Anonim şirkette“anonimlik”kavramı ve gelişimi
The concept of anonymity in Turkish joint stock companies and its evolution/development
- Tez No: 1010228
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA HALİL ÇONKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İşbu tez, ticaret hukuku ve türk ticaret mevzuatı bağlamında anonim şirketlerin“anonimlik”mahiyetinin incelenmesini, bu kavramın hukuk öğretisinde ve pratiğinde nasıl anlaşıldığını, buna ilişkin yaklaşım biçimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, öncelikle“anonimlik”olgusunun kavramsal ve işlevsel anlamları üzerine teorik bir inceleme yapılmış olup, daha sonra özel hukuk kurumları bağlamında bu olgunun şekillendiği özel işlem türleri incelenmiştir. Anonimlik olgusunun açıklanabilmesi bakımından, tarafların genel olarak gizlenme saikiyle hareket ettiği anlaşıldığından, gizlenme motivasyonunun sebepleri ve hukuka uygunluğu meseleleri üzerinde durulmuştur. Tespit edilen bu işlemler; nam-ı müstear, inançlı işlem ve gizli şirkettir. Bu işlemlerde genellikle başkasının ismini ödünç alma veya araya giren şahıslar kullanma yöntemi ile işlemi yapmak isteyen kişinin anonim kalabildiği görülmektedir. Daha sonra anonim şirket bakımından anonimliğin ifade ettiği anlam araştırılmış ve Türk ticaret hukuku öğretisinde bir anonim şirket unsuru olarak anonimliğin değerlendirilme biçimi tarihsel bir literatür taramasına tabi tutulmuştur. Bu tarama ile, Türk ticaret hukukunda hukuki bir yapı olarak ortaya çıkmasından itibaren anonim şirketin söz konusu içyüzünün eski mevzuat ve hukukçular tarafından ele alınış biçimi ve zaman içerisinde nasıl bir gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. Sermaye şirketlerinde sermayenin esas olması, sermayenin paylara bölünmüş olması, şirket işlemlerinden doğan hak ve borçlarda ortak şahsın bir rolünün olmaması, pay sahiplerinin gizliliği gibi özellikler ışığında anonim şirketin anonimlik mahiyeti değerlendirilmiştir. Buna ek olarak Türk ticaret hukuku mevzuatında yapılacak bir tarama ile anonim şirkete has bu kavramsal özelliğin ticaret hukukumuzdaki durumu araştırılmıştır. Anonim şirketin yapısal bazı öğeleri bağlamında anonimlik sıfatının tezahürleri ve işlevsel nitelikleri mevzuattaki düzenlemeler dikkate alınarak açıklanmıştır. Tez kapsamında incelenen bu hususlar; anonim şirkette“anonimlik”kavramının ne anlama geldiği, anonim şirketin neden böyle bir mahiyete sahip olduğu ve güncel mevzuattaki düzenlemeler göz önüne alındığında bu özelliğini halen koruyup korumadığı veyahut ne ölçüde koruduğu sorularını cevaplamayı amaçlamıştır. Bu incelemeler göstermektedir ki; uluslararası direktifler ve 7262 sayılı Kanun ile birlikte TTK'da yapılan değişiklikler, anonim şirkette hamiline yazılı pay senetlerinin“anonimlik”vasfını büyük oranda işlevsiz hale getirmektedir. Bunun yanında; Vergi Usul Kanunu'nda yapılan değişiklikler sonucu hukukumuza giren gerçek faydalanacılık bildirim yükümlülükleri şirket içerisinde doğrudan ve dolaylı tüm pay sahipliği ilişkilerinin ve kontrol mekanizmalarını elinde bulunduran kişilerin açıklanması ve bir sicilde kayıt altında tutulmasını öngörmektedir. Anonimliğin, anonim şirket pay sahiplerine sağladığı hukuki konum ile pay sahipleri ve kontrolü elinde bulunduran kişilerin kimliğinin açıklanmasına ilişkin yeni düzenlemeler çatışma halinde olup, bu durum anonim şirket hukukunda anonimlik ve şeffaflık ilkeleri arasında normatif bir gerilim yaratmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the nature of“anonymity”in joint stock companies within the context of commercial law and Turkish commercial legislation, to reveal how this concept is understood in legal doctrine and practice, and to set forth the approaches regarding it. In this context, a theoretical analysis was first conducted on the conceptual and functional meanings of the phenomenon of“anonymity,”followed by an examination of specific transaction types where this phenomenon takes shape within the context of private law institutions. In order to explain the phenomenon of anonymity, as it is understood that parties generally act with a motive of concealment, the reasons behind this motivation for secrecy and the issues regarding its lawfulness have been addressed. These identified transactions are the nam-ı müstear (borrowed name), fiduciary transactions, and silent partnerships. It is observed that in these transactions, the person wishing to perform the transaction can generally remain anonymous by borrowing another person's name or using intermediaries. Subsequently, the meaning of anonymity regarding joint stock companies was investigated, and the manner in which anonymity is evaluated as an element of the joint stock company in Turkish commercial law doctrine was subjected to a historical literature review. Through this review, it has been determined how this aspect of the joint stock company has been handled by former legislation and jurists since its emergence as a legal structure in Turkish commercial law, and how it has developed over time. The nature of anonymity in the joint stock company has been evaluated in light of features such as capital being the essential element in capital companies, the capital being divided into shares, the lack of a role for the partner's personality in rights and debts arising from the share, and the privacy of shareholders. In addition, the status of this conceptual feature unique to the joint stock company within our commercial law has been investigated through a review of Turkish commercial law legislation. The manifestations and functional characteristics of the attribute of anonymity have been explained in the context of certain structural elements of the joint stock company, taking into account the regulations in the legislation. These issues examined within the scope of the thesis aim to answer the questions of what the concept of“anonymity”means in a joint stock company, why the joint stock company possesses such a nature, and whether it still preserves this feature—or to what extent it preserves it—when current legislative regulations are taken into consideration. These examinations show that international directives and the amendments made to the Turkish Commercial Code (TCC) with Law No. 7262 largely render the“anonymity”quality of bearer share certificates in joint stock companies ineffective. Furthermore, beneficial ownership notification obligations, which entered our law as a result of amendments to the Tax Procedure Law, envisage the disclosure and recording in a registry of all direct and indirect shareholding relationships within the company and the persons holding control mechanisms. The legal position that anonymity provides to joint stock company shareholders and the new regulations regarding the disclosure of the identities of shareholders and persons holding control are in conflict; this situation creates a normative tension between the principles of anonymity and transparency in joint stock company law.
Benzer Tezler
- Halka açık olmayan anonim şirketlerde hamiline yazılı payın devri
Transfer of bearer shares in non-public joint stock companies
EBRU DEMİRCİ
Doktora
Türkçe
2025
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRETTİN ÇAĞLAR
- Anonim şirkette pay sahipliği sıfatının sona ermesi
Termination of the title of share holder
MURAT ERDOĞAN
- Anonim şirkette kayyım
Curator in the joint-stock company
AYŞE GÜLİN GÜRALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Kamu YönetimiDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ ATALAY