Çocukların beyin gelişimine yönelik ebeveyn bilgi ve uygulama ölçeğinin geliştirilmesi(0-3 yaş)
Development of a parent knowledge and practice scale for children's brain development (0-3 years)
- Tez No: 1009993
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNAY ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Erken çocukluk dönemi, Beyin gelişimi, Ebeveyn, Ölçek geliştirme, 0–3 yaş, Early childhood, Brain development, Parent, Scale development, 0–3 years
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 0–3 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin çocuklarının beyin gelişimine ilişkin bilgi düzeylerini ve bu bilgilere dayalı günlük uygulamalarını değerlendirmek amacıyla özgün olarak geliştirilen, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. 0–3 yaş dönemi, beyin gelişiminin en hızlı gerçekleştiği ve çevresel uyaranlara en duyarlı olduğu kritik bir gelişim evresidir. Bu dönemde ebeveynlerin bilgi düzeyi ve uygulamaları, çocukların bilişsel, dilsel, sosyal-duygusal ve motor gelişimlerinin şekillenmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Araştırma metodolojik türde olup, Mayıs 2025 – Kasım 2025 tarihleri arasında İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlam Çocuk Polikliniği'ne başvuran ebeveynlerle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 0–3 yaş aralığında çocuğu olan 328 ebeveyn oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Bilgilendirilmiş Onam Formu, Ebeveyn–Çocuk Tanıtıcı Bilgi Formu ve geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliliği yedi uzmanın görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş; madde düzeyi kapsam geçerlilik indeksi (I-CVI) değerlerinin 0,857 ile 1,000 arasında, ölçek düzeyi kapsam geçerlilik indeksi (S-CVI/Ave) değerinin ise 0,939 olduğu saptanmıştır. Yapı geçerliğini incelemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmış, ölçeğin tek faktörlü bir yapı sergilediği ve toplam varyansın %38,74'ünü açıkladığı belirlenmiştir. Elde edilen yapı doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür. Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık, test–tekrar test ve ayırt edicilik analizleri ile değerlendirilmiştir. Cronbach's Alpha katsayısı 0,868 olarak bulunmuş, test–tekrar test analizinde ölçeğin zaman içinde yüksek düzeyde tutarlı olduğu saptanmıştır. Araştırma bulguları, ebeveynlerin bilgi düzeyi ile uygulama sıklığı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak geliştirilen ölçeğin, 0–3 yaş çocuğu olan ebeveynlerin beyin gelişimine yönelik bilgi ve uygulamalarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to develop a valid and reliable measurement tool to assess the knowledge levels of parents with children aged 0–3 years regarding early brain development and the extent to which this knowledge is reflected in daily practices. The period between 0 and 3 years of age is a critical developmental stage during which brain development occurs most rapidly and is highly sensitive to environmental stimuli. During this period, parents' knowledge and practices play a decisive role in shaping children's cognitive, language, social-emotional, and motor development. This methodological study was carried out between May 2025 and November 2025 with parents who applied to the Well-Child Outpatient Clinic of Ümraniye Training and Research Hospital in Istanbul. The study sample consisted of 328 parents with children aged 0–3 years. Data were collected using an Informed Consent Form, a Parent– Child Descriptive Information Form, and the developed scale. Content validity of the scale was evaluated based on the opinions of seven experts. The item-level content validity index (I-CVI) values ranged between 0.857 and 1.000, while the scale-level content validity index (S-CVI/Ave) was found to be 0.939. Exploratory factor analysis revealed that the scale had a single-factor structure explaining 38.74% of the total variance. The obtained structure was tested using confirmatory factor analysis, and the model fit indices indicated acceptable model fit. Reliability of the scale was assessed through internal consistency, test–retest, and discriminant analyses. The Cronbach's Alpha coefficient was found to be 0.868, and test–retest analysis demonstrated high temporal stability of the scale. The findings also revealed a positive and significant relationship between parents' knowledge levels and the frequency of related practices. In conclusion, the developed scale is a valid and reliable measurement tool for assessing parents' knowledge and practices regarding early brain development in children aged 0–3 years.
Benzer Tezler
- Okul öncesi çocuklara yönelik beslenme eğitimi: Eğitici hikayekitabı tasarımının beslenme davranışları üzerindeki etkisi
Nutrition education for preschool children: The effect ofeducational storybook design on eating behaviors
DOĞA UYGUNÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLAYDA ALTUNCEVAHİR
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÖZMUTLU
- Okul öncesi çağ çocuklar için aile katılımlı beslenme eğitim modelinin geliştirilmesi ve çocukların beslenme bilgi ve davranışları üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Development of family participated nutrition education model for preschool aged children and evaluation of children nutritional knowledge and behaviour
ŞULE AKTAÇ
Doktora
Türkçe
2016
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
- Serebral palsili çocukların yönetici işlev düzeylerinin değerlendirilmesi ve nöro-geribildirim uygulamalarının etkinliğinin incelenmesi
Executive function levels of children with cerebral palsy andeffectiveness of neuro-feedback applications
BEGÜM ÇAPA TAYYARE
Doktora
Türkçe
2020
ErgoterapiKocaeli ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERBİL DURSUN
DOÇ. DR. FATMA NUR AKÇİN
- Developing transmedia learning environment to facilitate spatial skills of preschoolers: A child-centered approach to design
Okul öncesi dönemdeki çocukların mekânsal becerilerini geliştirme amaçlı çoklu medya etkileşimi sunan öğrenme platformu tasarımı: Çocuk-merkezli tasarım yaklaşımı
GÖKÇE ELİF BAYKAL
Doktora
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimKoç ÜniversitesiMedya ve Görsel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASIM EVREN YANTAÇ
DOÇ. DR. TİLBE GÖKSUN YÖRÜK
- Okul öncesi yaşta beslenme sorunu olan çocuklar, annelerinin tutumları ve psikolojik iyilik halleri
Nutritional problems in preschool age of children, mothers' attitudes and psychological wellness
MERVE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM ERDEDE
UZMAN PINAR ZENGİN AKKUŞ