Framing Culture: Debates on Ethnographic Representation and Turkish Documentary Film
Kültürü Çerçevelemek: Etnografik Temsil ve Türk Belgesel Sineması Üzerine Tartışmalar
- Tez No: 1010265
- Danışmanlar: DR. CAN CANDAN, PROF. DR. ZEYNEP MERİH ZİLLİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Antropoloji, İletişim Bilimleri, Anthropology, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2004
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel İncelemeler Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, görsel antropoloji ve belgesel sinema kesişiminde, Türkiye'de üretilmiş belgesel filmlerde kültürel temsillerin nasıl kurulduğunu incelemektedir. Görsel antropolojinin temel öncüllerinden biri, kültürün kendisini görsel semboller aracılığıyla dışavurduğu varsayımıdır. Bu bağlamda beden dili, ritüeller ve törenler gibi pratikler, görsel antropolojinin başlıca inceleme nesneleri hâline gelir. Jay Ruby'nin de belirttiği gibi,“görünür”olan kültür aynı zamanda kaydedilebilir niteliktedir; bu nedenle etnografik film, video ve fotoğraf üretimi, disiplinin merkezî araştırma araçlarını oluşturur. Etnografik film, kameranın önünde gerçekleşen olguları“gerçeğe sadakat”iddiasıyla kaydetmeyi amaçlasa da, bu kayıt süreci kaçınılmaz olarak estetik ve epistemolojik tercihler içerir. Bu noktada John Grierson'un belgesel film için yaptığı“aktüalitenin yaratıcı yorumu”tanımı, etnografik sinemanın doğasını açıklayıcı bir çerçeve sunar. Etnografik anlatı, bilimsel analiz ile estetik biçimlendirme arasında kurulan gerilimli bir dengeye dayanır. Bu gerilim, bir yandan gözlemlenebilir ve kısmen tarafsız bir gerçekliğin temsil edilebileceği varsayımına, diğer yandan ise temsilin her zaman kurmaca unsurlar içerdiği kabulüne işaret eder. Tez, etnografik film üretiminde üç farklı“dünya”nın etkileşimini temel alır: (1) araştırmacı/film yapımcısının dünyası, (2) filme alınan aktörlerin dünyası ve (3) anlamın nihai olarak kurulduğu izleyici dünyası. Umberto Eco'nun“açık yapıt”kavramsallaştırmasından hareketle, bu üç düzlem arasındaki ilişki, niyetler (intentio auctoris, intentio lectoris, intentio operis) aracılığıyla çözümlenir. Bu çerçevede etnografik film, tekil ve sabit bir anlam üretmekten ziyade, çoğul ve müzakereye açık anlam alanları oluşturur. Ancak bu çoğulluk, aynı zamanda türün temel açmazlarından birine işaret eder: bilimsel mesafe ile estetik temsil arasındaki uyumsuzluk. Araştırmacının,“öteki”ni anlamak amacıyla kurduğu analitik mesafe, kaçınılmaz olarak anlam kaymalarına ve temsilde boşluklara yol açar. Bu tez, söz konusu gerilimi ve temsil sorunlarını Türkiye'de üretilmiş seçili belgesel filmler üzerinden analiz ederek, görsel antropoloji literatürüne eleştirel bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the representation of culture in documentary films produced in Turkey, at the intersection of visual anthropology and documentary cinema. One of the foundational assumptions of visual anthropology is that culture expresses itself through visual symbols. In this context, practices such as body language, rituals, and ceremonies become primary objects of visual anthropological inquiry. As Jay Ruby notes, what is“visible”in culture is also amenable to being recorded; therefore, the production of ethnographic film, video, and photography constitutes a central methodological domain of the discipline. Although ethnographic film aims to record events occurring in front of the camera with a claim to fidelity to“reality,”this process inevitably involves aesthetic and epistemological choices. In this respect, John Grierson's definition of documentary as the“creative treatment of actuality”provides a useful framework for understanding the nature of ethnographic cinema. Ethnographic narration is based on a tension between scientific analysis and aesthetic form. This tension reflects, on the one hand, the assumption that an observable and to some extent objective reality can be represented, and on the other hand, the recognition that all representation necessarily involves elements of construction. The dissertation conceptualizes ethnographic filmmaking through the interaction of three distinct“worlds”: (1) the world of the researcher/filmmaker, (2) the world of the filmed subjects/actors, and (3) the world of the audience, where meaning is ultimately produced. Drawing on Umberto Eco's concept of the“open work,”this study interprets the relationship between these three dimensions through different layers of intentio (intentio auctoris, intentio lectoris, and intentio operis). Within this framework, ethnographic film does not produce a singular and fixed meaning but rather generates plural and negotiable fields of interpretation. However, this plurality also points to a fundamental dilemma of the genre: the incompatibility between scientific distance and aesthetic representation. The analytical distance established by the researcher in order to understand the“other”inevitably produces shifts in meaning and gaps in representation. By analyzing selected documentary films produced in Turkey, this dissertation critically explores these tensions and aims to contribute to the literature on visual anthropology and documentary representation.
Benzer Tezler
- Rus Avangard Sanatı bağlamında Moholy-Nagy'nin Bauhaus Tipografi kurgusuyla fotoğrafa etkisi
Moholy-Nagy's influence on photography through the Bauhaus Typographic construct in the context of Russian Avant-garde Art
BARIŞ DERVENT
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2026
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiFotoğraf Ana Sanat Dalı
PROF. YUSUF MURAT ŞEN
- Türkiye'de dezenformasyonun medyadaki yansımaları: 2023 yazında Sabah, Sözcü ve Yeniçağ gazetelerinden örnekler
Reflections of disinformation in the media in Türkiye: Examples from Sabah, Sözcü and Yeniçağ newspapers in the summer of 2023
ESİN TANRIKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER ÖZGÜR GÖNENÇ
- Mimarlıkta karmaşıklık söylemleri
Complexity discources in architecture
BİLAL SAVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimari Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİZAM ONUR SÖNMEZ
- Yeni bir beden politikasına doğru Siborg bedenleşme
Towards a new politics of the body: Cyborg embodiment
İBRAHİM EMRE GÜNAY
Doktora
Türkçe
2026
FelsefeMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ŞİRAY
- Kültürel miras alanlarında soylulaştırma süreçlerine Zukin'in 'Otantiklik' kavramsallaştırması ile bir bakış: Diyarbakır/Sur örneği
An outlook on the gentrification processes in cultural heritage areas through Zukin's conceptualization of 'Authenticity': The case of Diyarbakır, Sur
NAZİRE TÜRKOĞLU ASLAN