1925 sonrasında Bektaşilik eleştirisi: Habil Adem örneği
Criticism of Bektashi sufi order after 1925: The case of Habil Adem
- Tez No: 1010082
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİH ÇİFT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Bektaşilik, Tasavvuf, Bektashism, Mystic
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1925'te tekke ve zaviyelerin kapatılmasının ardından bunlara yönelik idarî ve hukukî düzenlemeler hayata geçirildiği gibi birtakım sivil teşebbüsler de söz konusu olmuştur. Hâbil Âdem'in 1926 yılında Büyük Gazete'de yayımlanan yazı dizisi bu kapsamda değerlendirilebilir. Onun kaleme aldığı bu metinler, Bektâşîliği tasavvufî bir kurum olmaktan ziyade“toplumsal tehlike”,“ahlâkî yozlaşma”ve“gizli yapı”gibi modernleşmeci korkularla tanımlayan yeni bir söylemin habercisi durumundadır. Bu dil dönemin siyasî tercihlerine ilaveten modern ulus-devletin din algısını da yansıtır niteliktedir. Hâbil Âdem'in metinlerinde yer alan iddia ve tasvirlerin Bektâşîliğin birincil kaynaklarında mevcut olanlarla büyük ölçüde çelişiyor olması bu yargıyı doğrulamaktadır. Zira Hâbil Âdem'in Bektâşîlik eleştirisi dönemin basın geleneği içinde bir istisna değil, yeni dönemin zihniyetini somut olarak yansıtan ilginç bir vaka durumundadır. Dolayısıyla Hâbil Âdem örneği söz konusu zihniyetin dinî gelenekleri ve bunların taşıyıcısı durumundaki kurumları“modern ulusun ilerlemesi önündeki engel”olarak gördüğünü açıkça ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Following the closure of dervish lodges in 1925, administrative and legal regulations were implemented, along with several civil initiatives. Hâbil Âdem's series of articles published in Büyük Gazete in 1926 can be considered within this context. These texts herald a new discourse that defines Bektashism not as a Sufi institution, but rather through modernist fears such as“social danger”,“moral decay”, and“secret structure.”This language reflects not only the political preferences of the time but also the modern nation-state's perception of religion. The fact that the claims and descriptions in Hâbil Âdem's texts largely contradict those found in primary Bektashi sources confirms this judgment. Indeed, Hâbil Âdem's critique of Bektashism is not an exception within the press tradition of the time, but rather an interesting case concretely reflecting the mentality of the new era. Therefore, the example of Hâbil Âdem clearly reveals that this mindset views religious traditions and the institutions that carry them as“obstacles to the progress of the modern nation.”
Benzer Tezler
- 1827 (H.1243) tarihli muhallefat defterine göre Bektaşi zaviyeleri
Başlık çevirisi yok
KEMAL DAŞCIOĞLU
- Demokrat Parti döneminde Aleviler ve Bektaşiler'in siyasi ve sosyo-kültürel faaliyetleri (1950-1960)
Political and socio-cultural activities of Alevis and Bektashis in period of Democrat Party (1950-1960)
İSA TOLGA ÇIPLAK
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları
Başlık çevirisi yok
NİLÜFER ERDEM
