̇nı̇n aracı rolü
The mediating role of alexithymia in the relationship between automatic thoughts and somatization
- Tez No: 1009918
- Danışmanlar: PROF. DR. ARİF HALDUN SOYGÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, otomatik düşünceler ile somatizasyon arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolünü incelemektir. Araştırmada ayrıca otomatik düşünceler, aleksitimi ve somatizasyon düzeylerinin çeşitli sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli temel alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 18-45 yaş aralığındaki 498 yetişkin oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Otomatik Düşünceler Ölçeği ve Somatizasyon Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 28.0 paket programından yararlanılmış; bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve Hayes PROCESS Macro Model 4 aracılık analizi uygulanmıştır. Dolaylı etkilerin değerlendirilmesinde bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, otomatik düşünceler ile somatizasyon arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca otomatik düşünceler ile aleksitimi ve aleksitimi ile somatizasyon arasında da anlamlı ve pozitif ilişkiler saptanmıştır. Gerçekleştirilen aracılık analizi sonucunda, aleksitiminin otomatik düşünceler ile somatizasyon arasındaki ilişkide kısmi aracı role sahip olduğu belirlenmiştir. Buna göre, bireylerin olumsuz otomatik düşünce düzeyleri arttıkça aleksitimi düzeylerinin yükseldiği; artan aleksitimi düzeyinin ise somatizasyon belirtilerini artırdığı görülmüştür. Bununla birlikte otomatik düşüncelerin somatizasyon üzerindeki doğrudan etkisinin de anlamlılığını koruduğu saptanmıştır. Demografik değişkenlere ilişkin bulgularda ise kadın katılımcıların somatizasyon düzeylerinin erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu; otomatik düşünceler ve aleksitimi açısından ise cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca kronik hastalığı bulunan bireylerin somatizasyon düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda, somatizasyonun yalnızca bedensel belirtiler üzerinden değil; bilişsel ve duygusal süreçler bağlamında bütüncül şekilde değerlendirilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın, somatizasyonun bilişsel ve duygusal belirleyicilerine ilişkin alanyazına katkı sağlayacağı ve klinik uygulamalarda bilişsel yeniden yapılandırma ile duygusal farkındalık temelli müdahalelere rehberlik edeceği öngörülmektedir
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the mediating role of alexithymia in the relationship between automatic thoughts and somatization. In addition, the study investigated whether the levels of automatic thoughts, alexithymia, and somatization differed according to various sociodemographic variables. The study was conducted based on the relational survey model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of 498 adults aged between 18 and 45 living in Türkiye. Data were collected using the Socio-Demographic Information Form, the Toronto Alexithymia Scale, the Automatic Thoughts Questionnaire, and the Somatization Scale. Data analyses were conducted using the SPSS 28.0 statistical package program; independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and Hayes PROCESS Macro Model 4 mediation analysis were employed. The bootstrap method was used to evaluate indirect effects. The findings of the study revealed a significant positive relationship between automatic thoughts and somatization. Moreover, significant positive relationships were found both between automatic thoughts and alexithymia and between alexithymia and somatization. The mediation analysis demonstrated that alexithymia had a partial mediating role in the relationship between automatic thoughts and somatization. Accordingly, as individuals' levels of negative automatic thoughts increased, their levels of alexithymia also increased; in turn, elevated alexithymia levels were associated with increased somatization symptoms. Furthermore, the direct effect of automatic thoughts on somatization remained significant. Regarding demographic variables, female participants were found to have significantly higher somatization levels than male participants, whereas no significant gender differences were observed in terms of automatic thoughts and alexithymia. Additionally, individuals with chronic illnesses exhibited higher levels of somatization. In light of these findings, it is considered important to evaluate somatization not only through physical symptoms but also within the context of cognitive and emotional processes in a holistic manner. The study is expected to contribute to the literature on the cognitive and emotional determinants of somatization and to provide guidance for clinical interventions based on cognitive restructuring and emotional awareness.
Benzer Tezler
- Şiddet gören ve görmeyen kadınların otomatik düşünce ve somatizasyon düzeylerinin incelenmesi
To analyse the thoughts and somatizations levels of the womens which are being subjected of violence
AŞKIN SALĞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜL ERYILMAZ
- Madde kullanım geçmişi olan tedbir altındaki bireylerin yalnızlık ve otomatik düşüncelerinin psikolojik belirti düzeylerini yordaması
The predictive role of loneliness and automatic thoughts on psychological symptoms of the individuals on probation for substance use
ÖZGE GAMSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE AYPAY
- Sağlık profesyoneli olacak üniversite öğrencilerinin otomatik düşünceleri ve ruhsal durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of automatic thoughts and mental states of the university students who will be health professionals
YASEMİN YILMAZ
- Otomatik düşünceler, belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esnekliğin psikolojik semptomlarla ilişkisi
Investigation of the relationship of automatic thoughts, intolerance to uncertainty and cognitive flexibility with psychology symptoms
ASUMAN KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YILDIZ BİLGE
- Sağlık alanında çalışan meslek gruplarının aleksitimik özellikler açısından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NURDAN ÖKTEN